ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen nükleer müzakereler ve bölgesel gerilime ilişkin yaptığı son açıklamada, dikkat çeken ifadeler kullandı.
ABD basınına konuşan Trump, İran ile sağlanan mutabakatın bölgedeki dengeleri değiştireceğini savundu. Özellikle enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı konusunda değerlendirmelerde bulunan Trump, anlaşmanın bu bölgede “kalıcı ve ücretsiz geçiş” sağlayacağını ileri sürdü.
Trump, İran’ın nükleer kapasitesine ilişkin de yeni anlaşmanın 2015 yılında eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde imzalanan nükleer anlaşmadan daha kapsamlı olduğunu iddia etti.
“İRAN NÜKLEER SİLAH GELİŞTİREMEYECEK”
Trump, varılan mutabakatın temel hedefinin İran’ın nükleer silah geliştirmesini veya bu tür bir kapasite edinmesini engellemek olduğunu belirtti.
ABD Başkanı, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri konusunda tarafların hâlâ görüşmeler yürüttüğünü ifade etti. Washington yönetiminin İran’ın zenginleştirme kapasitesini uzun süreli şekilde sınırlandırmak istediğini belirten Trump, 20 yıllık bir askıya alma sürecinin tartışıldığını ancak 15 yıllık bir sürecin de kabul edilebilir olabileceğini söyledi.
Trump, İran’ın nükleer faaliyetlerinin yalnızca barışçıl amaçlarla sınırlı tutulacağını ve askeri amaçlara hizmet edebilecek bir kapasiteye ulaşmasına izin verilmeyeceğini savundu.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ SONRASI YENİ DÖNEM MESAJI
Trump, İran’a yönelik operasyonların ve ardından yaşanan deniz ablukası sürecinin Orta Doğu’daki dengeleri ABD lehine değiştirdiğini öne sürdü.
ABD Başkanı daha önce yaptığı açıklamada İran limanlarına yönelik uygulanan ablukanın kaldırılması talimatını verdiğini duyurmuştu. Trump, Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine yeniden açılması gerektiğini belirterek, petrol akışının normale dönmesi çağrısında bulunmuştu.
Trump açıklamasında, “Tüm tarafları tebrik ediyoruz” ifadelerini kullanarak, ABD Deniz Kuvvetleri tarafından uygulanan ablukanın sona erdirileceğini açıklamıştı.
NETANYAHU’YA RAĞMEN ANLAŞMA İDDİASI
Trump açıklamalarında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun sürece yönelik itirazlarına da değindi.
ABD Başkanı, İran ile anlaşmaya yaklaşılırken İsrail’in Beyrut’a yönelik saldırısını eleştirerek bunun gerçekleşmemesi gerektiğini söyledi. Netanyahu için “zor bir ortak” değerlendirmesi yapan Trump, İran’ın nükleer silaha sahip olması halinde İsrail’in ciddi bir tehdit altında kalacağını savundu.
İRAN’DAN DA DOĞRULAMA GELDİ: İMZA TARİHİ BELLİ OLDU
ABD Başkanı Trump’ın açıklamalarının ardından İran tarafından da sürece ilişkin resmi değerlendirme geldi.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak mutabakat zaptının 19 Haziran’da İsviçre’de imzalanacağını açıkladı.
Garibabadi, anlaşmanın yalnızca nükleer dosyayla sınırlı olmadığını, Lübnan dahil bölgedeki çatışma alanlarını da kapsadığını belirtti. İranlı yetkili, farklı cephelerdeki savaş ve askeri operasyonların sona ermesine yönelik bir sürecin başlayacağını ifade etti.
Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından nihai anlaşmanın şekillendirilmesi için 60 günlük yeni bir müzakere sürecinin yürütüleceği bildirildi.
İran tarafı, ABD’nin savaşı sona erdirme, ablukayı kaldırma ve İran’a ait varlıkların serbest bırakılması yönündeki taahhütlerinin bu süreçte takip edileceğini açıkladı.
İRAN GÜVENLİK KONSEYİ: “SAVAŞ VE ABLUKA SONA ERECEK”
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından yapılan açıklamada da ABD ile varılan mutabakata ilişkin değerlendirmeler paylaşıldı.
Açıklamada, Lübnan dahil tüm cephelerdeki savaş ve askeri operasyonların sona ereceği, İran’a yönelik deniz ablukasının ise kaldırılacağı ifade edildi.
Konsey açıklamasında, nihai anlaşma için yapılacak görüşmelerin ABD’nin mutabakat kapsamında üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmesine bağlı olacağı vurgulandı.
İran ayrıca bu süreçte Katar ve Pakistan’ın diplomatik girişimlerini takdir ettiğini açıkladı.
İRAN ORDUSUNDAN SERT MESAJ: “TESLİMİYETİ KABUL ETTİRDİK”
Öte yandan İran Genelkurmay Başkanlığı da anlaşma sürecine ilişkin açıklama yaptı.
İran ordusu, ülkenin askeri ve siyasi kararlılığı sayesinde karşı tarafın geri adım atmak zorunda kaldığını savundu. Açıklamada, İran güçlerinin düşmanların planlarına karşı koyduğu ve teslimiyet dışında seçenek bırakmadığı yönünde ifadeler kullanıldı.
Tahran yönetimi, sürecin kendi çıkarları doğrultusunda ilerlediğini belirtirken, ABD tarafı ise anlaşmanın İran’ın nükleer kapasitesini sınırlayan daha güçlü bir çerçeve oluşturduğunu savundu.
Bölgede gözler şimdi 19 Haziran’da İsviçre’de yapılması planlanan imza törenine ve ardından başlayacak 60 günlük müzakere sürecine çevrildi. Anlaşmanın kalıcı hale gelip gelmeyeceği ve tarafların verilen sözleri yerine getirip getirmeyeceği ise uluslararası kamuoyu tarafından yakından izleniyor.
