Ankara, Türkiye’nin başkenti olmasının yanı sıra farklı tarikat ve cemaatlerin etkinlik yürüttüğü önemli merkezlerden biri olarak öne çıkıyor. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e, sonra modern döneme uzanan süreçte dini cemaatler çeşitli şekillerde ortaya çıkmış, Ankara’nın bazı semtlerinde örgütlenmiş ve geniş kitlelere ulaşmıştır. Tarikat ve cemaat yapılanmaları, tarihsel köklerinden gelen Sufi gruplarından bugünün modern cemaatlerine kadar geniş bir yelpazede değerlendirilir.
HACI BAYRAM-I VELİ VE BAYRAMİ TARİKATI
Ankara’nın en köklü tarikatı olarak Bayramiye (Bayrami) tarikatı 14. yüzyılda Hacı Bayram-ı Veli tarafından kurulmuştur. Bu tarikat, Osmanlı döneminde kısa sürede yayılarak İstanbul ve Balkanlar’a kadar uzanmıştır. Hacı Bayram Veli’nin öğretileri, Anadolu’da Sufi geleneğinin yayılmasında etkili olmuştur. Hacı Bayram-ı Veli’nin yaşamı ve etkisi bugün Hacı Bayram Camii’nde yaşatılmaktadır.
Menzil Cemaati gibi tarikatlar Ankara’da etkinlik gösterse de Bayramiye’nin bugün aktif olarak örgütlenmiş yapıları yoktur; bununla birlikte Ankara’daki tarikat kültürünün tarihsel bir parçası olarak kabul edilir.
MENZİL CEMAATİ: ANKARA’DA EN BILINEN TARİKAT YAPILANMALARINDAN BİRİ
Ankara’da adı en çok duyulan cemaatlerden biri Menzil Cemaati’dir. Bu cemaat, Nakşibendi-Halidiye Sufi tarikatının bir kolu olarak bilinir ve kökenini Adıyaman’ın Menzil köyüne dayandırır. Menzil Cemaati ülke genelinde geniş bir mürid ağına sahiptir ve Ankara dahil diğer büyük şehirlerde de örgütlüdür.
Menzilciler, özellikle Pursaklar gibi semtlerde yapılanmalarla bilinir ve Ankara’da ekonomik ve sosyal faaliyetler yürüten cemaatler arasında yer alır. Cemaat mensupları, dernekler, vakıflar ve eğitim projeleri üzerinden örgütlenebilir.
SÜLEYMANCI CEMAAT: ÇOK SAYIDA YURT VE EĞİTİM FAALİYETİ
Süleymancılar, Türkiye genelinde olduğu gibi Ankara’da da faaliyet gösteren köklü bir cemaattir. Süleyman Hilmi Tunahan’ın öğreti geleneğini benimseyen bu cemaat; birçok Kuran kursu, öğrenci yurdu ve eğitim merkezi aracılığıyla geniş bir takipçi kitlesine sahiptir. Özellikle şehir merkezindeki öğrenci yurtları ve eğitim projeleri ile tanınır.
Bu cemaatin adı geçmişte farklı şehirlerde geniş öğrenci ve eğitim organizasyonları ile anılmış, Ankara’da da benzer şekilde birçok yapıya sahip olduğu belirtilmiştir.
MURADİYE VAKFI VE TİLLO KOLU
Ankara’da Nakşibendi kökenli yapılar arasında Muradiye Vakfı da öne çıkmıştır. Muradiye Vakfı, siyasi ve sosyal alanda etkinliğiyle zaman zaman gündeme gelir ve kent içinde bazı faaliyetlerde bulunmuştur.
Nakşibendi geleneğinin bir başka kolu olan Tillo’lular, Yenimahalle gibi bölgelerde Yoksullara Yardım Derneği gibi isimler altında örgütlenir; cemaat atmosferi içinde etkinlikler yapar. Bu grupların zikir törenleri ve sosyal dayanışma faaliyetleri olduğu bildirilir.
HACIBAYRAM’IN HAKİKATÇILARI
Ankara’da özellikle Hacıbayram Camii çevresi, farklı cemaatlerin yayın ve eğitim çalışmalarına ev sahipliği yapar. Bu yapılardan biri “Hakikatçılar” olarak bilinen cemaat yapılanmasıdır. Bu grup, Hacıbayram Camii Çarşısı’nda yayın ve kitap dağıtımı gibi faaliyetleriyle bilinir.
Hakikatçılar, yerel cemaatler içinde takip edilen bir grup olarak tanımlanır ve bazı bölgelerde önemli mürite sahip olduğu ifade edilir.
ANADOLU’DA DİĞER TARİKAT VE CEMAATLERİN VARLIĞI
Türkiye genelinde Nakşibendi, Kadiri, İsmailağa, İskenderpaşa, Hazneviler gibi birçok tarikat ve cemaat bilinmektedir; bunların bir kısmı Ankara’da da takipçileri ile temsil edilir. Ancak bu yapıların Ankara’da ne ölçüde örgütlü faaliyet yürüttüklerine dair resmi bir liste bulunmamakla birlikte, Türkiye genelindeki tarikat-cemaat çeşitliliğinin Ankara’ya yansıdığı düşünülür.
