Restoran, kafe, otel ve turizm sektöründe çalışan milyonlarca kişiyi ilgilendiren düzenleme, bahşişin artık bir "lütuf" değil, doğrudan maaşın bir parçası olarak değerlendirilmesine dayanıyor. Sosyal Güvenlik Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi Yazarı İsa Karakaş, Yargıtay içtihadının çalışanların kıdem tazminatı ve fazla mesai haklarını doğrudan etkilediğini vurguladı.
YARGITAY YEREL MAHKEME KARARINI BOZDU
Karakaş, davada yerel mahkemenin kıdem tazminatı hesabında bahşişi dikkate almadığını, ancak bu kararın Yargıtay tarafından bozulduğunu belirtti:
"Mezkur olayda yerel mahkemenin yapmış olduğu değerlendirmede kıdem tazminatının hesabında bahşişlere yer verilmedi. Bu kararı Yargıtay bozdu ve işçilere devamlı olarak ödenen bahşişlerin de aynen ücret gibi tazminat hesabında esas alınması gerektiğine hükmetti."
KIDEM TAZMİNATI VE FAZLA MESAİDE YENİ HESAP
Karakaş, düzenli ödenen bahşişlerin kıdem tazminatı hesabına dahil edileceğini, ancak fazla mesai hesabında garanti ücret ile bahşiş için farklı katsayılar uygulanacağını ifade etti. Buna göre normal maaş üzerinden yapılan fazla mesai hesabında 1,5 katsayısı esas alınırken, bahşişten kaynaklanan kısım için 0,5 katsayısı uygulanacak. Karakaş, bu ayrımı şöyle açıkladı:
"Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından bahşişler; asıl maaş, yani garanti maaş gibi ücret sayıldığından devamlı olarak ödenen bahşişlerin de kıdem tazminatı hesabında esas alınması gerekmektedir. Yine mezkur karara göre, fazla mesai hesaplanırken normal ücretin yani maaşın 1,5 katının esas alınmasına hükmedilirken; bahşişle ilgili kısımda 1,5 katı değil, 0,5 ile çarpılarak daha hakkaniyetli bir karar verilmiştir."
BİLDİRİM YAPMAYANA AĞIR YAPTIRIM
Karakaş, bahşişlerin 5510 sayılı kanun kapsamında SGK primine esas kazançlar arasında yer aldığını, dolayısıyla işverenlerin işçilere düzenli verilen bahşişleri aylık kazanca dahil edip SGK'ya bildirmesi gerektiğini vurguladı. Bildirim yapılmaması halinde işletmeleri ağır yaptırımlar bekliyor: SGK, işletmenin faydalandığı asgari ücret desteğinin tamamını iptal edip ödenen teşvik tutarını faiziyle geri isteyebiliyor. Ayrıca bahşişin bildirilmediği her bir ay için 66 bin lirayı aşan idari para cezası uygulanabiliyor; kayıt teftişi yapılması durumunda ise cezaların katbekat artabileceği belirtiliyor.
KÜÇÜK TUTARLAR BİLE RİSK OLUŞTURUYOR
Uzmanın verdiği örneğe göre, görece küçük görünen tutarlar dahi işletme açısından ciddi risk taşıyor. Örneğin 3 bin 400 lira tutarında bir bahşiş SGK'ya bildirilmediğinde, işveren asgari ücret desteğinden mahrum kalabiliyor ve önceden alınan destek geri istenebiliyor. Öte yandan bahşişlerin resmî olarak ücret sayılması, çalışanların hâlihazırdaki haklarının yanı sıra prim matrahını yükselttiği için gelecekteki emekli maaşlarını da olumlu etkileyecek.
