Yargı reformu kapsamında hazırlanan 12’nci Yargı Paketi ile adalet sisteminde önemli değişiklikler gündeme geliyor. Düzenlemelerle birlikte yargılamaların hızlandırılması, dosya birikiminin azaltılması ve vatandaşların “makul sürede yargılanma hakkı”nın güçlendirilmesi hedefleniyor. Paket, özellikle uzun süren davalara yönelik yapısal bir müdahale niteliği taşıyor.
DURUŞMALAR ARASINDA 3 AYLIK ÜST SINIR
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri, duruşmalar arasındaki süreye getirilen sınırlama oldu. Buna göre mahkemelerde iki duruşma arasındaki süre kural olarak en fazla 3 ay olacak.
Ancak zorunlu ve istisnai durumlarda mahkemeler, gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla bu süreyi aşabilecek. Böylece yargılamaların keyfi şekilde uzamasının önüne geçilmesi ve davaların daha disiplinli bir takvimle yürütülmesi amaçlanıyor.
Yetkililer, bu adımın yalnızca süreci hızlandırmakla kalmayacağını, aynı zamanda delillerin daha düzenli değerlendirilmesine ve hâkimlerin dosyayı kopmadan takip etmesine katkı sağlayacağını belirtiyor.
YARGILAMALARDA HIZ VE USUL EKONOMİSİ HEDEFİ
Düzenlemeyle birlikte yargı süreçlerinde “hız, etkinlik ve usul ekonomisi” temel ilke haline geliyor. Uzayan dava süreçlerinin hem vatandaşlar hem de yargı sistemi üzerinde oluşturduğu yükün azaltılması hedefleniyor.
Özellikle yıllara yayılan davalarda ortaya çıkan hak kayıplarının önüne geçilmesi ve karar süreçlerinin daha öngörülebilir hale getirilmesi reformun ana amaçları arasında yer alıyor.
E-DURUŞMA SİSTEMİ GENİŞLİYOR
Paketin bir diğer önemli başlığı ise dijital yargı uygulamaları oldu. E-duruşma sisteminin kapsamı genişletilerek, ön inceleme duruşmalarının da ses ve görüntü nakli yoluyla yapılabilmesine imkân tanınacak.
Mevcut uygulamada bazı işlemler için imza zorunluluğu bulunurken, yeni düzenleme bu zorunluluk dışında kalan süreçlerde taraf vekillerinin bulundukları yerden duruşmalara katılmasını mümkün hale getiriyor. Böylece mahkemeye fiziki erişimde yaşanan zorlukların önemli ölçüde azaltılması hedefleniyor.
Bu değişikliğin özellikle büyük şehirler ile farklı iller arasında yürütülen davalarda zaman ve maliyet açısından önemli kolaylık sağlaması bekleniyor.
MAHKEMEYE ERİŞİM KOLAYLAŞACAK
E-duruşma uygulamasının yaygınlaştırılmasıyla birlikte, vatandaşların yargılama süreçlerine daha aktif katılımı amaçlanıyor. Fiziksel engeller, mesafe ve zaman kısıtı gibi faktörlerin yargıya erişimi zorlaştırmasının önüne geçilmesi planlanıyor.
Uzmanlara göre bu adım, adil yargılanma hakkının temel unsurlarından biri olan “mahkemeye erişim” ilkesini güçlendirecek önemli bir dönüşüm niteliği taşıyor.
GÖREV VE YETKİ UYUŞMAZLIKLARINDA YENİ DÖNEM
Paketle birlikte yargı sisteminde uzun süren davaların önemli nedenlerinden biri olan görev ve yetki uyuşmazlıklarına da yeni bir düzenleme getiriliyor.
Buna göre, bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar dışında, Yargıtay artık yalnızca “görevsizlik” veya “yetkisizlik” gerekçesiyle bozma kararı veremeyecek.
Bu değişiklikle birlikte görev ve yetki denetiminin istinaf aşamasında tamamlanması ve dosyaların usul gerekçeleriyle yeniden ilk dereceye dönmesinin önlenmesi amaçlanıyor. Böylece yıllar süren dava döngülerinin sona erdirilmesi hedefleniyor.
