Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti Ankara, 13 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından alınan kararla resmen başkent oldu. Ancak Ankara’nın başkentlik hikâyesi bu tarihten çok daha önce başladı. 27 Aralık 1919’da Mustafa Kemal Atatürk’ün Ankara’ya gelişiyle Milli Mücadele’nin önemli merkezlerinden biri haline gelen kent, 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılmasıyla yeni devletin siyasi merkezi konumuna geldi. 13 Ekim 1923’te ise bu fiili durum hukuki olarak tescillendi.
Bugün 104'ncü yılına giren başkentlik kimliği, yalnızca 13 Ekim günü Anıtkabir’de düzenlenen resmi törenlerle sınırlı değil. Ankara’nın tarihinin, Cumhuriyet döneminden kalan mimari mirasının, Seymenlik geleneğinin, kültürünün, üniversitelerinin ve kamu kurumlarının kentteki ağırlığının nasıl korunduğu da başkentlik tartışmasının önemli başlıkları arasında yer alıyor.
Başkent Ankara Haftası’nın merkezinde Ankara Kulübü var
5-13 Ekim Uluslararası Başkent Ankara Haftası’nın ana organizasyonunu Ankara Kulübü Derneği yürütüyor. Ankara Kulübü Derneği, haftanın ilk programını 5 Ekim’de Anıtkabir’de gerçekleştirdi. Saat 11.00’de düzenlenen program, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e Ankara Hemşehriliği Beratı verilmesinin 104. yılı dolayısıyla gerçekleştirildi. Dernek, üyeleri, Seymenleri ve Bacıerenleriyle Anıtkabir’de yer aldı. Haftanın devamında Atatürk Kültür Merkezi’nde Türk dünyası ve müzik ekseninde sempozyum, 12 Ekim’de Ankara Büyükşehir Belediyesi Kent Orkestrası konseri, 13 Ekim’de ise Anıtkabir, I. TBMM ve Ankara Kalesi hattında tören ve Seymen programları bulunuyor. Bu tablo, Ankara Kulübü Derneği’nin özellikle Seymenlik, Ankara kültürü ve başkentlik hafızasının aktarılması açısından haftanın en görünür sivil toplum aktörlerinden biri olduğunu ortaya koydu.
ABB’nin rolü yalnızca bir konserden ibaret
Ankara Büyükşehir Belediyesi de 104. yıl programında doğrudan yer alan kurumlar arasında bulunuyor. ABB Kent Orkestrası, 12 Ekim’de Kocatepe Kültür Merkezi’nde Ankara’nın başkent oluşunun 104. yılına özel konser verecek. Saat 19.00’da başlayacak programda Zafer Gökçer yönetimindeki Kent Orkestrası sahne alırken Ankara Kulübü Derneği Seymenleri de gösteri gerçekleştirecek. Program ücretsiz olarak düzenlenecek.
Üniversite “başkent” kavramını bilimle buluşturacak
Bu yılın dikkat çeken programlarından biri de Ankara Üniversitesi’nden geldi. Ankara Üniversitesi Çocuk Bilim Merkezi tarafından düzenlenecek “Ankara Üniversitesi 80. Yıl Geleneksel Bilim Şenliği”, doğrudan Ankara’nın başkent oluşunun 104. yılına bağlandı. “Başkentin Kalbinde, Bilimin İzinde” temasıyla 13 Ekim’de Beşevler 10. Yıl Kampüsü Güneş Meydanı’nda gerçekleştirilecek etkinlikte 3, 4, 5, 6 ve 7. sınıf öğrencilerine yönelik çeşitli bilim atölyeleri düzenlenecek. Üniversite, etkinliği aynı zamanda Ankara Üniversitesi’nin 80. yılı ve Ankara’nın Türk Dünyası Turizm Başkenti olması vesilesiyle düzenlediğini açıkladı.
CSO Ada Ankara’da Ankara’nın kültürü sahneye taşınacak
13 Ekim akşamında başkentlik yıl dönümünün kültür-sanat ayağında CSO Ada Ankara da yer alacak. Ziraat Bankası Ana Salon’da saat 20.00’de “Ankara’nın Başkent Oluşunun 104. Yılı Anısına – Ankara Ferfene Gecesi – Hüdayda” programı düzenlenecek. Programda Ankara folklorunun önemli unsurlarından Hüdayda’nın hikâyesi müzik ve sahne anlatımıyla izleyiciyle buluşacak. Etkinlik, resmi etkinlik kayıtlarında 13 Ekim 2026 tarihine yerleştirilmiş durumda. Böylece 13 Ekim’in kültürel programında Ankara’nın geçmişi yalnızca resmi törenlerle değil, ferfene geleneği üzerinden de yeniden anlatılacak.
İlçe belediyelerinde ise tablo aynı değil
Ankara’nın 25 ilçesindeki belediyelerin 13 Ekim’e ilişkin kamuya açık duyuruları incelendiğinde, başkentlik yıldönümünün ilçe ölçeğinde aynı yoğunlukta karşılık bulmadığı görülüyor.
Yenimahalle’de “Başkent Gecesi”
İlçe belediyeleri arasında 13 Ekim programıyla doğrudan öne çıkan belediyelerden biri Yenimahalle oldu. Ankara Kulübü Derneği ile Yenimahalle Belediyesi iş birliğinde 13 Ekim akşamı Nazım Hikmet Kültür Merkezi’nde “Başkent Gecesi” düzenlenecek. Bu program, ilçe belediyeleri içerisinde başkentlik yıl dönümünü doğrudan etkinliğinin merkezine alan örneklerden biri olarak dikkat çekiyor.
Çankaya’da geçmiş yıllarda kapsamlı kutlama yapıldı
Başkent’in tarihi ve siyasi merkezlerinden Çankaya’da ise geçmiş yıllardaki uygulamalar dikkat çekiyor. Çankaya Belediyesi 2024 yılında Ankara’nın başkent oluşu için özel bir kutlama programı hazırladı. 12 ve 13 Ekim’de fotoğraf sergisi, Arpanatolia konseri ve “Ankara Gazinosu” tiyatro oyunu düzenlendi. Belediye, programı açıkça “Başkent’in 101. yılı” kapsamında duyurdu. 2026 yılında ise Çankaya Belediyesi’nin kamuya açık kültür-sanat takviminde 13 Ekim tarihli etkinlikler bulunmasına karşın, bunların başkent oluşunun 103. yılına özel bir belediye kutlama programı olarak ilan edildiğine ilişkin aynı kapsamda bir duyuru görülmüyor.
Etimesgut’ta 13 Ekim adı kalıcı olarak yaşatılıyor
Etimesgut’ta ise başkentlik tarihine ilişkin dikkat çeken kalıcı bir ayrıntı bulunuyor. Belediyenin 13 Ekim Başkent Parkı bulunuyor. Park, Ankara’nın başkent oluşuna doğrudan gönderme yapan ismiyle ilçenin kent hafızasındaki örneklerden biri olarak öne çıkıyor. 2025 yılında ise Etimesgut Belediye Meclisi, 13 Ekim Ankara’nın başkent olması münasebetiyle ilçede çeşitli etkinlikler düzenlenmesine ilişkin ortak komisyon raporunu kabul etti. Meclis kararında, etkinliklerin birlik ve beraberlik ruhu oluşturması amacıyla düzenlenmesi öngörüldü.
2026 yılı için ise kamuya açık etkinlik takviminde başkentlik yıldönümüne özel aynı ölçekte bir programın duyurulduğu görülmüyor.
Keçiören örneği: Başkent Haftası daha önce ilçelere taşındı
Başkent Ankara Haftası’nın geçmiş yıllardaki programları da ilçelerin bu süreçte zaman zaman daha görünür rol üstlendiğini gösteriyor. 2021 yılında 5-13 Ekim Uluslararası Başkent Ankara Haftası kapsamında düzenlenen program Keçiören’deki Neşet Ertaş Sanat ve Gösteri Merkezi’nde gerçekleştirildi. Organizasyonu Ankara Kulübü Derneği yürütürken TİKA destek verdi, Keçiören Belediyesi ise ev sahipliği yaptı. Programda Ankara’nın başkent oluşunun 98. yılı anlatılırken Seymen gösterileri ve farklı kültürlerden gelen konukların performansları da yer aldı.
Ankara Kent Konseyi’nde 2025’te dikkat çeken program vardı
Ankara’nın sivil toplum ayağında Ankara Kent Konseyi de geçmiş yıllarda başkentlik yıldönümünü doğrudan gündemine aldı. AKK, 13 Ekim 2025’te “Başkentli Olmak” başlıklı panel düzenledi. Programda Ankara’nın başkent oluşunu ele alınırken Seymen ve folklor gösterileri de gerçekleştirildi. Ancak 2026 yılı için yapılan mevcut açık kaynak taramasında AKK’nın geçen yılki panel ölçeğinde ayrı bir 5-13 Ekim başkentlik programı kamuoyuna duyurduğuna ilişkin bir açıklama görünmüyor.
Peki diğer ilçe belediyeleri?
Ankara’nın 25 ilçesi bulunduğu için 13 Ekim programının ilçe ölçeğindeki karşılığını değerlendirirken yalnızca birkaç belediyeye bakmak yeterli değil.Akyurt’tan Altındağ’a, Bala’dan Beypazarı’na, Çamlıdere’den Çubuk’a, Elmadağ’dan Gölbaşı’na, Güdül’den Haymana’ya, Kahramankazan’dan Keçiören’e, Kızılcahamam’dan Mamak’a, Nallıhan’dan Polatlı’ya, Pursaklar’dan Sincan’a ve Şereflikoçhisar’a kadar ilçelerin tamamı Ankara’nın başkentlik hikâyesinin parçası.
Ancak 2026 yılı için kamuya açık belediye duyurularına bakıldığında, her ilçenin 13 Ekim’e özel ayrı bir program ilan ettiği ortak bir takvim bulunmuyor.
104'ncü yılda vatandaşın karşısındaki tablo ne?
2026 yılı programlarına bakıldığında Ankaralıların karşısına farklı başlıklardan oluşan bir kutlama takvimi çıkıyor. Ankara Kulübü Derneği Seymenleri ve Bacıerenleriyle geleneksel Ankara kültürünü öne çıkarıyor. ABB Kent Orkestrası ile müzik ayağını üstleniyor. Ankara Üniversitesi bilim şenliğiyle gençleri ve bilimi programa dahil ediyor. CSO Ada Ankara Ankara folklorunu sahneye taşıyor. Yenimahalle Belediyesi “Başkent Gecesi” ile ilçe ölçeğinde doğrudan kutlama yapıyor. Buna karşılık bazı ilçe belediyelerinde 2026 yılı için başkentlik yıldönümüne özel ayrı bir program kamuya açık takvimlerde görünür değil.
Başkentlik yalnızca törenlerden mi ibaret?
Ankara’nın başkent oluşunun yıldönümü her yıl törenlerle, konserlerle, Seymen gösterileriyle ve kültür etkinlikleriyle kutlanıyor. Ancak başkentlik kavramı üzerine geçmişten bugüne uzanan tartışmalar bunun çok daha geniş bir mesele olduğunu gösteriyor.
Özellikle Ankara’daki bazı kamu kurumlarının ve kamu bankalarının İstanbul’a taşınmasına ilişkin tartışmalar yıllar boyunca TBMM gündemine taşındı. 2010 yılına ait Meclis tutanaklarında, düzenleyici ve denetleyici kurumların yanı sıra kamu bankalarının Ankara’dan İstanbul’a taşınmasının Ankara’nın “başkent ve devlet merkezi” niteliğine etkileri eleştirildi.
Benzer tartışmalar sonraki yıllarda da sürdü. TBMM tutanaklarında bazı milletvekilleri, Ankara’dan İstanbul’a kurum taşınmasının başkentlik açısından değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Bu görüşler, ilgili milletvekillerinin siyasi değerlendirmeleri olarak kayıtlara geçti. Dolayısıyla Ankara’nın başkentlik tartışması sadece “13 Ekim’de kaç konser düzenlendi?” sorusundan oluşmuyor. Bir başka tartışma da Ankara’nın tarihi dokusunun korunması.
