Ankara'nın eğitim tarihinde 19. yüzyılın sonlarından bugüne uzanan çok sayıda köklü okul bulunuyor. Başkentin eğitim geçmişinde yalnızca genel liseler değil, ticaret, sanat ve teknik eğitim veren kurumlar da önemli bir yer tutuyor. Bazıları Osmanlı döneminde faaliyete başlayan, bazıları ise Cumhuriyet'in ilk yıllarında kurulan bu okullar, Ankara'nın eğitim ve toplumsal hayatındaki dönüşüme uzun yıllar boyunca eşlik etti.
Tarihleri incelendiğinde Ankara'nın köklü eğitim kurumları arasında 1886'dan başlayan bir geçmişten 1946-1947 eğitim öğretim yılına kadar uzanan geniş bir dönem ortaya çıkıyor. İşte kuruluş ve eğitim geçmişleriyle Ankara'nın öne çıkan 10 köklü okulu...
ANKARA ATATÜRK LİSESİ: 1886'DAN BUGÜNE UZANAN EĞİTİM GELENEĞİ
Listenin en eski kurumlarından biri olan Ankara Atatürk Lisesi, 1886 yılında beş yıllık İdadi olarak eğitim hayatına başladı. İlk binası Ankara halkı tarafından “Taş Mektep” adıyla biliniyordu. 1908 yılında okulun statüsü Sultaniye dönüştürüldü.
Milli Mücadele yıllarında okulun öğretmen ve öğrencileri de dönemin zorlu şartlarında çeşitli görevler üstlendi. Okul, 1921 yılında Kayseri'ye nakledilirken bir yıl sonra yeniden Ankara'ya döndü. Mustafa Kemal Atatürk de okulu ilk kez 30 Aralık 1919'da ziyaret etti. Bugün Ankara Atatürk Lisesi adıyla eğitim faaliyetlerini sürdüren kurum, Ankara'nın Osmanlı döneminden Cumhuriyet'e uzanan eğitim mirasının en belirgin örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
ULUS MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ: 1905'TE BAŞLAYAN MESLEK EĞİTİMİ
Ankara'nın köklü eğitim kurumları arasında yer alan Ulus Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nin geçmişi 1905 yılına uzanıyor. Kurum, o dönemde Mekteb-i Sanayi adıyla kuruldu. İlk dönemlerinde terzilik, kunduracılık ve marangozluk gibi alanlarda eğitim verildi.
1923 yılında Sanayi Mektebi, 1924-1927 yılları arasında ise Ankara Sanat Mektebi adını taşıyan kurumun eğitim süresi bu dönemde dört yıla çıkarıldı. Demircilik, dökümcülük ve tesviye gibi alanlar da eğitim programına eklendi. 1927 yılında Ankara Mıntıka Sanat Okulu adını alan kurum, ilerleyen yıllarda farklı isimlerle mesleki ve teknik eğitimin önemli merkezlerinden biri oldu.
ANKARA LİSESİ: CUMHURİYET'İN İLK YILLARINDA KIZ LİSESİ OLARAK AÇILDI
Ankara Lisesi, 11 Ekim 1923'te, yani Cumhuriyet'in ilanından kısa süre önce Ankara Kız Lisesi adıyla eğitim hayatına başladı. Okul ilk olarak Hacı Bayram Mahallesi'ndeki bir evde 79 öğrenciyle faaliyet gösterdi. Okulun bugün tarihî değeri bulunan binasının yapımına 1930'da başlandı ve yapı 1935'te tamamlandı. İsviçreli mimar Ernst Arnold Egli tarafından tasarlanan bina, Cumhuriyet'in ilk dönem Ankara mimarisinin dikkat çeken örnekleri arasında bulunuyor. 1976 yılına kadar kız lisesi olarak hizmet veren kurum, bu tarihten itibaren karma eğitime geçti ve Ankara Lisesi adını aldı.
ANKARA TİCARET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ: 1924'TEN BUGÜNE
Başkentte mesleki eğitimin gelişiminde önemli bir yere sahip kurumlardan biri de Ankara Ticaret Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi. Kurumun geçmişi 1924 yılına dayanıyor. Okul, ilk olarak Ankara Ameli Ticaret Mektebi adıyla, küçük ticarethaneler ve benzeri işletmeler için pratik bilgili eleman yetiştirmek amacıyla iki sınıflı olarak açıldı. İlk yıllarında Hacı Bayram'daki bir yapıda faaliyet gösteren okul, 1926'da Millî Eğitim Bakanlığına devredildi.
1933-1934 eğitim öğretim yılında lise seviyesine yükseltilen kurum, sonraki yıllarda ticaret eğitiminin farklı alanlarında öğrenci yetiştirmeyi sürdürdü. Zaman içerisinde farklı meslek liseleriyle birleşen okul, bugün Ankara Ticaret Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi adıyla faaliyet gösteriyor.
ZÜBEYDE HANIM MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ: 1928'DE KADIN EĞİTİMİNDE YENİ BİR DÖNEM
Zübeyde Hanım Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nin tarihî kökeni 1928 yılında kurulan İsmet Paşa Kız Enstitüsü'ne dayanıyor. Okul, Cumhuriyet'in ilk yıllarında kadınların mesleki eğitim imkanlarının geliştirilmesi açısından önemli kurumlardan biri oldu. İlk döneminde sanat, kültür ve mesleki eğitimi bir arada sunan kurum, zaman içerisinde çeşitli isim ve yapı değişikliklerinden geçti.
Millî Eğitim Bakanlığının mesleki ve teknik eğitim tarihine ilişkin çalışmasında da İsmet Paşa Kız Enstitüsünün 1928'de kurulduğu, 1969'da Zübeyde Hanım Kız Enstitüsü adını aldığı ve sonraki yıllarda bugünkü yapısına ulaştığı belirtiliyor. Bu yönüyle okul, Ankara'da kadınların mesleki eğitime katılımı açısından Cumhuriyet döneminin önemli eğitim kurumlarından biri olarak değerlendiriliyor.
ATATÜRK MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ: AKŞAM KIZ SANAT OKULUNDAN BUGÜNE
Ankara'daki köklü mesleki eğitim kurumlarından Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi de Cumhuriyet'in ilk yıllarına uzanan bir geçmişe sahip. Okul, 1928-1929 eğitim öğretim yılında İsmet Paşa Kız Enstitüsü bünyesinde bağımsız Akşam Kız Sanat Okulu olarak açıldı. Daha sonraki dönemde Atatürk Kız Enstitüsü adını alan kurum, 1942 yılında bu isimle eğitim faaliyetlerini sürdürdü. 1949-1950 eğitim öğretim yılında bugün kullanılan binasına taşınan okul, kültür dersleriyle mesleki eğitimi bir arada sunan yapısını uzun yıllar korudu.
TED ANKARA KOLEJİ: 1931'DE BAŞLAYAN ÖZEL EĞİTİM GELENEĞİ
TED Ankara Kolejinin temelleri, Türk Eğitim Derneğinin kuruluş sürecinin ardından atıldı. Türk Eğitim Derneği 31 Ocak 1928'de Mustafa Kemal Atatürk'ün çağrısı üzerine kuruldu. Kolejin eğitim faaliyetleri ise 1931 yılında Gazi Mustafa Kemal Bulvarı'nda açılan anaokuluyla başladı.
Okulun ilkokul, ortaokul ve lise kısımları sonraki yıllarda kademeli olarak açıldı. Lise bölümü 1936'da faaliyete geçti. 1937'de Ziya Gökalp Caddesi'ndeki yeni binaya taşınan okul, ilerleyen yıllarda yabancı dil eğitimi, bilim ve teknoloji alanlarında da farklı uygulamalar geliştirdi. TED Ankara Koleji, kuruluşundan itibaren Türkiye'deki özel eğitim tarihinin önemli kurumlarından biri olarak faaliyetini sürdürüyor.
GAZİ LİSESİ: ATATÜRK'ÜN İSTEĞİYLE 1932'DE EĞİTİME BAŞLADI
Ankara'nın köklü liselerinden Gazi Lisesi, 1932-1933 eğitim öğretim yılında eğitime başladı. Okulun kuruluşunda Atatürk'ün İngilizce eğitim veren bir lise açılması yönündeki isteği etkili oldu. Başlangıçta uygun bir okul binası bulunmadığı için Gazi Eğitim Enstitüsü binasında eğitim veren kurumun adını da Atatürk verdi. Okul, ilk döneminde kolej anlayışıyla İngilizce eğitimine ağırlık verdi ve İngiltere'den iki profesör öğretmen olarak görevlendirildi. 1936-1971 yılları arasında klasik öğretim uygulanan okulda, 1971-1972 eğitim öğretim yılından itibaren modern matematik ve fen eğitimi uygulanmaya başlandı.
HASANOĞLAN ATATÜRK FEN LİSESİ: KÖY ENSTİTÜSÜNDEN FEN LİSESİNE
Ankara'nın Elmadağ ilçesindeki Hasanoğlan Atatürk Fen Lisesi, diğer okullardan farklı olarak köklerini Köy Enstitüleri dönemine dayandırıyor. Kurum, 17 Nisan 1940 tarihli ve 3803 sayılı Köy Enstitüleri Kanunu kapsamında Hasanoğlan Köy Enstitüsü olarak kuruldu. İlk yıllarında köylere öğretmen yetiştirme amacı taşıyan kurumda genel kültür derslerinin yanı sıra tarım ve sanat eğitimine de yer verildi.
1942'de Yüksek Köy Enstitüsü açılırken, Hasanoğlan'daki eğitim faaliyetleri sonraki yıllarda farklı yapılar altında devam etti. Köy enstitülerinin 1954'te kapatılmasının ardından kurum Hasanoğlan İlköğretmen Okulu olarak faaliyetini sürdürdü ve 1956'da Atatürk İlköğretmen Okulu adını aldı. Bugünkü fen lisesinin tarihî geçmişi bu eğitim mirasına dayanıyor.
MEHMET RÜŞTÜ UZEL MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ: 1946'DAN BERİ MESLEKİ EĞİTİMİN İÇİNDE
Listenin tarih bakımından en yeni kurumu olan Mehmet Rüştü Uzel Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, 1946-1947 eğitim öğretim yılında faaliyetlerine başladı. Kurumun ilk adı Erkek Teknik Öğretmen Okuluydu. Eğitim, küçük bir laboratuvarda 26 öğrenciyle başladı. Özellikle kimya alanındaki eğitimiyle öne çıkan okul, ilerleyen yıllarda mesleki ve teknik eğitim programlarını genişletti.
Okula, mesleki ve teknik eğitimin Türkiye'de gelişmesinde önemli görevler üstlenen Mehmet Rüştü Uzel'in adı verildi. Uzel, Türkiye'de mesleki ve teknik eğitim kurumlarının yaygınlaştırılması için önemli çalışmalar yürüttü ve farklı alanlarda eğitim kurumlarının geliştirilmesine katkı sağladı.
ANKARA'NIN EĞİTİM TARİHİNDE YÜZYILI AŞAN BİR MİRAS
Ankara'nın köklü okullarına bakıldığında, başkentin eğitim tarihinin yalnızca Cumhuriyet dönemiyle sınırlı olmadığı görülüyor. Ankara Atatürk Lisesi'nin 1886'ya uzanan geçmişi, Osmanlı döneminden Cumhuriyet'e geçişin eğitim alanındaki izlerini taşırken, 1920'li ve 1930'lu yıllarda kurulan okullar yeni başkentin eğitim yapılanmasına eşlik etti.
