İran ile ABD arasında yürütülen nükleer müzakerelerde yeni bir aşamaya geçildi. Umman’ın arabuluculuğunda ve İsviçre’nin diplomasi merkezi olarak bilinen Cenevre kentinde yapılan ikinci tur görüşmeler yaklaşık 2,5 saat sürdü. Heyetler, toplantının ardından kamuoyuna ayrıntılı bir ortak açıklama yapmadan Umman Büyükelçiliği rezidansından ayrıldı.
Görüşmeler sonrasında kameraların karşısına geçen İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, temasların önceki tura kıyasla daha yapıcı bir atmosferde gerçekleştiğini kaydetti. Erakçi, “ABD ile temel ilkeler konusunda anlaştık. Taraflar olası anlaşmaya ilişkin belgeler üzerinde çalışacak, bunları karşılıklı paylaşacak.” ifadelerini kullandı.
TASLAK METİNLER HAZIRLANACAK
İranlı Bakan, müzakere sürecinde bundan sonraki adımın teknik ve hukuki metinlerin hazırlanması olacağını duyurdu. Tarafların taslakları karşılıklı incelemesinin ardından bir sonraki tur görüşmenin takviminin netleştirileceği kaydedildi.
Erakçi, iki tarafın da uzlaşması zaman alabilecek başlıklarda farklı pozisyonlara sahip olduğunu vurguladı ancak temel çerçeve konusunda mutabakat sağlanmasının sürecin devamı açısından önemli bir eşik olduğunu bildirdi.
ABD heyetine ise eski Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff başkanlık etti. Heyette ayrıca Trump’ın danışmanı Jared Kushner’ın da yer aldığı bildirildi. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütüldü.
DİPLOMASİ AVRUPA’YA TAŞINDI
Haziran 2025’te İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları ve 12 gün süren çatışmalar nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik süreç, bölgesel girişimlerin ardından yeniden başlatılmıştı. İlk tur, Umman’ın başkenti Maskat’ta dolaylı formatta düzenlenmiş, heyetler aynı binada ancak ayrı salonlarda yer almıştı.
Cenevre’deki ikinci turda da temaslar Umman’ın arabuluculuğunda sürdürüldü. Erakçi ile Busaidi arasında yapılan görüşmede İran’ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması konusundaki beklentileri masaya yatırıldı. Tahran yönetimi, meşru haklarının korunması ve yaptırımların kaldırılması karşılığında atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde nükleer faaliyetlerini sürdürmeye hazır olduğunu tekrarlıyor.
URANYUM DOSYASI MASANIN MERKEZİNDE
Müzakerelerin en hassas başlığını uranyum zenginleştirme oranı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti oluşturuyor. Washington yönetimi, İran’ın zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve mevcut yüksek düzeyli stokun ülke dışına çıkarılmasını istiyor.
Tahran ise nükleer faaliyetlerin barışçıl çerçevede sürdürülmesi gerektiğini savunarak yaptırımların kaldırılmasını öncelikli şart olarak öne çıkarıyor. ABD tarafı ayrıca İran’ın füze programı ve bölgesel silahlı gruplara verdiği desteği de gündeme taşımak isterken, İran yönetimi nükleer program dışındaki başlıkların müzakere kapsamına alınmasına karşı çıkıyor.
İsrail cephesinden de Washington’a, İran’ın nükleer kapasitesinin tamamen sonlandırılması, füze programının sınırlandırılması ve bölgesel askeri etkinliğinin azaltılması yönünde baskı yapıldığı biliniyor.
SAHADA GERİLİM, MASADA DİPLOMASİ
Müzakereler sürerken bölgedeki askeri hareketlilik dikkat çekiyor. ABD’nin bölgeye yönelik askeri sevkiyatının sürdüğü belirtilirken, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun Hürmüz Boğazı’nda “güvenlik tehditlerine” karşı başlattığı tatbikatın devam ettiği bildirildi. Öte yandan Erakçi’nin yerel saatle 15.00’te Birleşmiş Milletler’de bir konuşma yapması bekleniyor. Bahsi geçen konuşmada müzakerelere ilişkin daha kapsamlı mesajlar verilmesi öngörülüyor.
SÜREÇ NASIL İLERLEYECEK?
6 Şubat’ta Umman’da başlatılan dolaylı temasların ardından ikinci turun Avrupa’da yapılması, tarafların diplomatik zemini genişletme arayışının göstergesi olarak yorumlanıyor. İlk turda doğrudan bir anlaşma sağlanamamış olsa da müzakere kanallarının açık tutulması ve teknik düzeyde çalışmalara başlanması konusunda mutabakat oluşmuştu.
