2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin ardından oluşan yeni sistem, sigorta başlangıç tarihinin emeklilik yaşında belirleyici unsur olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
2026 yılı itibarıyla güncellenen emeklilik tablosunda özellikle 8 Eylül 1999 öncesi ve sonrası sigorta girişi bulunan vatandaşlar arasında önemli farklar dikkat çekiyor. Sosyal güvenlik uzmanları, çalışma hayatına giriş tarihi kadar prim gününün tamamlanma tarihinin de emeklilik yaşını doğrudan etkilediğine dikkat çekiyor.
1999 ÖNCESİ SİGORTALILAR İÇİN YAŞ ŞARTI KALDIRILDI
EYT düzenlemesiyle birlikte 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olan çalışanlar için yaş şartı tamamen kaldırıldı. Bu kapsamda emeklilik için yalnızca prim günü ve sigortalılık süresi kriterleri esas alınıyor.
Prim gününü tamamlayan vatandaşlar yaş beklemeden emekli olabilirken, prim eksiği bulunan milyonlarca çalışan için süreç uzamaya devam ediyor. Uzmanlara göre özellikle düzensiz çalışma hayatı yaşayan ya da uzun süre sigortasız kalan vatandaşlar, emeklilik planlarını yeniden gözden geçirmek zorunda kalıyor.
Sistemde yaş engelinin kaldırılmış olması önemli avantaj sağlasa da prim gününü tamamlayamayan kişiler için emeklilik süreci halen ciddi bir sorun olmaya devam ediyor.
1999-2008 ARASI SİGORTALILAR İÇİN YAŞ ŞARTI DEVAM EDİYOR
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olan vatandaşlar için ise farklı bir sistem uygulanıyor. Yaklaşık 5 milyon çalışanı ilgilendiren bu modelde sigortalılık süresi şartı kaldırılmış olsa da yaş kriteri korunuyor.
Yeni tabloda kadın çalışanların 7 bin prim günü ve 58 yaş şartıyla emekli olabileceği belirtilirken, erkek çalışanlarda ise 7 bin prim günü ve 60 yaş şartı uygulanıyor.
Uzmanlara göre bu sistem, özellikle geç yaşta sigortalı olan çalışanlar açısından kısmi avantaj sağlıyor. Ancak emeklilik yaşının devam etmesi nedeniyle çalışanların aktif iş yaşamında daha uzun süre kalması gerekiyor.
2008 SONRASI İÇİN DAHA SERT KURALLAR
30 Nisan 2008 sonrası sigorta girişi bulunan çalışanlar için emeklilik sistemi daha kademeli ve daha zorlayıcı bir yapıya dönüştü. Bu dönemde sigortalı olan SSK’lı çalışanlar için 7 bin 200 prim günü şartı uygulanırken, Bağ-Kur’lular ve memurlar için gerekli prim süresi 9 bin güne kadar yükseliyor.
Yeni sistemde dikkat çeken en önemli unsur ise emeklilik yaşının prim gününün tamamlandığı tarihe göre artış göstermesi oldu. Prim şartını 2035 yılına kadar tamamlayamayan çalışanlar için emeklilik yaşı her iki yılda bir yükseliyor.
Bu durum özellikle genç çalışanlar açısından emeklilik yaşının ciddi biçimde ötelenmesine neden oluyor.
ERKEK ÇALIŞANLARDA 65 YAŞ DÖNEMİ GÜÇLENİYOR
Uzman değerlendirmelerine göre özellikle 2020 sonrası çalışma hayatına giren Bağ-Kur’lu ve memur erkek çalışanlar için emeklilik yaşının 65’e kadar yükselmesi öngörülüyor.
SSK’lı erkek çalışanlarda ise 2024 sonrası sigorta başlangıcı bulunan kişiler için benzer şekilde 65 yaş sınırının devreye girdiği belirtiliyor.
Yeni sistem, uzun vadede aktif çalışma süresinin artırılmasını hedeflerken, çalışanların emeklilik planlamasını da doğrudan etkiliyor.
KADIN ÇALIŞANLAR İÇİN DE YAŞ SINIRI ARTIYOR
Kadın çalışanlar açısından da benzer bir tablo oluşuyor. 2021 sonrası işe başlayan kadın memurlar ve Bağ-Kur’lular için 65 yaş şartı gündeme gelirken, SSK’lı kadın çalışanlarda ise 2028 sonrası sigorta girişi bulunanların aynı yaş sınırına tabi tutulacağı ifade ediliyor.
Bu nedenle özellikle genç çalışanların uzun vadeli sosyal güvenlik planlamalarını erken dönemde yapmalarının önem taşıdığı vurgulanıyor.
UZMANLARDAN “2044” UYARISI
Sosyal güvenlik uzmanları, sigorta başlangıç tarihi eski olsa bile çalışma hayatında kesinti yaşayan vatandaşların risk altında olduğuna dikkat çekiyor.
Uzmanlara göre prim gününü ancak 2044 yılı ve sonrasında tamamlayabilecek çalışanlar, sigorta giriş tarihine bakılmaksızın 65 yaş şartıyla karşılaşabilir. Özellikle eksik prim, kayıt dışı çalışma ve uzun süreli işsizlik gibi nedenlerin emeklilik yaşını doğrudan etkileyebileceği belirtiliyor.
Bu nedenle çalışanların düzenli prim takibi yapmaları, eksik günlerini tamamlamaları ve sosyal güvenlik planlamasını erken dönemde oluşturmaları gerektiği ifade ediliyor.
