TBMM Genel Kurulu’nda, suça sürüklenen çocuklara ilişkin önemli düzenlemeler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı. Düzenlemeyle çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin hükümler yeniden ele alınırken, çocukların korunmasına yönelik yeni tedbirler ve yükümlülükler getirildi. Yeni düzenleme kapsamında özellikle 12-15 ve 15-18 yaş gruplarındaki çocukların ceza sorumluluğu, sosyal inceleme süreçleri, koruyucu ve destekleyici tedbirlerin uygulanması ile çocukların adli süreçlerdeki durumuna ilişkin önemli değişiklikler yapıldı.
15-18 yaş grubuna yönelik ceza düzenlemesi
Kanunla, fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında uygulanacak hapis cezalarında düzenlemeye gidildi. Buna göre, suçun karşılığında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası öngörülmesi halinde 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında 19 yıldan 27 yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilecek. Suçun karşılığının müebbet hapis olması durumunda ise bu kişiler için 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası uygulanacak. Düzenlemeyle, bazı ağır suçlar bakımından çocukların yaşına ilişkin ceza indirimi hükümlerinde hakime takdir yetkisi tanındı. Buna göre, kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklar bakımından yaş indiriminin uygulanmamasına karar verilebilecek. 12-15 yaş grubundaki çocuklar yönünden ise bir üst yaş grubuna ilişkin ceza rejiminin uygulanabilmesinin önü açıldı.
Çocuğun silaha erişmesine neden olana hapis cezası
Kanunda ateşli silahların çocukların erişimine açık şekilde muhafaza edilmesine ilişkin de yeni bir düzenleme yer aldı. Buna göre, ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi nedeniyle çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, fiilin daha ağır bir cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmaması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilecek. Çocuk Koruma Kanunu kapsamında kullanılan “suça sürüklenen” ibaresi de değiştiriliyor. Yeni düzenlemeyle bu ifade yerine “adli süreçteki” ibaresi kullanılacak. Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde ise durum, gerekli idari tedbirlerin alınabilmesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı’nın il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek.
Ceza sorumluluğu olmayan çocuklara yönlendirme tedbiri
Kanuna eklenen yeni maddeyle, ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri niteliğinde “yönlendirme tedbirleri” uygulanabilecek. Bu düzenlemeyle çocukların adli süreç sonrasında ihtiyaçlarına uygun şekilde yönlendirilmesi ve korunmasına yönelik mekanizmaların güçlendirilmesi hedefleniyor. Çocuk Koruma Kanunu’nda yapılan değişiklikle, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu hale getirildi. 15 yaşını doldurmuş çocuklar bakımından ise Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hakimi tarafından sosyal inceleme yaptırılmaması halinde, bu kararın gerekçesi iddianamede veya mahkeme kararında gösterilecek.
Koruyucu tedbirlerde kurumlar arası koordinasyon
Kanunla çocuklar hakkında uygulanan koruyucu ve destekleyici tedbirlerin yerine getirilmesine ilişkin kurumlar arası koordinasyona da yeni düzenleme getirildi. Tedbirlerin ilgili kurum veya kuruluş tarafından uygulanması sırasında ihtiyaç duyulması halinde kolluk kuvvetlerinden yardım istenebilecek. Tedbirlerin uygulanmasında kurumlar arasındaki genel koordinasyon Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından sağlanacak. İl ve ilçelerde kurumların koordinasyonu ve tedbirlerin takibi ise vali ve kaymakamlar tarafından yürütülecek.
Düzenlemede, çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerine aykırı davranılması durumunda uygulanabilecek yaptırım da belirlendi. Buna göre, anne, baba, vasi veya çocuğun bakım ve gözetiminden sorumlu kişi, verilen tedbir kararının gereklerine aykırı hareket ederse, fiil ayrıca suç oluştursa dahi ihlal edilen tedbirin niteliğine ve ağırlığına göre çocuk hakiminin kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi uygulanabilecek. Böylece yeni düzenlemeyle çocukların adli süreçlerdeki durumunun yanı sıra, çocukların korunması, sosyal inceleme süreçleri, koruyucu ve destekleyici tedbirlerin uygulanması ve ailelerin bu tedbirlere uyma yükümlülükleri konusunda da yeni hükümler yürürlüğe girmiş oldu.
