Toplantıya İlham Tohti İnisiyatifi Hareketi Başkanı Enver Can, İsa Yusuf Alptekin Vakfı Mütevelli Heyeti Üyesi Prof. Dr. Ömer Kul ve Yesevi Hareketi Ankara Başkanı Miraç Gür konuşmacı olarak katıldı. Programda, İlham Tohti’nin akademik çalışmaları, insan hakları mücadelesi ve Nobel Barış Ödülü süreci kapsamlı şekilde ele alındı.
DOĞU TÜRKİSTAN’DAKİ İNSAN HAKLARI İHLALLERİ MASAYA YATIRILDI
Konuşmalarda özellikle Doğu Türkistan’da Uygur Türklerine yönelik baskılar, temel insan hakları ihlalleri ve ifade özgürlüğü sorunları gündeme taşındı. Katılımcılar, İlham Tohti’nin barışçıl yöntemlerle yürüttüğü akademik ve sivil mücadelenin uluslararası kamuoyunda daha fazla görünür olması gerektiğini vurguladı.
“VİCDAN VE ADALET ÇAĞRISI” VURGUSU
Toplantıda yapılan değerlendirmelerde, İlham Tohti’nin şahsında Uygur halkının yaşadığı mağduriyetlere dikkat çekilerek uluslararası topluma vicdan ve adalet çağrısı yapıldı. Konuşmacılar, Tohti’nin serbest bırakılması için yürütülen girişimlerin artarak sürmesi gerektiğini ifade etti.
ANKARA’DAKİ TOPLANTIDAN GÜÇLÜ MESAJ
Ankara’da düzenlenen toplantı, İlham Tohti’nin sadece bir akademisyen değil, aynı zamanda evrensel insan hakları mücadelesinin sembol isimlerinden biri olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Katılımcılar, adalet ve özgürlük çağrılarının kararlılıkla sürdürüleceğini vurguladı.
İLHAM TOHTİ KİMDİR?
Akademisyen, ekonomist ve insan hakları savunucusu İlham Tohti, 25 Ekim 1969 tarihinde Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nin Atuş ilçesinde dünyaya geldi. Kuzeydoğu Normal Üniversitesi ve Minzu Üniversitesi’nde ekonomi eğitimi alan Tohti, Uygur-Han ilişkileri ve bölgesel özerklik konularında yaptığı çalışmalarla tanındı.
2006 yılında Uygurca ve Çince yayın yapan “Uyghur Online” adlı internet sitesini kuran Tohti, Uygurların sosyal, ekonomik ve kültürel sorunlarını barışçıl bir dille gündeme taşıdı. Çin’de 1984 yılında yürürlüğe giren Bölgesel Etnik Özerklik Kanunu’nun eksiksiz uygulanması gerektiğini savundu.
TUTUKLANMA VE MÜEBBET HAPİS CEZASI
2009 yılında Urumçi olaylarının ardından eleştirileri nedeniyle gözaltına alınan Tohti, kısa süre sonra serbest bırakıldı. Ancak Ocak 2014’te yeniden tutuklandı ve Eylül 2014’te “bölücülük” suçlamasıyla müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Yargılama süreci uluslararası insan hakları kuruluşları tarafından sert biçimde eleştirildi.
İlham Tohti, mücadelesi nedeniyle birçok prestijli ödüle layık görüldü. 2014 yılında PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award, 2019’da Saharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü ve yine aynı yıl Václav Havel İnsan Hakları Ödülü’nü aldı. Ayrıca Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterilmesiyle dünya kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
“UYGUR MANDELA” BENZETMESİ
Çinli yazar Wang Lixiong’un Tohti için kullandığı “Uygur Mandela” ifadesi, onun barışçıl duruşunu ve uzlaşı çağrılarını simgeleyen bir tanımlama olarak hafızalara kazındı.
