Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edilen “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, engelli bireylerin araç ediniminde uzun süredir tartışılan bir sorunu çözüme kavuşturdu. 2 Nisan 2026’da yasalaşan düzenleme ile özellikle ağır ortopedik engeli bulunan ve sürücü belgesi alamayan vatandaşlara yönelik Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) istisnası genişletildi. Yeni yasa, sosyal devlet ilkesi çerçevesinde erişilebilirliği artırmayı hedeflerken, aynı zamanda ekonomik anlamda önemli bir kolaylık sağlıyor.
AYM KARARI SONRASI BOŞLUK DOLDURULDU
Düzenlemenin arka planında Anayasa Mahkemesi tarafından verilen iptal kararı yer alıyor. Daha önce yürürlükte olan sistemde ortopedik engelli bireylerin ÖTV’siz araç alabilmesi için aracı bizzat kullanabilmeleri ve özel tertibatlı ehliyete sahip olmaları şartı aranıyordu. Ancak ağır engeli nedeniyle ehliyet alamayan vatandaşlar bu haktan yararlanamıyordu.
Yeni torba yasa ile bu durum ortadan kaldırıldı. Artık belirli şartları taşıyan engelli bireyler, araç kullanamasalar dahi ÖTV muafiyetinden yararlanabilecek.
KİMLER YARARLANABİLECEK?
Yeni düzenlemeye göre ÖTV istisnasından yararlanabilmek için belirlenen kriterler oldukça net. Engel oranının en az yüzde 40 olması gerekiyor. Bununla birlikte engelin ortopedik olması şartı aranıyor. Yani kol, bacak veya omurga gibi uzuvları etkileyen fiziksel engeller kapsam dahilinde yer alırken; görme, işitme ya da zihinsel engeller bu düzenlemenin dışında tutuluyor.
En dikkat çekici şartlardan biri ise ehliyet konusu. Başvuru sahibinin, resmi sağlık kurulu raporuyla sürücü belgesi alamayacağının kesinleşmiş olması gerekiyor. Bu noktada yasa, özellikle daha önce sistem dışında kalan ağır engelli bireyleri kapsama alıyor.
ARAÇ KULLANIMI VE SÜRE SINIRI
Düzenleme kapsamında alınan araçlar engelli bireyin adına tescil edilecek. Ancak araç sahibi aracı kullanamayacağı için kullanım hakkı yakınlarına veya üçüncü kişilere verilebilecek. Bu uygulama mevcut engelli araç kullanım kurallarıyla uyumlu şekilde devam edecek.
ÖTV istisnası ise sınırsız değil. Yasa, bu hakkın 10 yılda bir kez kullanılabileceğini hükme bağlıyor. Yani bir kişi, ÖTV’siz araç aldıktan sonra 10 yıl dolmadan yeniden bu haktan yararlanamayacak.
HANGİ ARAÇLAR KAPSAMDA?
Düzenleme, Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamında belirlenen araçları kapsıyor. Mevcut uygulamaya göre genellikle yerli katkı oranı en az yüzde 40 olan binek otomobiller ve hafif ticari araçlar bu kapsamda yer alıyor. Araçlara ilişkin motor hacmi, fiyat üst sınırı ve teknik kriterler ise her yıl güncellenen mevzuata göre belirleniyor. 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 2,2 milyon TL seviyesinde olan üst limitin 2026 için yeniden düzenlenmesi bekleniyor.
EMEKLİLERE DE ÖTV MUAFİYETİ GÜNDEMDE
Torba yasa ile birlikte dikkat çeken bir diğer başlık ise emekli esnafa yönelik ÖTV muafiyeti teklifi oldu. Meclis’e sunulan düzenlemeye göre, “esnaf emeklisi” statüsünde yaşlılık aylığı alan vatandaşlara bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV’siz araç alma hakkı verilmesi planlanıyor.
Bu kapsamda hak sahiplerinin sadece bir kez bu imkandan yararlanabileceği, alınan aracın ise 5 yıl boyunca satılamayacağı belirtiliyor. Erken satış durumunda ise ödenmeyen verginin faiziyle birlikte tahsil edilmesi öngörülüyor.
ÖTV’SİZ ARAÇ FİYATLARINDA DİKKAT ÇEKEN DÜŞÜŞ
Teklifin yasalaşması halinde araç fiyatlarında ciddi düşüşler yaşanması bekleniyor. ÖTV muafiyetiyle birlikte bazı modellerin fiyatlarının neredeyse yarı yarıya gerileyeceği öngörülüyor.
Örnek fiyatlara bakıldığında, Fiat Egea Sedan yaklaşık 591 bin TL seviyesine gerilerken, Fiat Egea Cross 676 bin TL civarında olacak. Hyundai i20 için 686 bin TL, Renault Clio için 832 bin TL öngörülüyor.
Daha üst segmentte ise Renault Megane Sedan 842 bin TL, Toyota Corolla 923 bin TL seviyesinde olacak. SUV segmentinde Renault Duster 847 bin TL, Renault Captur 956 bin TL olarak hesaplanıyor. Volkswagen Taigo 987 bin TL, Volkswagen Polo ise 1 milyon 42 bin TL bandında yer alıyor.
Torba yasa ile birlikte engelli vatandaşların araç ediniminde yeni bir dönem başlarken, gözler şimdi uygulama detaylarının yer alacağı ikincil mevzuat düzenlemelerine çevrildi.
