Safahat, Türk edebiyatının en önemli metinlerinden biri olarak aradan geçen yüzyıla rağmen güncelliğini korumaya devam ediyor. İlk kez 1911 yılında yayımlanan eser, yalnızca bir şiir kitabı değil; aynı zamanda bir medeniyet muhasebesi ve toplumsal eleştiri metni olarak kabul ediliyor.
Türkiye Yazarlar Birliği (TYB), bu güçlü mirası canlı tutmak amacıyla 1998 yılından bu yana düzenli olarak “temel metin okumaları” programı kapsamında Safahat dersleri gerçekleştiriyor. İstiklâl Marşı’nın 100. yılı dolayısıyla başlatılan ve geçtiğimiz yıl tamamlanan kapsamlı okuma programı, yoğun ilgi üzerine bu kez çevrimiçi olarak yeniden başlatıldı.
PROF. DR. HATEM TÜRK İLE DERİNOKUMA
Programın son oturumu, Hatem Türk’ün anlatımıyla 8 Nisan 2026 Çarşamba günü saat 19.00’da çevrimiçi olarak gerçekleştirildi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi öğretim üyesi olan Türk, Safahat’ı yalnızca metin olarak okumakla kalmayıp, eserin arka planını ve düşünce dünyasını da katılımcılara aktardı.
Ders kapsamında özellikle “Hasbihal” şiiri üzerinde durulurken, şiirin aruz vezniyle kaleme alındığı, 46 beyitten oluştuğu ve sohbet havasında ilerleyen bir anlatım tekniğine sahip olduğu vurgulandı. Katılımcılara, şiirin hem biçimsel hem de içerik yönünden çözümlemesi sunuldu.
“HASBİHAL” ŞİİRİ ÜZERİNDEN ZAMAN VE EMEK VURGUSU
Dersin merkezinde yer alan “Hasbihal” şiiri, Mehmed Âkif Ersoy’un düşünce dünyasını yansıtan önemli metinlerden biri olarak ele alındı. Şiirde, geçmişin geri getirilemeyeceği, geleceğin ise belirsiz olduğu fikrinden hareketle insanın yalnızca “şu an”a sahip olduğu vurgulandı. Prof. Dr. Türk, şiirde geçen “bugünün işini yarına bırakmama” anlayışının, hem bireysel hem toplumsal gelişim açısından temel bir ilke olduğunu ifade etti. Şiirde sıkça vurgulanan tembellik eleştirisi ve çalışma çağrısı, günümüz toplumları için de geçerliliğini koruyan bir mesaj olarak yorumlandı.
SAFAHAT’TA TOPLUMSAL ELEŞTİRİ VE MEDENİYET TARTIŞMASI
Ders sırasında Safahat’ın yalnızca bireysel bir öğütler bütünü olmadığına dikkat çekildi. Eserin, aynı zamanda bir medeniyet eleştirisi içerdiği ve özellikle Doğu toplumlarının yaşadığı “atalet” sorununa işaret ettiği belirtildi. Prof. Dr. Türk, Safahat’ın birçok bölümünde çalışmayan toplumların geri kalmaya mahkûm olduğu fikrinin işlendiğini, buna karşılık çalışkanlık, üretkenlik ve ilimle ilerlemenin ön plana çıkarıldığını dile getirdi. Bu kapsamda, geçmişten günümüze uzanan bir “zaman yönetimi” sorununun da eserde ele alındığı ifade edildi.
GENÇLER İÇİN ANLAŞILIR BİR DİLLE ANLATILIYOR
Programın önemli özelliklerinden biri de Safahat’ın genç kuşakların anlayabileceği bir dil ve yöntemle aktarılması oldu. Derslerde yalnızca metin okunmuyor; aynı zamanda şairin yaşadığı dönem, fikir dünyası ve eserlerin yazıldığı tarihsel koşullar da kapsamlı biçimde ele alınıyor. Sergilenen yaklaşım sayesinde katılımcılar, Safahat’ı sadece edebi bir eser olarak değil, aynı zamanda bir düşünce ve medeniyet metni olarak değerlendirme fırsatı buluyor.
HER HAFTA ÇEVRİMİÇİ DEVAM EDECEK
Türkiye Yazarlar Birliği tarafından düzenlenen Safahat okumaları, her hafta çarşamba günü çevrimiçi olarak gerçekleştirilmeye devam edecek. Programlar, TYB’nin YouTube kanalı üzerinden canlı olarak izlenebiliyor.
PROF. DR. HATEM TÜRK KİMDİR?
1977 yılında Sivas’ın Gürün ilçesine bağlı Tökler köyünde doğan Prof. Dr. Hatem Türk, eğitim hayatına köyünde başladı. Lise öğrenimini Mersin Dumlupınar Lisesi’nde tamamlayan Türk, lisans, yüksek lisans ve doktora eğitimini Atatürk Üniversitesi’nde yaptı. Uzun yıllar Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda öğretmenlik yapan Türk, 2008 yılından itibaren akademik kariyerine üniversitede devam etti. 2018 yılında doçent, 2024 yılında ise profesör unvanını aldı.
Çalışmalarını özellikle çağdaş Türk şiiri, edebiyat tarihi, süreli yayınlar ve sanatçı biyografileri üzerine yoğunlaştıran Türk, aynı zamanda Hars Akademi dergisinin sahibi ve yazı işleri müdürü, Hars Akademi Yayınları’nın ise genel koordinatörü olarak görev yapıyor.
