Kamuoyunda yeşil pasaport olarak bilinen hususi damgalı pasaportun kapsamının genişletilmesine yönelik iki yeni kanun teklifi TBMM gündemine taşındı. Tekliflerden biri, fiili olarak 5 yıl uçuş hizmeti veren pilotlara; diğeri ise Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne (TMMOB) üye ve en az 10 yıl kıdeme sahip mühendis ve mimarlara hususi damgalı pasaport verilmesini öngörüyor.
Pilotlara ilişkin teklif 30 Eylül 2026'da TBMM Başkanlığına sunulurken, mühendis ve mimarlara yönelik teklif 28 Eylül 2026 tarihini taşıyor. Her iki teklif de 1 Ekim 2026 itibarıyla TBMM İçişleri Komisyonu'na sevk edildi.
PİLOTLAR İÇİN 5 YIL UÇUŞ HİZMETİ ŞARTI
YENİ Parti Bursa Milletvekili Hasan Öztürk tarafından sunulan teklifin temelinde, havayolu pilot lisansı alınış tarihinden itibaren 5 yıl fiili uçuş hizmeti veren pilotların hususi damgalı pasaport hakkından yararlanması bulunuyor. Teklifin TBMM'deki mevcut durumu "Komisyonda" olarak yer alıyor. Teklif gerekçesinde, uluslararası ulaşımda görev yapan pilotların yurt dışındaki eğitim, uçuş testleri ve uçak teslim süreçlerinde vize işlemleriyle karşılaştıkları sorunlara dikkat çekildi. Gerekçede şu ifadeler kullanıldı:
"Havayolu uluslararası ulaşım araçları pilotları, yurt dışı çıkışlarını sadece görevli oldukları zaman yapabilmektedir. Pilotlar, yurt dışı eğitimlerine ve uçuş testlerine katılmak, yurt dışından uçak teslim almak için vizeye ihtiyaç duymaktadır. Bu durum hem maliyeti hem de vize alabilmek için geçen süredeki iş kaybı ile sektör için önemli bir sorun olmaktadır. Öte yandan yaşanan vize sorunları nedeniyle vize alamayan pilotlar hem vakit kaybetmekte hem de yurt dışı eğitimlerine katılamamaktadır."
MÜHENDİS VE MİMARLAR İÇİN 10 YIL KIDEM ÖNERİSİ
YENİ Parti Sivas Milletvekili Ulaş Karasu tarafından sunulan diğer kanun teklifi ise TMMOB üyesi olan ve mesleğinde en az 10 yıl kıdeme ulaşmış mühendis ve mimarların hususi damgalı pasaport alabilmesini amaçlıyor. Teklif 28 Eylül 2026'da TBMM Başkanlığına sunuldu ve 1 Ekim'de İçişleri Komisyonu'na sevk edildi. Teklif gerekçesinde mühendislik ve mimarlık alanlarının uluslararası eğitim, konferans, çalıştay ve mesleki faaliyetlerle doğrudan bağlantısına vurgu yapılıyor. Gerekçede şu ifadeler yer aldı:
"Mühendis ve mimarlar, üretim yapan, katma değer oluşturan meslek grubudur. Dünyayı, ülkeyi ve yaşamı tanıyan, anlayan ve ona göre politikalar üreterek yaşama geçiren bir çalışma anlayışı içerisinde olan mühendislik ve mimarlık kriterlerinin karşılıklı tanınması, mesleğin ortak değerler çerçevesinde birleştirilmesi ve geliştirilmesinin yanı sıra, toplumdaki pozisyonunu, rolünü ve sorumluluğunu güçlendirmek için yurt dışındaki etkinlik ve çalışmalar zorunluluk arz etmektedir. Dolayısıyla bu meslek gruplarının yurt dışındaki eğitim, panel, çalıştay ve konferans gibi faaliyetlere katılımları mesleki tecrübe ve üretkenlik açısından kritik önem taşımaktadır."
TEKLİFLER HENÜZ YASALAŞMADI
Söz konusu düzenlemeler şu aşamada yalnızca kanun teklifi niteliğinde. TBMM kayıtlarında her iki teklifin de İçişleri Komisyonu'nda bulunduğu görülüyor. Dolayısıyla tekliflerin kabul edilmesi ve yasalaşması halinde öngörülen yeni haklar yürürlüğe girecek. Tekliflerde ayrıca hususi damgalı pasaport hakkından yararlanacak kişiler bakımından belirli suçlara ilişkin soruşturma veya kovuşturma şartlarına yönelik düzenlemeler de bulunuyor.
MEVCUT YEŞİL PASAPORT KAPSAMI
Hususi damgalı pasaport hakkı halen belirli kamu görevlileri ve kanunda sayılan diğer gruplara tanınıyor. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel bilgilerinde, birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile belirli şartları taşıyan belediye başkanları bu kapsamda yer alıyor. Eski TBMM üyeleri ve eski bakanlar da yeşil pasaport hakkına sahip gruplar arasında bulunuyor.
Bunun yanında mevzuatta belirlenen koşulları taşıyan ihracatçılar, en az 15 yıl kıdemli avukatlar, belirli şartları karşılayan devlet sporcuları ile bazı kamu bankaları ve Türk Telekom'un özelleştirme öncesindeki statülerine bağlı olarak belirli çalışanları da hususi damgalı pasaport hakkından yararlanabiliyor.
