Ankara’nın önemli tarım merkezlerinden Polatlı’da, buğday hasadının tamamlanmasının ardından bazı tarlalar ikinci ürünle yeniden değerlendiriliyor. Yaz döneminde ekilen ayçiçekleri, çiçeklenme dönemine girerek geniş tarım arazilerini sarı renge bürüdü.
Özellikle sulama imkanının bulunduğu bölgelerde uygulanan ikinci ürün üretimi, aynı tarım arazisinden aynı yıl içerisinde yeniden verim alınmasına imkan sağlıyor. Polatlı Hıdırşeyh köyünde çiftçilik yapan ve aynı zamanda ziraat mühendisi olan Hasan Kılınç da uzun süredir bu yöntemi uygulayan üreticiler arasında yer alıyor. Kılınç, çiftçiliğin yanı sıra Ankara Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürüttüğünü belirterek, ikinci ürün ayçiçeği ekimini yaklaşık 6-7 yıldır sürdürdüğünü ifade etti.
İKİNCİ ÜRÜNDE AYÇİÇEĞİ TERCİHİ
İkinci ürün olarak ayçiçeği ekiminin yeni olmadığını belirten Hasan Kılınç, bu havzada yıllardır üretim yaptığını söyledi. Kılınç, buğday hasadının ardından ayçiçeği ekiminin araziyi yeniden değerlendirmek açısından önem taşıdığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"İkinci ürün olarak yeni ekmiyorum. Bu havzada 6-7 yıldır 300-400 dekar ikinci ürünü ayçiçeği ekerim. Bu bölgedeki yetiştiricilere de tavsiye ederim. Buğdaydan sonra ayçiçeği fazla su istemiyor. Buğdaydan sonra da ikinci bir ürün, ekonomik olarak arazi değerlendirme açısından önemli bir şey. Türkiye'nin de biliyorsunuz Cumhuriyet tarihinden bu yana yağ açığı var. Yağ açığını kapatmada Orta Anadolu, İç Anadolu bölgelerinde bu tür havzalarda ikinci ürün ayçiçeği olarak yapılmasını tavsiye ederim"
Üretici, yaklaşık 90 günlük gelişim süresine sahip ayçiçeği çeşidini 10 Temmuz'da toprağa bıraktıklarını ve hasadın 15 Ekim ile 1 Kasım tarihleri arasında gerçekleşmesini beklediklerini söyledi.
DEKARDA 250-300 KİLOGRAM VERİM BEKLENTİSİ
Tarlalardaki gelişimin bu yıl iyi olduğunu belirten Kılınç, ayçiçeğinde dekara 250-300 kilogram arasında verim beklediklerini açıkladı. Kılınç, üretimin alım aşamasında Karadenizbirlik ile sözleşmeli olarak yürütüldüğünü belirterek şöyle konuştu:
"Bu sene ayçiçeklerimiz güzel. Karadenizbirlik'le sözleşmeli üretim yapıyorum. Karadenizbirlik burada alım noktası oluşturuyor. Onlara teslim ediyorum. Onlar götürüp yağa çeviriyorlar, posasını da hayvan yemi olarak değerlendiriyorlar"
Ayçiçeğinin mekanizasyona uygun bir ürün olması da üreticinin işçilik yükünü azaltan unsurlar arasında gösteriliyor. Kılınç, özellikle sulama aşamasında işçiliğe ihtiyaç duyulduğunu, sabit boru hatlarının kullanıldığı sistemlerde ise sulama işleminin iki kişiyle yürütülebildiğini anlattı.
TARLALARIN SARIYA DÖNÜŞMESİ ÜRETİCİYİ MUTLU EDİYOR
Ayçiçeğinin çiçeklenme döneminin kısa sürede tarlanın tamamına yayıldığını anlatan Kılınç, birkaç gün içerisinde yaşanan değişime dikkat çekti. Kılınç, çiçeklenme sürecini şu sözlerle anlattı:
"Yeşilken içine 1-2 tane açar, sonra bir bakarsın ertesi gün 3-5 olmuş. Bir bakarsın 100 olmuş. Sonra 3'üncü gün tarlanın tamamını çiçek açmış. Şu süreç, inanın daha 1 hafta olmadı. 5-6 günlük bir süreç. 5 gün önce buradan geçtiğimizde 1-2 tane sarı görüyorduk. Şu anda hepsi sarı. Sarı sarı çiçekler açmış, bu dönemi güzel"
HASATTA BİÇERDÖVER KULLANILIYOR
Ayçiçeğinde hasat döneminde biçerdöver kullanıldığını belirten Kılınç, tarlada kalan ürünün de hayvancılık açısından değerlendirildiğini söyledi. Kılınç, ayçiçeğinin yağlı bir bitki olması nedeniyle tarlada kalan kısmın hayvanlar tarafından değerlendirilmesinin de üretici açısından ayrı bir katkı sunduğunu belirterek şöyle konuştu:
"Hayvan giriyor, dökülen saçılanı değerlendiriyor. Yağ bitkisi, yağlı. Ona çok büyük etkisi oluyor. Ona biraz insan mutlu oluyor. Hem gelir elde ediyorsunuz. İki taraftan da gelir elde etmek sevindirici. Üretmek güzel bir şey. Tabii bedelin karşılığını da almak şartıyla"
AYÇİÇEĞİNDE FİYAT BEKLENTİSİ
Ayçiçeğinin satış fiyatına ilişkin de değerlendirmede bulunan Kılınç, yeni sezon fiyatının henüz kesinleşmediğini belirtti. Üretici, geçen yılki fiyatlar ile piyasadaki beklentiler üzerinden kilogram başına 35-40 lira arasında bir rakam öngördüğünü ifade etti. Kılınç, fiyatlara ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
"Karadenizbirlik'in, Trakya Birlik'in açıkladığı fiyatlar var. Piyasanın tüccar fiyatları var. Geçen yıl 30 küsur liraydı. Bu sene daha tam belli olmadı fiyatlar. Kilosu 35 ila 40 lira arası olur diye düşünüyoruz."
İkinci ürün ayçiçeğinin, üretici açısından özellikle hasadın ardından elde edilen gelirin tohum ve gübre gibi girdi maliyetlerinin karşılanmasına katkı sunması bekleniyor.
TÜRKİYE’DE AYÇİÇEĞİ ÜRETİMİNDE SON DURUM
Ayçiçeği, Türkiye'nin bitkisel yağ üretiminde önemli yağlı tohumlardan biri olarak öne çıkıyor. TÜİK'in 2025 yılı nihai bitkisel üretim verilerine göre Türkiye'de ayçiçeği üretimi yaklaşık 1,9 milyon ton olarak gerçekleşti. Üretim, 2024'e kıyasla yüzde 11,8 geriledi.
Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü tarafından hazırlanan 2025 ayçiçeği durum raporunda da Türkiye'nin ayçiçeğinde dış ticarete ihtiyaç duyan ülkeler arasında bulunduğu belirtiliyor. Raporda 2025/2026 sezonunda üretimin azalmasının, ithalat ve ihracatın ise değişmesinin beklendiği değerlendiriliyor.
“ÜRETİMİN ARTMASI ÖZÜMÜZÜN DIŞARIYA GİTMEMİŞ OLMASI DEMEK”
Türkiye'nin ayçiçeği ve ayçiçek yağı ihtiyacına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kılınç, yurt dışından gerçekleştirilen alımlara dikkat çekerek ikinci ürün üretiminin artırılmasının önemini vurguladı. Kılınç, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Ukrayna'dan, Moldovya'dan, Rusya'dan bize ayçiçeği geliyor. Desteği fazlalaştırıp içeride bizim kendi yağımızı, ayçiçeği yağını karşılayacak dereceye getirebiliriz. İkinci ürün bunun örneği. Bu şekilde yetiştirici kullanırsa üretim artar. Üretim artması bizim de özümüzün boşa dışarıya gitmemiş olması demek"
