Bakan Memişoğlu, Temmuz 2024'ten bu yana yürütülen çalışmalar kapsamında 16 milyon 88 bin 375 vatandaşın ücretsiz kanser taramasından geçirildiğini açıkladı. Tarama sonuçlarında yüz binlerce kişide şüpheli bulguya rastlanırken, erken teşhis edilen çok sayıda kanser vakasında tedavi sürecinin başlatıldığı bildirildi.

99 milyon hatırlatma SMS'i gönderildi

Memişoğlu'nun paylaştığı verilere göre, kanser tarama programları kapsamında uygun yaş grubundaki vatandaşlara bugüne kadar 99 milyon hatırlatma SMS'i ulaştırıldı. Bakanlık, mesajlarla vatandaşların tarama programlarından haberdar edilmesini ve erken teşhis imkanlarından yararlanmasını amaçlıyor.

Bakan Memişoğlu, paylaşımında şu ifadeleri kullandı: "Bir SMS bir hayat kurtarabilir mi? Geçen yıl bugün başlattığımız projeyle uygun yaş grubundaki vatandaşlarımıza 99 milyon hatırlatma SMS'i ulaştırdık. Kanser tarama programları kapsamında Temmuz 2024'ten bu yana 16 milyon 88 bin 375 vatandaşımıza ücretsiz tarama yaptık. 658 bin vatandaşımızda şüpheli bulgu tespit ettik. 35 bin 600 vatandaşımızda kanseri erken dönemde tespit ederek tedavi süreçlerini başlattık. Kanserde erken tanı hayat kurtarır. Sağlığınız için sizleri de ücretsiz kanser taramalarımıza davet ediyorum"

35 bin 600 kişide kanser erken dönemde tespit edildi

Yapılan taramalarda 658 bin vatandaşta şüpheli bulgu tespit edildi. Bakanlığın açıkladığı verilere göre, bu kişiler arasından 35 bin 600 vatandaşta kanser erken dönemde tespit edilerek tedavi süreçleri başlatıldı.

Kanser tedavisinde erken teşhisin önemine dikkat çeken Sağlık Bakanlığı, tarama programlarının toplum genelinde farkındalığın artırılmasında önemli rol oynadığını vurguluyor.

Bakan Memişoğlu'ndan vatandaşlara çağrı

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, paylaşımının sonunda vatandaşları ücretsiz kanser taramalarından yararlanmaya davet etti. Bakan Memişoğlu, erken tanının tedavi sürecindeki önemine dikkat çekerek, uygun yaş grubundaki vatandaşların sağlık taramalarını ihmal etmemesi gerektiğini belirtti.

"KANSERİ ARTIK BİYOLOJİSİNE GÖRE DE TEDAVİ ETMEK ZORUNDAYIZ"

Hastalarından en fazla gelen sorulardan birinin likit biyopsi olduğunu belirten Prof. Dr. Öztürk, kanser tedavisindeki yaklaşımın değiştiğini vurguladı:

"2026 yılında artık kanseri sadece hücre türüne göre değil, evrelemesine göre değil, aynı zamanda biyolojisine göre de tedavi etmek zorundayız."

TEK TÜP KAN YETERLİ OLUYOR

Geçmişte tümörün biyolojisini anlamak için doku biyopsisine başvurulduğunu hatırlatan Öztürk, günümüzde bunun çok daha basit bir yöntemle mümkün hale geldiğini kaydetti:

"Tümörün biyolojisini anlamak için geçmişte doku biyopsisi yapıyorduk ama artık sadece bir tüp kan örneği alarak tümöre ait genetik materyalleri hızlı bir şekilde inceleyip hastamızın tedaviye neden yanıt vermediğini, bundan sonraki tedavi seçeneklerinin neler olduğunu ve hatta tomografi, PET, MR gibi incelemelerde vücutta görünmeyen kanser hücrelerinin var olup olmadığını anlama şansımız var."

UZMANDAN ÖNEMLİ UYARI

Prof. Dr. Öztürk, yöntemin her hasta için uygun olup olmadığının kişiye özel değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekerek şu tavsiyede bulundu:

"Likit biyopsi yöntemi hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak istiyorsanız lütfen medikal onkoloji uzmanına danışın."

Sincan İlçe Sağlık Müdürlüğü çalışanları, Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen Dijital Bağımlılık Çalıştayına katıldı.

Dijital bağımlılık çalıştayında bir araya geldiler

Dijital teknolojilerin günlük yaşamda kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte dijital bağımlılıkla mücadeleye yönelik çalışmalar da devam ediyor. Bu kapsamda Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü nezdinde Dijital Bağımlılık Çalıştayı düzenlendi.

Çalıştaya Sincan İlçe Sağlık Müdürlüğü çalışanları da katılım sağladı. Çalıştayda dijital bağımlılıkla mücadele alanındaki çalışmaların değerlendirilmesi ve farklı kurumların deneyimlerinin paylaşılması amaçlandı.

Mücadelede kurumlar arası iş birliği

Dijital bağımlılığın önlenmesine yönelik çalışmaların farklı alanlardan uzman ve kurumların katkısıyla ele alınması önem taşıyor. Bu kapsamda gerçekleştirilen çalıştay, konuya ilişkin değerlendirmelerin ve çözüm önerilerinin ortak bir zeminde ele alınmasına imkân sağladı.

Sincan İlçe Sağlık Müdürlüğü çalışanlarının katılımıyla gerçekleşen programda, dijital bağımlılıkla mücadele konusunda yürütülen çalışmaların geliştirilmesine yönelik görüş alışverişinde bulunuldu.

Sağlıklı dijital kullanım hedefleniyor

Çalıştay, dijital teknolojilerin bilinçli ve sağlıklı kullanımına ilişkin farkındalığın artırılması ve bağımlılıkla mücadele çalışmalarının güçlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Sincan İlçe Sağlık Müdürlüğü çalışanlarının programa katılımı, ilçede dijital bağımlılıkla mücadele ve sağlıklı teknoloji kullanımı konusunda yürütülen çalışmaların merkezi düzeydeki değerlendirmelerle buluşturulmasına katkı sundu.

DANG VİRÜSÜ NEDİR?

Dang virüsü, Flavivirüs ailesinde yer alan ve dang hummasına neden olan bir virüstür. Virüsün DENV-1, DENV-2, DENV-3 ve DENV-4 olmak üzere dört farklı serotipi bulunur. Bir serotipe karşı bağışıklık gelişse de diğer serotiplerle yeniden enfeksiyon geçirmek mümkündür.

Hastalık, neden olduğu yoğun kas, eklem ve kemik ağrıları nedeniyle halk arasında “kemik kıran hastalık” veya “kırık kemik humması” olarak da adlandırılır.

DANG VİRÜSÜ NASIL BULAŞIR?

Dang virüsü esas olarak enfekte Aedes aegypti ve Aedes albopictus türü sivrisineklerin insanları ısırmasıyla bulaşır. Virüsü taşıyan bir kişiyi ısıran sivrisinek enfekte olduktan sonra başka bir kişiyi ısırarak virüsü aktarabilir.

Dang humması normal temas, öksürük veya solunum yoluyla doğrudan insandan insana bulaşmaz. Bununla birlikte nadiren kan veya organ nakli ve gebelik sırasında anneden bebeğe geçiş görülebilir.

DANG VİRÜSÜ BELİRTİLERİ NELER?

Dang hummasının belirtileri genellikle enfekte sivrisinek tarafından ısırıldıktan 4 ila 10 gün sonra ortaya çıkar. Yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, gözlerin arkasında ağrı, kas ve eklem ağrıları, bulantı, kusma, halsizlik ve cilt döküntüsü hastalığın yaygın belirtileri arasında bulunur.

Bazı kişilerde hastalık hafif geçirilirken bazı enfeksiyonlar ciddi seyredebilir. Özellikle ateşin düşmesinden sonraki dönemde şiddetli karın ağrısı, sürekli kusma, burun veya diş eti kanaması, kanlı kusma ya da dışkı ve nefes darlığı gibi belirtiler ortaya çıkarsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.

DANG VİRÜSÜ VE SERDAR AKİNAN NEDEN GÜNDEMDE?

Gazeteci Serdar Akinan kastediliyor. Akinan, yurt dışında bulunduğu sırada Aedes sivrisineğinin ısırması sonrasında dang virüsüne yakalandığını açıklamasıyla gündeme geldi.

Akinan, yüksek ateş ve halsizlik gibi şikayetlerle hastaneye başvurduğunu ve kendisine destekleyici tedavi uygulandığını aktardı. Hastalığı ve sağlık durumuyla ilgili açıklamaları sosyal medyada geniş yankı buldu.

DANG VİRÜSÜNÜN TEDAVİSİ VAR MI?

Dang virüsünü doğrudan ortadan kaldıran özel bir antiviral tedavi bulunmuyor. Tedavide temel amaç hastanın sıvı kaybını önlemek, ateş ve ağrıyı kontrol altında tutmak ve olası komplikasyonları erken fark etmek.

Hafif vakalarda dinlenme ve yeterli sıvı alımı önem taşırken ateş ve ağrı için genellikle parasetamol tercih edilir. Aspirin ve ibuprofen gibi ilaçların ise kanama riskini artırabilmesi nedeniyle doktor önerisi olmadan kullanılmaması gerekir.

Şiddetli dang vakalarında hastanede yakın takip, damar yoluyla sıvı tedavisi ve gerekli durumlarda kan ürünleri desteği uygulanabilir.

Diyabetli çocuklarda okulun rolü

Uzm. Dr. Elif Tuğçe Tunca Küçükali, diyabetli çocukların günün büyük bölümünü okulda geçirdiğine dikkat çekerek, acil durumların ilk fark edildiği yerin çoğu zaman okul olduğunu söyledi. Öğretmenin durumu hızlı fark etmesinin önemine vurgu yapan Küçükali, amaçlarının panik yapmadan doğru müdahalenin gerçekleştirilebilmesi olduğunu dile getirdi. Diyabetli çocuklarda normal kan şekeri ve dengesi, hipoglisemi ve müdahalesi, hiperglisemi ve müdahalesi ile aile ve sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmesi gereken durumların bilinmesinin önem taşıdığını belirtti.

Normal kan şekeri hangi aralıkta?

Küçükali, diyabet tanısı bulunmayan kişiler için açlık kan şekerinin 70-100 mg/dL, tokluk kan şekerinin ise 140 mg/dL'nin altında olduğunu belirtti.

Kan şekerinin dengede tutulmasında temel düzenleyicinin insülin olduğunu ifade eden Küçükali, insülinin hücrelerin kapısını açtığını ve glukozun hücrelere girmesini sağladığını anlattı. Glukozun özellikle beynin temel enerji kaynağı olduğunu vurguladı.

Diyabetli çocuklarda hedeflenen kan şekeri aralığının ise 70-180 mg/dL olduğunu belirten Küçükali, bu aralığın çocukları hem yüksek hem de düşük kan şekerinin zararlarından korumak amacıyla daha geniş tutulduğunu söyledi. Özellikle küçük yaşta diyabet tanısı alan çocukların hipoglisemiden korunmasının önemine dikkat çekti.

Hipoglisemi: Kan şekeri 70 mg/dL'nin altında

Küçükali, hipogliseminin normalden düşük kan şekerini ifade eden tıbbi bir terim olduğunu belirterek, diyabetli çocuklarda en korkulan durumların başında geldiğini söyledi.

Beynin temel enerji kaynağının glukoz olduğunu hatırlatan Küçükali, kan şekerinin düşmesi halinde beyin fonksiyonlarının geçici veya kalıcı olarak etkilenebileceğini ifade etti. Ağır hipoglisemilerde nöbet ve koma gibi ciddi durumların meydana gelebileceğini, hatta ölüm tehlikesinin bulunabileceğini dile getirdi. Küçükali, 70 mg/dL'nin altındaki kan şekeri değerinin hipoglisemi olarak değerlendirildiğini belirtti. Hipoglisemiye yatkınlık oluşturan faktörler arasında yeterli gıda alınmaması, insülinin fazla yapılması, egzersiz ve çölyak ile tiroid hastalıkları gibi hastalıkların bulunduğunu aktardı.

Terleme, titreme ve ani davranış değişikliğine dikkat

Küçükali, hipogliseminin belirtileri arasında titreme, terleme, çarpıntı ve solukluk bulunduğunu söyledi. Sinirlilik, huzursuzluk, ani davranış değişiklikleri, ajitasyon, kabuslar ve kontrolsüz ağlamanın da belirtiler arasında yer aldığını belirtti. Açlık hissi, baş ağrısı, bulantı, yorgunluk, konsantrasyon bozukluğu, bulanık veya çift görme, konuşma bozukluğu, bilinç bulanıklığı, hafıza sorunları, baş dönmesi, koordinasyon bozukluğu, güçsüzlük, bilinç kaybı ve nöbetin de hipoglisemi belirtileri arasında bulunduğunu ifade etti.

Küçükali, hipogliseminin hafif ve ağır şekilde sınıflandırılabildiğini belirterek, hafif hipoglisemide kan şekerinin 70 mg/dL'nin altında olabileceğini ancak çocuğun iletişim kurabildiğini söyledi. Ağır hipoglisemide ise bilinç bozukluğu veya kaybı ile nöbet görülebildiğini ve bu durumun acil olduğunu vurguladı.

Bilinci açık çocukta ilk müdahale nasıl yapılmalı?

Hipoglisemi müdahalesinde öncelikle durumun tanınması, ardından tedavinin uygulanması gerektiğini belirten Küçükali, çocuğun bilinci açık ve ağızdan tedavi alabilecek durumda olması halinde kan şekeri 70 mg/dL'nin altındaysa 2 küp şeker veya yarım kutu meyve suyu, 55 mg/dL'nin altındaysa 4 küp şeker veya 1 kutu meyve suyu verilmesi gerektiğini anlattı.

Bilinç bulanıklığı bulunan veya bilinci kapalı olan ve ağızdan tedavi alamayan çocuk için çocuğun sol yan pozisyonunda yatırılması ve kas içine glukagon uygulanması gerektiğini belirten Küçükali, kan şekerinin 15 dakika sonra yeniden kontrol edilmesi gerektiğini söyledi.

Kontrolde kan şekeri 70 mg/dL'nin altında ise tekrar şeker verilmesi, 70 mg/dL'nin üzerinde ise ara öğün verilmesi gerektiğini aktaran Küçükali, bilinç kapalı ise tekrar glukagon uygulanması gerektiğini, bilinç açık ise kan şekeri değerine göre şeker veya ara öğün verilmesi gerektiğini ifade etti. Küçükali ayrıca aileye haber verilmesi, en kısa sürede hastaneye ulaşımın sağlanması ve çocuğun insülin pompası varsa durdurulması gerektiğini belirtti.

Hiperglisemi daha sessiz ilerleyebiliyor

Hiperglisemiyi normalden yüksek kan şekeri olarak tanımlayan Küçükali, 180 mg/dL'nin üzerindeki kan şekeri değerlerinin hiperglisemi olarak değerlendirildiğini söyledi.

Hipergliseminin hipoglisemi kadar “gürültülü” olmadığını belirten Küçükali, fark edilmemesi halinde büyük sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu. Egzersiz, özellikle anaerobik egzersizler ve ağırlık kaldırma, sınav dönemi gibi stresli süreçler ile insülin dozunun yetmemesinin hiperglisemiye yatkınlık oluşturan faktörler arasında bulunduğunu aktardı. Çok su içme, çok idrara çıkma, çok acıkma, çok yeme ancak kilo kaybetme, dikkat dağınıklığı, baş ağrısı, halsizlik, yorgunluk ve ağız kuruluğunun hipergliseminin genel belirtileri olduğunu belirten Küçükali, bu belirtilerin diyabetin erken tanınmasına ve hipergliseminin fark edilmesine yardımcı olduğunu dile getirdi.

Ağızda aseton kokusu ve hızlı nefes almaya dikkat

Küçükali, hiperglisemide ağızda kötü koku veya aseton kokusu, karın ağrısı, bulantı-kusma, hızlı nefes alma ve bilinç değişikliğinin acil belirtiler arasında bulunduğunu söyledi. Bu belirtilerin şeker komasının bulguları arasında değerlendirildiğini belirten Küçükali, özellikle genel durumdaki değişikliklerin dikkate alınması gerektiğini ifade etti.Kan şekeri 180-270 mg/dL arasında olan, genel durumu iyi, bilinci açık ve aktif şikayeti bulunmayan çocukların bol su içmeye teşvik edilmesi ve tuvalete serbestçe gidebilmesine izin verilmesi gerektiğini belirtti.

270 mg/dL ve üzerinde keton kontrolü

Kan şekeri 270 mg/dL ve üzerinde olduğunda idrar ve/veya kan ketonu ölçülmesi gerektiğini belirten Küçükali, keton pozitifliği tespit edilmesi halinde diyabet tedavi planına göre insülin uygulanması, aileye haber verilmesi ve sağlık kuruluşuna en kısa sürede ulaşımın sağlanması gerektiğini söyledi. Küçükali, pozitif keton değerlerinin idrarda 2+ ve üzeri, kanda ise 0,6 mmol/L ve üzeri olduğunu belirtti. Keton pozitifliği bulunan çocuğun sınava devam etmesinin veya egzersiz yapmasının uygun olmadığını dile getirdi.

Sınav sırasında diyabetli öğrenciye nasıl yaklaşılmalı?

Küçükali, sınav sırasında diyabetli öğrencilerin kan şekeri takibinin de önem taşıdığını belirtti. Bursluluk sınavı öncesinde kan şekeri 190 mg/dL ölçülen bir öğrenci üzerinden örnek veren Küçükali, öğretmenin öğrencinin kan şekerini sınav içerisinde de takip etmesini ve gerektiğinde müdahale etmesini sağlaması gerektiğini söyledi.

Kan şekerinin 180 mg/dL'nin üzerinde olması durumunda çocuk kendini iyi hissediyorsa bol su içmeye teşvik edilmesi ve sınav süresince serbestçe tuvalete gidebilmesine izin verilmesi gerektiğini aktaran Küçükali, kan şekerinin bir saat sonra kontrol edilmesi gerektiğini belirtti. Küçükali ayrıca hiperglisemi nedeniyle kaybedilen zamanın sınavın sonuna eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Hangi durumlarda aile ve sağlık kuruluşuna haber verilmeli?

Küçükali, öğretmenlerin hangi durumlarda aileyle iletişime geçmesi ve sağlık kuruluşuna ulaşılması gerektiğinin bilinmesinin önemli olduğunu söyledi. Hipoglisemi yaşanması, keton pozitifliği, kusma veya bilinç değişikliği durumlarında aileyle iletişime geçilmesi gerektiğini belirten Küçükali, öğretmenin kendisini güvende hissetmediği durumların da aileyle iletişim kurulmasını gerektirdiğini aktardı.

“Fark etmeniz ve hızlı davranmanız hayat kurtarabilir”

Uzm. Dr. Elif Tuğçe Tunca Küçükali, öğretmenlerin diyabetli çocuklar açısından kritik bir konumda bulunduğuna dikkat çekti. Diyabetli bir çocuk için okulda en güvenli kişinin öğretmen olduğunu belirten Küçükali, öğretmenlerin diyabetli çocuklar için kritik noktalardaki desteğinin sağlık çalışanlarının işini kolaylaştırdığını söyledi. Küçükali, “Fark etmeniz ve hızlı davranmanız hayat kurtarabilir” mesajını verdi.

Okul çağındaki diyabetli çocuklar için günün büyük bölümünün geçtiği okul ortamında kan şekeri takibi kritik önem taşıyor. Dersler, öğünler, beden eğitimi ve günlük fiziksel aktiviteler kan şekeri üzerinde değişikliğe neden olabilirken, öğrencinin kendisini kötü hissettiği durumların erken fark edilmesi de önem taşıyor. Çocuk Diyabet Eğitim Hemşiresi Zehra Tanrıverdi tarafından hazırlanan içerikte, diyabet yönetiminin sağlıklı beslenme, insülin tedavisi, düzenli egzersiz ve kan şekeri takibinin birlikte yürütülmesine dayandığı belirtiliyor.

Kan şekeri düşünce kritik belirtiler

Diyabetli çocuklarda en önemli risklerden biri hipoglisemi, yani kan şekerinin düşmesi. Ağır hipoglisemide bilinç bulanıklığı veya kaybı, nöbet ve yutkunma güçlüğü görülebiliyor. Bu belirtilerin ortaya çıkması halinde en kritik noktalardan biri, çocuğa ağızdan hiçbir şey verilmemesi. Böyle bir durumda çocuğun yere yan yatırılması ve ayaklarının yükseltilmesi gerekiyor. Bilinç kapalıysa glukagon uygulanması gerekiyor. İçerikte glukagonun kas içine, kol veya bacağın üst-dış bölümünden uygulanabileceği ve kıyafet üzerinden de yapılabileceği belirtiliyor. Burun spreyi şeklinde glukagon uygulamasının da bulunduğu aktarılıyor.

270 mg/dl sınırına dikkat

Bir diğer önemli durum ise hiperglisemi, yani kan şekerinin yükselmesi. Yetersiz insülin, fazla yemek, hareketsizlik ve enfeksiyon gibi nedenlerle ortaya çıkabilen hiperglisemide genel olarak 270 mg/dl üzerindeki değerlerin müdahale gerektirebileceği belirtiliyor. Kan şekeri 180-270 mg/dl arasında olduğunda su veya şekersiz içecek tüketilmesi ve mevcut tedavi planının uygulanması öne çıkıyor. Değerin 270 mg/dl ve üzerinde olması halinde ise iki ardışık yüksek ölçümün yanı sıra ateş, bulantı veya kusma gibi belirtilerin bulunması durumunda keton kontrolü yapılması gerekiyor. Ketonun pozitif veya yüksek çıkması halinde fiziksel aktivitenin durdurulması, aileyle iletişime geçilmesi ve insülin konusunda diyabet ekibinden destek alınması gerektiği belirtiliyor.

Parmak delme ihtiyacı yüzde 90 azalabiliyor

Diyabet yönetiminde kullanılan teknolojiler de çocukların günlük yaşamını kolaylaştırıyor. Sürekli glikoz izlem sensörlerinin parmak delme ihtiyacını yüzde 90 azalttığı, 24 saat boyunca ölçüm yaptığı ve her 5 dakikada bir veri gönderdiği belirtiliyor. Sensörler, kan şekeri düşmeden veya aşırı yükselmeden önce alarm verebiliyor. Sensörlerdeki trend okları da kan şekerinin yönünü gösteriyor. Yukarı ok hızlı yükselişi, yatay ok dengeli seyri, aşağı ok ise hızlı düşüşü ifade ediyor. Ancak sensör değeri ile parmak ölçümü arasında 5 ila 15 dakikalık fark bulunabiliyor.

Ara öğün ve egzersiz dengesi önemli

Diyabetli çocuklarda okul saatlerinde ara öğünlerin atlanmaması gerekiyor. Kantinlerde şekerli içecekler yerine su, süt veya ayran tercih edilmesi önerilirken, doğum günü ve kutlama gibi etkinliklerde önceden aileye bilgi verilmesi gerektiği belirtiliyor. Egzersiz de kan şekeri üzerinde doğrudan etkili olduğu için beden eğitimi derslerinde dikkat gerekiyor. Egzersiz öncesinde kan şekeri ölçülmesi ve çocuğun yanında meyve suyu veya kesme şeker bulundurulması gerektiği aktarılıyor. Kan şekeri 270 mg/dl'nin üzerindeyse ve keton bulunuyorsa egzersiz yapılmaması gerekiyor.

Diyabetli öğrencinin kendisini kötü hissettiğinde dersten çıkabilmesine, sınıfta kan şekeri ölçmesine ve ara öğününü tüketmesine izin verilmesi gerekiyor. Ayrıca öğretmenlerin acil durum çantasının yerini bilmesi önem taşıyor.

Yaz sıcaklarında serinlemek isteyenlerin ilk tercihleri arasında yer alan buzlu kahveler, doğru içerikle hazırlandığında düşük kalorili ve antioksidan açısından zengin bir seçenek olabiliyor. Ancak İstinye Üniversitesi Liv Hospital Bahçeşehir'den Diyetisyen Edanur Usta, özellikle hazır satılan veya kahve zincirlerinden alınan aromalı buzlu kahvelerin yüksek şeker ve kalori içerikleri nedeniyle dikkatli tüketilmesi gerektiğini söyledi.

Sade kahve, su ve buzdan hazırlanan buzlu kahvelerin düşük kalorili olduğunu dile getiren Dyt. Usta, "Tüketicilerin en sık yaptığı hata, buzlu kahveyi yalnızca kahve olarak değerlendirmeleridir. Aromalı şuruplar, karamel sosları ve krema ilaveleri içeceğin kalori ve şeker miktarını ciddi oranda artırabiliyor. Özellikle gizli şeker kaynakları göz ardı edilmemelidir" şeklinde konuştu.

“BUZLU KAHVE SUYUN YERİNİ TUTMAZ”

Kahvenin ana aktif bileşeni olan kafeinin diüretik etki gösterdiğini belirten Dyt. Usta, "Sıcak havalarda kaybedilen sıvının yerine su yerine kahve tüketmek dehidrasyon riskini artırabilir. Buzlu kahveler serinlik hissi verse de günlük sıvı ihtiyacının temel kaynağı su olmalıdır" ifadelerini kullandı.

“TEK BARDAKTA GÜNLÜK ŞEKER SINIRI AŞILABİLİYOR”

Hazır satılan buzlu kahvelerin en büyük risklerinden birinin gizli şeker ve doymuş yağ içeriği olduğunu söyleyen Dyt. Usta, "Kremalı ve aromalı standart bir buzlu kahve 300-500 kalori ile 40-60 gram ilave şeker içerebiliyor. Dünya Sağlık Örgütü günlük ilave şeker tüketiminin yaklaşık 25 gramı geçmemesini öneriyor. Tek bir bardak aromalı buzlu kahveyle bu miktar iki katına ulaşılabiliyor" diye konuştu.

“YAZ AYLARINDA MİKROBİYOLOJİK RİSK DE ARTIYOR”

Süt içeren buzlu kahvelerde hijyen koşullarının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Usta, "Yetersiz soğutulan veya uzun süre oda sıcaklığında bekletilen sütlü kahvelerde gıda zehirlenmesine yol açabilen bakteriler hızla çoğalabilir. Ayrıca düzenli temizlenmeyen buz makineleri de mikrobiyolojik kontaminasyon açısından risk oluşturabilir. Açıkta beklemiş veya soğuk zinciri bozulmuş sütlü içeceklerden kaçınılmalıdır" dedi.

“AROMALI KAHVELER TATLIYA DÖNÜŞEBİLİYOR”

Sade espresso veya cold brew bazlı kahvelerin oldukça düşük kalorili olduğunu kaydeden Dyt. Usta, "Şurup, krema ve ilave şekerle hazırlanan kahveler ise yüksek glisemik yüke sahip içeceklere dönüşebiliyor. Bu durum kan şekerinde ani dalgalanmalara neden olarak iştahı artırabilir ve uzun vadede insülin direnci ile metabolik sendrom riskini yükseltebilir" açıklamasında bulundu.

“GÜNLÜK KAFEİN TÜKETİMİNE DİKKAT EDİLMELİ”

Sağlıklı yetişkinler için günlük güvenli kafein sınırının yaklaşık 400 miligram olduğunu ifade eden Dyt. Usta, "Gün içerisinde hem sıcak hem de buzlu kahve tüketildiğinde bu sınır farkında olmadan aşılabiliyor. Aşırı kafein tüketimi çarpıntı, hipertansiyon, anksiyete, uykusuzluk ve mide şikâyetlerine yol açabilir" dedi.

“BAZI KİŞİLER DAHA DİKKATLİ OLMALI”

Hamile ve emziren kadınların günlük kafein tüketimini 200 miligram ile sınırlandırması gerektiğini söyleyen Dyt. Usta, hipertansiyon, kalp ritim bozukluğu, reflü ve gastrit gibi sağlık sorunları bulunan kişilerin de buzlu kahve tüketiminde dikkatli olmaları gerektiğini belirtti.

Dyt. Usta, çocuklar ve ergenlerde ise özellikle yüksek şeker içeren buzlu kahvelerin kontrollü tüketilmesi gerektiğini vurguladı.

“AÇ KARNINA TÜKETMEYİN”

Aç karnına tüketilen kafeinli içeceklerin mide asidi salgısını artırabileceğine değinen Dyt. Usta, "Özellikle reflü, gastrit veya ülser öyküsü bulunan kişilerde mide yanması ve sindirim sistemi şikâyetleri görülebilir. Bu yüzden buzlu kahvenin hafif bir öğünden sonra tüketilmesi daha uygun olacaktır" dedi.

“EVDE HAZIRLANAN BUZLU KAHVELER DAHA AVANTAJLI”

Kilo kontrolü sağlayan kişilerin de doğru içerikle hazırlanmış buzlu kahveleri tüketebileceğini belirten Dyt. Usta, şu bilgileri paylaştı: "Cold brew veya espresso bazlı sade ya da sütlü kahveler tercih edilebilir. Aromalı şuruplar yerine tarçın veya vanilya özütü gibi doğal aroma vericiler kullanılabilir. Evde hazırlanan kahvelerde içerik tamamen kontrol edilebilirken, hazır ürünlerde etiket okunmalı; glikoz-fruktoz şurubu, karamel sosu, krema ve ilave şeker içeren ürünler mümkün olduğunca sınırlandırılmalıdır."

“SERİNLEMEK İÇİN ÖNCELİĞİNİZ SU OLSUN”

Yaz aylarında serinlemek isteyenlere önerilerde bulunan Dyt. Usta, "Vücudun sıcak havalarda öncelikli ihtiyacı su dengesini korumaktır. Buzlu kahveler su yerine değil, keyif amaçlı ve doğru içerikle hazırlandığında ara öğün alternatifi olarak değerlendirilmelidir. Günlük sıvı ihtiyacının temel kaynağı ise her zaman su olmalıdır" diyerek sözlerini tamamladı.

10 GÜN SONRA RAHATSIZLANDI

Edinilen bilgilere göre, 6 yaşındaki M.E. yaklaşık 10 gün önce çeşmeden su içti. Aradan geçen sürenin ardından rahatsızlık hisseden çocuğun ailesi, boğazında farklı bir cisim olduğunu fark etti.

Bunun üzerine aile, M.E.'yi Siirt Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne götürdü.

BOĞAZINDAN SÜLÜK ÇIKARILDI

Hastanede yapılan kontrollerde küçük çocuğun boğazında sülük bulunduğu belirlendi. Sağlık ekiplerinin müdahalesiyle sülük, çocuğun boğazından çıkarıldı.

Çıkarılan sülüğün büyüklüğü dikkat çekerken, M.E.'nin sağlık durumunun iyi olduğu öğrenildi.

Aksak ve beraberindekilerin, akrabaları tarafından verilen yemek davetine katılmak üzere Viranşehir’e gittikleri sırada kazanın meydana geldiği belirtildi.

OTOMOBİL TAKLA ATARAK TARLAYA SAVRULDU

Kaza, Ceylanpınar-Viranşehir yolunda meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, Halil Aksak idaresindeki 63 AN 589 plakalı otomobil, henüz belirlenemeyen bir nedenle sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu kontrolden çıktı.

Savrulan otomobil takla atarak yol kenarındaki tarlaya devrildi. Kazanın şiddetiyle araçta bulunan Halil Aksak ile S.N.A., M.N.A., M.A. ve A.A. yaralandı.

EKİPLER OLAY YERİNE SEVK EDİLDİ

Kazayı görenlerin ihbarı üzerine bölgeye çok sayıda sağlık ekibi ile jandarma sevk edildi. Sağlık ekipleri, araçta bulunan yaralılara müdahale etti. Ekiplerin yaptığı kontrollerde 23 yaşındaki Halil Aksak’ın hayatını kaybettiği belirlendi.

AYNI AİLEDEN 4 KİŞİ HASTANEYE KALDIRILDI

Kazada yaralanan S.N.A., M.N.A., M.A. ve A.A. ise sağlık ekiplerinin olay yerindeki ilk müdahalelerinin ardından ambulanslarla Ceylanpınar Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı.

Aynı aileden oldukları belirtilen 4 yaralı hastanede tedavi altına alınırken, kazanın ardından jandarma ekipleri bölgede inceleme yaptı.

BİR HAFTA ÖNCE EVLENDİĞİ ÖĞRENİLDİ

Kazada hayatını kaybeden Halil Aksak’ın yaklaşık bir hafta önce evlendiği öğrenildi. Genç yaşta hayatını kaybeden Aksak’ın ölümü ailesini ve yakınlarını yasa boğdu.

Aksak’ın beraberindeki aile üyeleriyle birlikte akrabalarının verdiği yemek davetine katılmak üzere Viranşehir’e doğru yola çıktığı, kazanın da bu yolculuk sırasında meydana geldiği belirtildi.

KAZAYLA İLGİLİ SORUŞTURMA BAŞLATILDI

Jandarma ekipleri, kazanın meydana geliş nedeninin belirlenmesi için çalışma başlattı. Otomobilin kontrolden çıkmasına neden olan koşulların yapılacak incelemeler sonucunda netlik kazanması beklenirken, kazayla ilgili soruşturmanın sürdüğü öğrenildi.

Nöroonkoloji nedir?

Nöroonkoloji, beyin, omurilik ve merkezi sinir sistemini etkileyen tümörlerin yanı sıra kanserlerin sinir sistemi üzerindeki etkileriyle ilgilenen tıp dalıdır. Alan; tümörlerin tanısının konulması, hastalığın özelliklerinin belirlenmesi, uygun tedavi yöntemlerinin planlanması ve tedavi sonrasında hastaların takip edilmesi gibi süreçleri kapsıyor. Beyin ve omurilikte gelişen tümörler, bulundukları bölgeye ve büyüklüklerine bağlı olarak farklı belirtilere neden olabiliyor. Baş ağrısı, nöbet, görme veya konuşma bozuklukları, denge sorunları, güç kaybı ve bilişsel değişiklikler bazı hastalarda görülebilen belirtiler arasında yer alıyor. Ancak bu belirtilerin tek başına beyin tümörüne işaret etmediği ve farklı sağlık sorunlarında da ortaya çıkabileceği belirtiliyor.

Beyin ve omurilik tümörleri nöroonkolojinin önemli çalışma alanları arasında

Nöroonkolojinin temel çalışma alanlarından birini merkezi sinir sistemi tümörleri oluşturuyor. Beyin tümörleri, tümörün kaynaklandığı hücreye, yerleşim bölgesine ve biyolojik özelliklerine göre farklı sınıflandırmalara ayrılabiliyor. Bunun yanında vücudun başka bölgelerinde başlayan bazı kanserler de beyne veya merkezi sinir sistemine yayılabiliyor. Bu durumlarda ortaya çıkan beyin metastazları da nöroonkolojinin çalışma alanları içerisinde değerlendiriliyor. Hastalığın türü ve özellikleri belirlendikten sonra tedavi planı hastaya göre şekillendiriliyor. Cerrahi, radyoterapi, ilaç tedavileri ve bazı hastalarda hedefe yönelik veya bağışıklık sistemi üzerinden etki gösteren tedavi yaklaşımları, hastalığın özelliklerine göre tedavi planının farklı parçalarını oluşturabiliyor.

Tanı sürecinde farklı yöntemler kullanılıyor

Nöroonkoloji alanında tanı, hastanın şikayetleri ve nörolojik değerlendirmesinin yanı sıra görüntüleme yöntemleri ve gerektiğinde patolojik incelemelerle gerçekleştiriliyor. Manyetik rezonans görüntüleme (MR), beyin ve omurilikteki lezyonların değerlendirilmesinde önemli görüntüleme yöntemlerinden biri olarak kullanılıyor. Bazı hastalarda tümörün türünü ve biyolojik özelliklerini belirlemek amacıyla cerrahi sırasında veya biyopsiyle alınan doku örneklerinin patolojik ve moleküler incelemeleri yapılabiliyor. Bu değerlendirmeler, tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olabiliyor. Tanı ve tedavi sürecinin karmaşık olması nedeniyle hastaların değerlendirilmesinde farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalışması önem taşıyor. Beyin ve sinir cerrahisi, nöroloji, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji gibi branşlar hastanın durumuna göre tedavi sürecine dahil olabiliyor.

Tedavi planı hastaya göre belirleniyor

Nöroonkolojik tedavi, tümörün türü ve derecesi, bulunduğu bölge, büyüklüğü, yayılım durumu ve hastanın genel sağlık özellikleri gibi birçok faktör dikkate alınarak planlanıyor. Cerrahi tedavinin uygun olduğu hastalarda amaç, tümörün güvenli şekilde çıkarılması veya tümörden tanı için doku alınması olabilir. Radyoterapi ise bazı tümörlerde cerrahi sonrasında veya hastalığın özelliklerine göre farklı tedavi stratejilerinin bir parçası olarak kullanılabiliyor. İlaç tedavileri de tümörün özelliklerine bağlı olarak tedavi planında yer alabiliyor. Günümüzde tümörlerin yalnızca bulunduğu bölgeye göre değil, moleküler ve genetik özellikleri bakımından da değerlendirilmesi tedavi seçeneklerinin belirlenmesinde önem taşıyor.

Nöroonkoloji Sempozyumu 27-28 Kasım’da yapılacak

Bu kapsamda gerçekleştirilecek Nöroonkoloji Sempozyumu, 27-28 Kasım 2026 tarihlerinde Konferans Merkezi’nde düzenlenecek. İki gün sürecek etkinlikte nöroonkoloji alanındaki güncel gelişmelerin, bilimsel yaklaşımların ve tedavi süreçlerine ilişkin konuların ele alınması bekleniyor. Sempozyumun, nöroonkoloji alanında çalışan sağlık profesyonellerinin bilimsel bilgi ve deneyim paylaşımında bulunabileceği bir platform olması hedefleniyor.

Nöroonkoloji Sempozyumuna katılım sınırlı kontenjan dahilinde ücretsiz olacak. Etkinliğe ilişkin duyuruda kontenjanın sınırlı olduğu belirtilirken, katılmak isteyenlerin kayıt işlemlerini önceden tamamlaması gerekiyor. 27-28 Kasım 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek sempozyum, nöroonkoloji, beyin ve merkezi sinir sistemi tümörleri ile bu alandaki güncel tanı ve tedavi yaklaşımlarının gündeme taşınacağı bilimsel etkinliklerden biri olacak.

Çocuklarda yüksek ateş ne zaman acil?

Hastanenin bilgilendirmesine göre bazı durumlarda çocuklarda yüksek ateş acil sağlık başvurusunu gerektirebiliyor. Özellikle 3 aydan küçük bebeklerde 38 derece ve üzerindeki ateş ile 3-6 aylık bebeklerde 39 derece ve üzerindeki ateş durumunda acil başvuru yapılması gerektiği belirtildi. Ateşin yanı sıra nefes darlığı, hızlı veya zor nefes alma görülmesi de dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında yer alıyor. Çocuğun dudaklarında veya tırnaklarında morarma ya da renk değişikliği meydana gelmesi halinde de acil sağlık değerlendirmesi gerekiyor.

Havale ve bilinç değişikliğine dikkat

Yüksek ateşe eşlik eden havale, çocuğun durumunun yakından değerlendirilmesini gerektiren belirtiler arasında bulunuyor. Bunun yanı sıra şiddetli halsizlik, çocuğun uyandırılamaması veya bilinç bulanıklığı görülmesi halinde acil sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği bildirildi.Çocuğun yeterli sıvı alamaması, sürekli kusması, idrar miktarının azalması veya 8 saatten uzun süre idrar yapmaması da acil başvuru gerektirebilecek belirtiler arasında sıralandı.

Ateş 3 günden uzun sürerse dikkat

Hastanenin paylaşımında ateşin 3 günden uzun sürmesi veya düştükten sonra yeniden yükselmesi durumunda da sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği belirtildi. Ateşin süresi kadar çocuğun genel durumunun da önemli olduğuna dikkat çekildi. Bu nedenle ailelerin yalnızca ateş değerine değil, çocuğun genel durumunda meydana gelen değişikliklere de dikkat etmesi gerektiği vurgulandı.

Hangi durumlarda poliklinik başvurusu uygun olabilir?

Her ateşin acil başvuru gerektirmediğini belirten Ankara Etlik Şehir Hastanesi, bazı durumlarda poliklinik değerlendirmesinin uygun olabileceğini bildirdi. 38-39 derece arasındaki ateşin 2-3 gün sürmesi, çocuğun genel durumunun iyi olması ve ateş düşürücü sonrasında ateşin düşerek çocuğun oyun oynayabilmesi ve beslenebilmesi bu durumlar arasında gösterildi. Hafif öksürük, burun akıntısı veya boğaz ağrısıyla birlikte görülen ateşte de poliklinik başvurusu uygun olabilir. Ayrıca aşı sonrasında gelişen ateş ile düzenli doktor kontrolünde takip edilen kronik hastalığı bulunan çocuklarda ortaya çıkan ateşin de sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Ateşin derecesi kadar çocuğun genel durumu da önemli

Ankara Etlik Şehir Hastanesi, çocuklarda yüksek ateşin değerlendirilmesinde tek başına ateş derecesine odaklanılmaması gerektiğine işaret etti. Çocuğun yaşı, ateşin ne kadar süredir devam ettiği ve ateşe eşlik eden belirtilerin birlikte değerlendirilmesinin önem taşıdığı bildirildi. Ailelerin özellikle küçük bebeklerde yüksek ateş, solunum güçlüğü, morarma, havale, bilinç değişikliği, sıvı alamama ve idrar azalması gibi belirtilerle karşılaşması halinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurması gerektiği kaydedildi.

İLK DEĞERLENDİRMEDE HAYATİ BULGULAR TESPİT EDİLDİ

Edinilen bilgilere göre, darp sonucu ağır yaralanan 27 yaşındaki hasta Kırklareli Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne kaldırıldı. Yapılan ilk tetkiklerde hastada kafatası kırıkları ile kafa içi kanama olduğu belirlendi. Durumunun ciddiyeti nedeniyle vakit kaybetmeden Yoğun Bakım Ünitesi'ne alınan hasta, burada yakın takip altına alındı. Kontrol tetkiklerinin tamamlanmasının ardından Beyin ve Sinir Cerrahisi ekibi tarafından ameliyata alınan hastanın cerrahi müdahalesi başarıyla gerçekleştirildi.

GÖRME KAYBI RİSKİ İLERİ TEDAVİ KARARINI BERABERİNDE GETİRDİ

Ameliyat sonrası tedavi süreci devam ederken, Göz Hastalıkları uzmanlarının yaptığı değerlendirmede hastanın bir gözünde kalıcı görme kaybı riski bulunduğu tespit edildi. Bunun üzerine hastanın daha kapsamlı imkanlara sahip üçüncü basamak bir sağlık kuruluşunda tedavisinin sürdürülmesine karar verildi. Uzman ekiplerin ortak değerlendirmesi sonucunda ileri tedavi gereksinimi doğrultusunda sevk süreci başlatıldı.

UYGUN MERKEZ İÇİN BİRÇOK İLLE GÖRÜŞÜLDÜ

Hastanın nakil organizasyonu Kırklareli Komuta Kontrol Merkezi koordinasyonunda yürütüldü. İlk olarak Trakya Bölgesi ve İstanbul'daki uygun sağlık merkezleri değerlendirildi. Ancak uygun merkezin bulunamaması üzerine Türkiye'nin farklı illerindeki üçüncü basamak sağlık kuruluşlarıyla görüşmeler gerçekleştirildi. Yoğun koordinasyon çalışmaları sonucunda Ankara'daki Gazi Üniversitesi Hastanesi hastayı kabul etti ve sevk süreci hızla planlandı.

HAVA AMBULANSIYLA ANKARA'YA GÜVENLİ NAKİL

Hastanın kabul işlemlerinin tamamlanmasının ardından Sağlık Bakanlığı Ankara Sağlık Hava Koordinasyon Merkezi ile gerekli planlama yapıldı. Kısa sürede hazırlıklar tamamlanırken, hasta Kırklareli 112 Acil Sağlık ekipleri tarafından güvenli şekilde İstanbul Atatürk Havalimanı'na ulaştırıldı. Burada Sağlık Bakanlığına ait hava ambulansına alınan hasta, ileri tedavisinin sürdürülmesi amacıyla Ankara'ya sevk edilerek Gazi Üniversitesi Hastanesi'ne nakledildi.

HASTANEDEN SAĞLIK EKİPLERİNE TEŞEKKÜR

Kırklareli Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından yapılan açıklamada, hastanın ilk müdahalesinden ameliyat sürecine, yoğun bakım tedavisinden ulusal sevk organizasyonuna kadar görev alan tüm ekiplerin özverili çalışmaları vurgulandı.

Açıklamada; hekimlere, sağlık çalışanlarına, Kırklareli 112 Acil Sağlık ekiplerine, Komuta Kontrol Merkezi personeline ve Sağlık Bakanlığı Ankara Sağlık Hava Koordinasyon Merkezi çalışanlarına gösterdikleri koordinasyon ve fedakârlık nedeniyle teşekkür edilirken, tedavisi Ankara'da devam eden hastaya acil şifalar dilendi.

Doğru diş fırçalama alışkanlığı anlatıldı

Eğitimlerde çocuklara, dişlerin günde en az iki kez doğru tekniklerle fırçalanması, diş fırçası ve diş macunu kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalar ile şekerli gıdaların diş sağlığı üzerindeki etkileri hakkında bilgi verildi. Diş hekimleri ayrıca düzenli diş hekimi kontrollerinin, erken teşhis ve tedavi açısından önem taşıdığını vurgulayarak çocukların sorularını da yanıtladı.

Koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında farkındalık oluşturuldu

Sincan İlçe Sağlık Müdürlüğü, eğitim programıyla çocuklarda erken yaşta sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kazandırılmasını ve ağız-diş hastalıklarının önlenmesine yönelik farkındalığın artırılmasını hedefledi. Yetkililer, çocukların edindikleri doğru alışkanlıkların yaşam boyu ağız ve diş sağlığının korunmasına katkı sağlayacağını belirterek benzer eğitim çalışmalarının farklı okullar ve eğitim kurumlarında da sürdürüleceğini ifade etti.

Ağız ve diş sağlığı neden önemli?

Uzmanlar, çocukluk döneminde kazanılan doğru ağız ve diş sağlığı alışkanlıklarının diş çürükleri ve diş eti hastalıklarının önlenmesinde önemli rol oynadığını belirtiyor. Düzenli diş fırçalama, dengeli beslenme ve periyodik diş hekimi kontrolleri sayesinde çocukların ağız sağlığı korunurken, ilerleyen yaşlarda oluşabilecek birçok sağlık sorununun da önüne geçilebiliyor. Sincan İlçe Sağlık Müdürlüğü, toplum sağlığını güçlendirmeye yönelik eğitim ve farkındalık çalışmalarını çocuklar başta olmak üzere farklı yaş gruplarına yönelik programlarla sürdürmeye devam ediyor.

Ayrıca Bebek Akademisi eğitimlerinde, bebeklerin sağlıklı gelişiminde anne sütünün rolü, emzirmenin faydaları ve ilk altı ay yalnızca anne sütü ile beslenmenin önemi üzerinde duruldu. Uzman sağlık personeli tarafından verilen eğitimlerde katılımcıların soruları da yanıtlanarak emzirme sürecinde karşılaşılabilecek durumlara ilişkin bilgilendirme yapıldı.

Amaç emzirme konusunda farkındalığı artırmak

Sincan İlçe Sağlık Müdürlüğü, Emzirme Haftası kapsamında düzenlediği eğitimlerle toplumda emzirme bilincinin güçlendirilmesini ve anne sütüyle beslenmenin teşvik edilmesini hedefledi. Programlarda, anne sütünün bebeklerin sağlıklı büyüme ve gelişmesindeki önemine dikkat çekilirken, annelerin emzirme konusunda doğru bilgiye ulaşmasının hem anne hem de bebek sağlığı açısından büyük önem taşıdığı vurgulandı. İlçe Sağlık Müdürlüğü, toplum sağlığını desteklemeye yönelik eğitim ve farkındalık çalışmalarının ilerleyen süreçte de sürdürüleceğini belirtti.

Peki marul salgını nedir, Cyclospora nasıl bulaşır, belirtileri nelerdir ve Türkiye'de risk bulunuyor mu? İşte merak edilen tüm soruların yanıtları...

MARUL SALGINI NEDİR?

Marul salgını, 2026 yazında Amerika Birleşik Devletleri'nde ortaya çıkan ve Cyclospora (Siklospora) adlı bağırsak parazitinin neden olduğu gıda kaynaklı bir salgındır.

Yetkililerin yaptığı incelemelerde salgının kaynağının büyük ölçüde Meksika'dan ithal edilen iceberg (göbek) marullar olduğu tespit edildi. Özellikle hazır doğranmış marulların kullanıldığı bazı restoran zincirlerinde tüketilen ürünlerle bağlantılı çok sayıda vaka bildirildi.

Salgının ardından ilgili ürünler piyasadan toplatılırken, bazı üretici firmalar geri çağırma kararı aldı.

CYCLOSPORA (SİKLOSPORA) NEDİR?

Cyclospora, insan bağırsaklarında enfeksiyona yol açabilen mikroskobik bir bağırsak parazitidir. Bir virüs ya da bakteri değildir.

Parazit genellikle; kirli su, iyi yıkanmamış sebze ve meyveler, çiğ tüketilen marul, maydanoz, kişniş, fesleğen gibi yeşillikler aracılığıyla bulaşabiliyor.

Uzmanlar, Cyclospora'nın kişiden kişiye doğrudan bulaşmadığını, bulaşmanın çoğunlukla kontamine olmuş gıdalar yoluyla gerçekleştiğini belirtiyor.

CYCLOSPORA BELİRTİLERİ NELERDİR?

Parazit vücuda girdikten sonra belirtiler çoğunlukla yaklaşık bir hafta içinde ortaya çıkıyor. Ancak bu süre kişiye göre 2 gün ile 2 hafta arasında değişebiliyor.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

Şiddetli ve sulu ishal,

Karın ağrısı ve bağırsak krampları,

Mide bulantısı,

İştahsızlık,

Kilo kaybı,

Halsizlik ve yoğun yorgunluk,

Gaz ve şişkinlik,

Bazı hastalarda kusma,

Hafif ateş,

Baş ağrısı,

Kas ve vücut ağrıları.

Tedavi edilmediğinde belirtiler günlerce, hatta haftalarca devam edebiliyor.

KİMLER DAHA FAZLA RİSK ALTINDA?

Cyclospora enfeksiyonu özellikle; yaşlılar, küçük çocuklar, bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler, kanser tedavisi gören hastalar, organ nakli yapılan bireyler, kronik hastalığı bulunan kişiler için daha ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

Bu gruplarda uzun süren ishal nedeniyle ciddi sıvı kaybı gelişebileceği için hastane tedavisi gerekebiliyor.

ABD'DEKİ MARUL SALGININDA KAÇ KİŞİ ETKİLENDİ?

2026 yazında ABD'de başlayan Cyclospora salgını kısa sürede birçok eyalete yayıldı.

Yetkililerin paylaştığı bilgilere göre; salgın 9'dan fazla eyalette görüldü. Doğrulanan ve şüpheli vaka sayısı 20 bini aştı. Bazı ölümler de bildirildi. Salgınla bağlantılı olduğu değerlendirilen bazı hazır marul ürünleri geri çağrıldı.

Yetkililer özellikle ithal iceberg marulları kullanan işletmelerde denetimlerini artırdı.

TÜRKİYE'DE MARUL SALGINI VAR MI?

Türkiye'de şu an Cyclospora kaynaklı bir marul salgını bulunmuyor.

Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ya da diğer resmi kurumlardan Türkiye'de marul kaynaklı Cyclospora salgınına ilişkin herhangi bir uyarı veya vaka artışı açıklanmadı.

Uzmanlar, Türkiye'de bu parazitin zaman zaman tek tük vakalarla görülebildiğini ancak salgın düzeyinde bir durumun söz konusu olmadığını belirtiyor.

CYCLOSPORA TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?

Cyclospora enfeksiyonu uygun tıbbi değerlendirme ve tedaviyle kontrol altına alınabilir. Uzun süren ishal, yüksek sıvı kaybı veya şiddetli karın ağrısı yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurması önerilir.

Özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı bulunan kişilerde belirtilerin hafife alınmaması önem taşıyor.

UZMANLARDAN HİJYEN UYARISI

Uzmanlar, ABD'deki salgının Türkiye'de görüldüğü anlamına gelmediğini vurgularken, panik yerine hijyen kurallarına dikkat edilmesini öneriyor.

Şu an için Türkiye'de marul tüketimini sınırlandırmayı gerektiren resmi bir sağlık uyarısı bulunmuyor. Ancak tüm sebze ve yeşilliklerde olduğu gibi marulun da tüketilmeden önce iyice yıkanması, güvenilir üreticilerden temin edilmesi ve gıda güvenliği kurallarına uyulması, olası enfeksiyon risklerini azaltmada önemli rol oynuyor.

Olay, dün gece Eskişehir'in Odunpazarı ilçesine bağlı İstiklal Mahallesi Porsuk Bulvarı'nda meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, bulvar üzerinde yürüdüğü sırada dengesini kaybederek düşen S.Ş. isimli erkek şahıs yaralandı. İhbar üzerine olay yerine sevk edilen 112 Acil Sağlık ekipleri tarafından ilk müdahalesi yapılan S.Ş., Eskişehir Yunus Emre Devlet Hastanesi'ne kaldırıldı. Burada tedavi altına alınan şahsa gerekli tetkikler yapıldı.

TETKİK SONUÇLARINI BEKLEMEDEN HASTANEDEN AYRILDI

Hastanede tedavisi devam eden S.Ş., henüz tetkik sonuçları çıkmadan hastaneden ayrıldı. Ancak yapılan incelemeler sonucunda şahsın tetkiklerinde beyin kanaması bulgularına rastlandı.

Durumun ciddiyetinin anlaşılması üzerine hastane görevlileri, S.Ş.'ye ulaşmak için girişimlerde bulundu. Ancak yapılan aramalara rağmen şahsa ulaşılamayınca durum polis ekiplerine bildirildi.

EVİNDE HAFIZA KAYBI YAŞAMIŞ HALDE BULUNDU

İhbar üzerine harekete geçen polis ekipleri ile sağlık görevlileri, S.Ş.'nin Odunpazarı ilçesi İstiklal Mahallesi Selim Sokak'taki ikamet adresine gitti.

Adreste yapılan kontrolde, S.Ş.'nin hafıza kaybı yaşadığı belirlendi. Sağlık ekipleri tarafından yeniden ambulansa alınan şahıs, acil müdahale için Eskişehir Yunus Emre Devlet Hastanesi'ne sevk edildi.

TEDAVİSİ HASTANEDE SÜRÜYOR

Beyin kanaması geçirdiği belirlenen ve hafıza kaybı yaşayan S.Ş.'nin hastanede tedavisinin devam ettiği öğrenildi.

Yaşanan olay, özellikle kafa travmalarında doktorların önerilerine uyulmasının ve tetkik sonuçları çıkmadan sağlık kuruluşundan ayrılmamanın hayati önemini bir kez daha gözler önüne serdi.

Ankara Etlik Şehir Hastanesi, 1-7 Ağustos Dünya Emzirme Haftası dolayısıyla anne sütü konusunda toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla Kadın Doğum Hastanesi ile Çocuk Hastanesi bünyesinde bilgilendirme standı oluşturdu. Hafta kapsamında gerçekleştirilen etkinlikte anne ve anne adaylarına emzirmenin önemi hakkında bilgi aktarılırken, sağlıklı nesillerin yetişmesinde anne sütünün kritik rolüne dikkat çekildi.

Anne sütünün önemi anlatıldı

Kurulan bilgilendirme standında görevli sağlık personeli tarafından ziyaretçilere anne sütünün bebeklerin büyüme ve gelişmesindeki önemi hakkında bilgilendirme yapıldı. Emzirmenin, bebeklerin bağışıklık sisteminin güçlenmesine katkı sunduğu, enfeksiyonlara karşı koruyucu rol üstlendiği ve sağlıklı gelişimi desteklediği ifade edildi. Anne sütünün yalnızca bebek sağlığı açısından değil, doğum sonrası annenin iyileşme sürecine katkı sağlaması ve anne ile bebek arasındaki duygusal bağı güçlendirmesi bakımından da önemli olduğu vurgulandı.

Anne ve anne adaylarının soruları yanıtlandı

Kadın Doğum Hastanesi ve Çocuk Hastanesi girişlerinde kurulan stantlarda sağlık çalışanları, anne ve anne adaylarının emzirme süreciyle ilgili merak ettikleri soruları yanıtladı. Doğru emzirme teknikleri, anne sütünün artırılmasına yönelik öneriler ve emzirme döneminde dikkat edilmesi gereken hususlar hakkında bilgilendirmelerde bulunuldu. Etkinlik boyunca vatandaşlara bilgilendirici broşürler dağıtılırken, emzirme konusunda profesyonel destek alınmasının önemine de dikkat çekildi.

Her yıl 1-7 Ağustos Dünya Emzirme Haftası, anne sütünün teşvik edilmesi ve emzirme konusunda toplumun bilinç düzeyinin artırılması amacıyla çeşitli etkinliklerle kutlanıyor. Bu kapsamda gerçekleştirilen bilgilendirme çalışmalarıyla anne ve anne adaylarının doğru bilgiye ulaşması ve emzirmenin yaygınlaştırılması hedefleniyor. Ankara Etlik Şehir Hastanesi yetkilileri de Dünya Emzirme Haftası boyunca düzenlenen farkındalık faaliyetleriyle, anne sütünün bebeklerin sağlıklı büyüme ve gelişmesindeki vazgeçilmez rolüne dikkat çekmeyi ve emzirme konusunda toplumsal bilinci güçlendirmeyi amaçladıklarını belirtti. Böylece hem anne hem de bebek sağlığının desteklenmesine yönelik koruyucu sağlık hizmetlerine katkı sunulması hedefleniyor.

Karadeniz Ereğli ilçesinde yaşayan 72 yaşındaki emekli maden işçisi Ahmet Üstünkul'un ayağında, şeker hastalığına bağlı olarak derin enfeksiyonlu bir yara oluştu. Başvurduğu bir sağlık kuruluşunda enfeksiyonun ilerlediği belirtilen Üstünkul'a, ayağının diz altından kesilmesi (amputasyon) önerildi.

Bu kararın ardından farklı bir tedavi yöntemi arayan Üstünkul, tedavisini sürdürmek amacıyla ilçedeki özel bir hastaneye başvurdu. Burada Özel Hastane Başhekimi ve Ortopedi-Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Volkan Tutuş tarafından değerlendirilen hasta için amputasyon yerine ayağın kurtarılmasına yönelik tedavi planı oluşturuldu.

Yaklaşık bir buçuk ay süren yoğun tedavi sürecinde uygulanan yara bakımı, vakum tedavisi, antibiyotik desteği ve "biyo-bozunur dermal matriks" uygulamasıyla hastanın ayağı kesilmekten kurtarıldı.

"ESKİSİNE NAZARAN ÇOK İYİYİM"

Tedavisinin ardından yeniden ayağına basabilen Ahmet Üstünkul, yaşadığı süreci anlatarak doktoruna teşekkür etti.

Üstünkul, "Volkan Hoca'yı duyduk, 'iyi bir hoca' diye kayıt yaptırmaya geldik. Sonra işte hocam altını kazıdı ve yapay deriyle kapattı orayı. Hocamdan Allah razı olsun. Eskisine nazaran iyiyim, iyi" şeklinde konuştu.

"AMPUTE EDİLMESİ ÖNERİLMİŞTİ, BİZ EMEK VERMEYİ SEÇTİK"

Şeker hastalığına bağlı yaraların tedavisinde erken müdahalenin büyük önem taşıdığına dikkat çeken Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Volkan Tutuş, hastanın ilk başvurusunda amputasyon önerildiğini ancak kendilerinin farklı bir tedavi süreci planladığını söyledi.

Tutuş, "Başka bir sağlık kuruluşunda hastamızın ayağının diz altından kesilmesi önerilmiş. Biz yaraya baktığımızda evet, yarası çok kötüydü ama biraz emek vermemiz gerektiğini gördük. Hastayla konuşup yarayı iyileştirme yönünde birlikte yola çıktık. Hasta ve hekim uyumu burada çok önemliydi. İlk aşamada, bir buçuk ay önce yara kazıma işlemi yaptık. Sonrasında antibiyotik ve vakum tedavileriyle hastanın kemiğine kadar açılan yarasını kapatmaya çalıştık ve bu durum başarılı geçti" dedi.

YÜKSEK TEKNOLOJİLİ BİYOLOJİK İSKELET UYGULANDI

Tedavi sürecinin ilerleyen aşamalarında enfeksiyonun kontrol altına alınmasının ardından yüksek teknoloji ürünü biyoteknolojik bir yöntem uygulandığını belirten Op. Dr. Volkan Tutuş, kullanılan yöntemin özellikle ileri düzey yaralarda önemli avantaj sağladığını ifade etti.

Tutuş, "Dokular canlılığını kazanınca cilt örtme aşamasına geldik. Bölge, 5. tarak kemiği seviyesinde olduğu için klasik 'flep cerrahisine' çok uygun değildi. Bu nedenle o bölgeye özel bir biyo-bozunur 'dermal matriks' dediğimiz yüksek biyoteknolojik implant yerleştirdik. Bu ürün, tamamen sentetik ve poliüretan yapıda olup vücudun deriyi yenilemesi için biyolojik bir iskelet görevi görüyor. Genellikle büyük merkezlerde yanık ve travma hastalarında kullanılan bu yöntemle, hastanın kendi derisini kullanmadan yarayı kapatmış olduk" ifadelerini kullandı.

"ŞU ANDA AYAĞINA BASABİLİYOR"

Her diyabetik yara için aynı tedavi yönteminin uygun olmayabileceğini vurgulayan Dr. Tutuş, doğru hasta seçiminin büyük önem taşıdığını belirtti.

Tutuş, "Bazen büyük ve sıkıntılı yaralarda bizim de kesmemiz gerekebiliyor ancak bu hastamızın yarası ve bölgesi itibarıyla iyileştirme yoluna gittik. Kesmeye de gidebilirdi tabii ki ama çok şükür tedaviler sonrası hastamız şu anda ayağına basabiliyor. İnşallah cilt de tamamen kapandıktan sonra desteksiz bir şekilde daha iyi yürüyecek" diye konuştu.

Başarıyla tamamlanan tedavi süreci sayesinde ayağını kaybetmekten kurtulan Ahmet Üstünkul'un sağlık durumunun her geçen gün daha iyiye gittiği öğrenildi.

Trabzon'un Çaykara ilçesinden Ortahisar ilçesine gitmek üzere Büyükşehir Belediyesi'ne ait belediye otobüsüne binen 76 yaşındaki Hasan Öner, yolculuk sırasında aniden rahatsızlandı. Yaşlı yolcunun fenalaştığını fark eden diğer yolcular, ilk müdahaleyi yaparak durumu otobüs şoförüne bildirdi.

Yaşanan sağlık sorunu üzerine belediye otobüsü şoförü Sinan Erdoğan, vakit kaybetmeden güzergâhını değiştirerek Hasan Öner'i en yakın sağlık kuruluşlarından biri olan Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne ulaştırdı. Otobüs içerisinde yaşanan panik dolu anlar ise güvenlik kameraları tarafından saniye saniye kaydedildi.

HASTANEYE KALDIRILARAK TEDAVİ ALTINA ALINDI

Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne ulaştırılan Hasan Öner, sağlık ekiplerine teslim edilerek tedavi altına alındı. Yapılan kontrollerde böbrek yetmezliği bulunduğu öğrenilen yaşlı yolcunun hayati tehlikesinin olmadığı belirtildi.

Sağlık ekipleri tarafından gerekli müdahaleleri yapılan Öner'in durumunun kontrol altında olduğu öğrenildi.

ŞOFÖRÜN SOĞUKKANLILIĞI VE YOLCULARIN DUYARLILIĞI TAKDİR TOPLADI

Olay sırasında belediye otobüsü şoförü Sinan Erdoğan'ın hızlı ve soğukkanlı davranışı ile yolcuların örnek dayanışması, yaşanabilecek daha ciddi bir sağlık sorununun önüne geçilmesinde önemli rol oynadı. Otobüs içerisinde bulunan vatandaşlar da fenalaşan yolcuya ilk müdahaleyi yaparak sağlık ekipleri gelene kadar destek olurken, şoförün zamanında aldığı karar sayesinde yaşlı yolcu kısa sürede hastaneye ulaştırıldı.

Güvenlik kamerasına yansıyan görüntülerde, yolcuların Hasan Öner'e yardımcı olduğu, şoförün ise vakit kaybetmeden hastaneye yöneldiği anlar dikkat çekti.