Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin ardından prim günü eksik olan sigortalılar için “kısmi emeklilik” formülü yeniden tartışılmaya başlandı. Özellikle 3600 günle emekli olunup olunamayacağı sorusu gündemde.
Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin ardından prim günü eksik olan sigortalılar için “kısmi emeklilik” formülü yeniden tartışılmaya başlandı. Özellikle 3600 günle emekli olunup olunamayacağı sorusu gündemde.
Kısmi emeklilik şartları, sigortalının bağlı olduğu statüye göre değişiyor. SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamında farklı uygulamalar bulunuyor. En çok merak edilen model ise SSK’lı çalışanları ilgilendiriyor.
SSK kapsamında 8 Eylül 1999’dan önce sigorta girişi olanlar için 3600 günle kısmi emeklilik imkânı bulunuyor.
Temel şartlar:
8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi
15 yıl sigortalılık süresi
3600 gün prim
Kadınlarda en az 50 yaş
Erkeklerde en az 55 yaş
Ancak yaş şartı, sigorta başlangıç tarihine göre kademeli olarak değişiyor.
Örnek:
8 Eylül 1976 öncesi sigortalı erkekler 55 yaşında
1 Nisan 1981 öncesi sigortalı kadınlar 50 yaşında
emekli olabiliyor. Daha sonraki girişlerde yaş sınırı kademeli şekilde artıyor.
YAŞ HESABI NASIL YAPILIYOR?
Kısmi emeklilikte üç ayrı kriter dikkate alınıyor:
15 yılın dolduğu tarih
3600 prim gününün tamamlandığı tarih
Kanunda belirtilen yaş şartı
Bu üç hesaplamadan hangisi daha yüksek yaşı gösteriyorsa o esas alınıyor.
Örnek hesaplama:
Bir erkek sigortalının:
15 yılı 1995’te doldurduğunu
3600 günü 2009’da tamamladığını
1959 doğumlu olduğunu
varsayalım. Ayrı ayrı hesaplamalarda 55, 59 ve 60 yaş sonuçları çıkabilir. En yüksek yaş hangisiyse, emeklilik o yaşta gerçekleşir.
Aynı yöntem kadın sigortalılar için de uygulanır.
Normal emeklilikte:
5000–5975 gün arası prim
Kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl sigortalılık
2023’te çıkan EYT düzenlemesiyle yaş şartı kaldırıldı (kapsama girenler için)
Kısmi emeklilikte:
3600 gün prim
15 yıl sigortalılık
Yaş şartı var
Bu hak yalnızca 8 Eylül 1999 öncesi işe başlayanlar için geçerli.
9 EYLÜL 1999 – 30 NİSAN 2008 ARASI GİRİŞLER
Bu dönemde işe başlayanlar için 3600 gün uygulaması bulunmuyor.
Şartlar:
25 yıl sigortalılık
Erkeklerde 60 yaş
Kadınlarda 58 yaş
4500 gün prim
1 MAYIS 2008 SONRASI GİRİŞLER
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında emeklilik şartları daha ağır.
Prim gün sayısı 4600’den başlayıp kademeli olarak 5400 güne kadar çıkıyor
Yaş sınırı 65’e kadar yükselebiliyor
Bu grupta emeklilik koşulları daha uzun vadeli.
ASKERLİK VE DOĞUM BORÇLANMASI AVANTAJ SAĞLAR MI?
Evet, bazı durumlarda emeklilik yaşını öne çekebilir.
Erkeklerde:
Askerlik sigortadan önce yapılmışsa, askerlik borçlanması sigorta başlangıç tarihini geriye çekebilir. Bu da yaş şartını düşürebilir.
Kadınlarda:
Sigorta girişinden sonra gerçekleşen doğumlar için doğum borçlanması yapılarak eksik prim günleri tamamlanabilir.
Genel kural olarak prim günü az olanların maaşı daha düşük olur.
Ancak sistemde “alt sınır aylığı” uygulaması bulunuyor. En düşük emekli maaşı belirli bir tutara tamamlanıyor. Bu nedenle asgari ücret seviyesinde prim ödeyenler için kısmi ya da tam emeklilik arasında belirgin bir fark oluşmayabiliyor.
Yüksek kazanç üzerinden prim ödeyenlerde ise maaş farkı ortaya çıkabiliyor. Kısmi emekli maaşları çoğu zaman alt sınır aylığı seviyesinde kalıyor.
