ABD basınında yer alan iddialara göre Amerika Birleşik Devletleri ile İran, savaşı sona erdirecek ve nükleer müzakerelerin çerçevesini belirleyecek 14 maddelik bir mutabakat metni üzerinde anlaşma aşamasına geldi. Taslak metinde yaptırımların kaldırılması, İran’ın dondurulmuş fonlarının serbest bırakılması ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması dikkat çekti.
ABD VE İRAN ARASINDA KRİTİK MÜZAKERE
ABD merkezli Axios’un haberine göre, Washington ve Tahran yönetimleri arasında yürütülen temaslarda önemli ilerleme sağlandı. Haberde, tarafların savaşı sona erdirecek ve yeni nükleer müzakerelerin temelini oluşturacak tek sayfalık bir Mutabakat Zaptı (MOU) üzerinde uzlaşmaya çok yakın olduğu belirtildi. Konuya yakın kaynaklara dayandırılan haberde, Beyaz Saray’ın İran’dan önümüzdeki 48 saat içinde bazı kritik başlıklarda resmi yanıt beklediği ifade edildi.
14 MADDELİK TASLAKTA NELER VAR?
Hazırlanan taslak metnin toplam 14 maddeden oluştuğu ve taraflar arasında karşılıklı adımları içerdiği belirtildi.
Taslakta öne çıkan başlıklar şöyle sıralandı:
-
İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini askıya alması
-
ABD yaptırımlarının kaldırılması
-
İran’a ait dondurulmuş milyarlarca dolarlık fonun serbest bırakılması
-
Hürmüz Boğazı üzerindeki kısıtlamaların sona erdirilmesi
-
Karşılıklı askeri gerilimin düşürülmesi
-
Yeni müzakere sürecinin başlatılması
Haberde, tarafların bugüne kadar savaşın başlamasından bu yana anlaşmaya en çok yaklaştığı dönemin yaşandığı ifade edildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİNDE YENİ DÖNEM
Taslak anlaşmanın en dikkat çekici maddelerinden biri de Hürmüz Boğazı’na ilişkin düzenlemeler oldu.
14 maddelik metin kapsamında, tarafların Hürmüz Boğazı üzerindeki karşılıklı kısıtlamaları kaldırması öngörülüyor. Küresel enerji piyasaları açısından kritik öneme sahip olan boğazdaki tansiyonun düşmesi halinde petrol sevkiyatında normalleşme yaşanabileceği değerlendiriliyor.
30 GÜNLÜK GEÇİŞ SÜRECİ PLANLANIYOR
Haberde yer alan bilgilere göre, müzakerelerin olumlu sonuçlanması halinde 30 günlük bir ara dönem başlayacak. Bu süreçte görüşmelerin İslamabad veya Cenevre’de devam etmesi planlanıyor. Geçiş süreci boyunca İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durduracağı, ABD’nin ise İran’a ait dondurulmuş fonların bir bölümünü serbest bırakacağı öne sürüldü.
ANLAŞMANIN EN ZOR BAŞLIĞI NÜKLEER FAALİYETLER
Taslağın en kritik ve teknik bölümünü ise İran’ın nükleer faaliyetlerinin ne kadar süreyle sınırlandırılacağı konusu oluşturuyor.
Habere göre ABD tarafı, İran’ın en az 12 yıl boyunca uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmasını talep ediyor. Bu sürenin 15 yıla kadar uzayabileceği belirtiliyor.
İran’ın ise nükleer silah üretmeyeceğine ve yer altı nükleer tesisi işletmeyeceğine dair güvence vereceği ifade edildi.
“ANLAŞMA OLMAZSA OPERASYONLAR GERİ DÖNEBİLİR”
Taslak metindeki tüm maddelerin nihai anlaşma şartına bağlı olduğu vurgulandı.
Haberde, görüşmelerin başarısız olması halinde ABD güçlerinin askeri operasyonlara ve bölgedeki abluka uygulamalarına yeniden başlayabileceği belirtildi. Bu nedenle diplomatik sürecin henüz kesin bir ateşkes anlamına gelmediği, ancak tarafların bugüne kadarki en yakın uzlaşma noktasında bulunduğu değerlendirmesi yapıldı.
