Uluslararası alanda "Doğunun Pompeii'si" olarak tanınan Zeugma, özellikle gün yüzüne çıkarılan mozaikleri, freskleri ve mimari yapılarıyla dünyanın en önemli arkeolojik alanları arasında gösteriliyor. 1992 yılında başlayan kazılar, 2000 yılında Birecik Barajı kurtarma çalışmaları sırasında dünya kamuoyunun dikkatini çekti. Bugüne kadar birçok ulusal ve uluslararası üniversitenin katkısıyla sürdürülen araştırmalar sayesinde Doğu Akdeniz'in en değerli Roma dönemi mozaikleri gün yüzüne çıkarıldı.
Prof. Dr. Kutalmış Görkay Bilkent Üniversitesi kadrosunda
2005 yılından bu yana Kültür ve Turizm Bakanlığı adına Zeugma kazılarının başkanlığını yürüten Prof. Dr. Kutalmış Görkay, artık çalışmalarını Bilkent Üniversitesi Arkeoloji Bölümü çatısı altında sürdürecek. Bu gelişmeyle birlikte Bilkent Üniversitesi'nin arkeoloji, mühendislik ve dijital teknolojiler alanındaki akademik birikiminin projeye daha güçlü katkı sağlaması hedefleniyor.
Dijital arkeoloji ve üç boyutlu modelleme kullanılacak
Bilkent Üniversitesi, disiplinlerarası yaklaşımıyla arkeolojik kazıları yalnızca saha çalışmalarıyla sınırlı tutmayacak. Araştırmalarda yüksek çözünürlüklü görüntüleme sistemleri, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), üç boyutlu modelleme, sanal rekonstrüksiyon ve dijital belgeleme teknolojileri kullanılacak. Böylece hem bilimsel araştırmaların kapsamı genişletilecek hem de kültürel mirasın dijital ortamda korunmasına katkı sağlanacak.
UNAM bilimsel analizlerde görev alacak
Üniversitenin Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi (UNAM) de projeye gelişmiş laboratuvar altyapısıyla destek verecek. X-ışını difraksiyonu, spektroskopi ve elektron mikroskobu gibi ileri analiz yöntemleriyle mozaikler, seramikler, pigmentler ve diğer arkeolojik eserlerin üretim teknikleri ile korunma ihtiyaçları incelenecek. Elde edilen verilerin Roma dönemindeki ticaret ağları, zanaatkârlık ve kültürel etkileşimlerin daha iyi anlaşılmasına katkı sunması bekleniyor.
Dijital arşiv oluşturulacak
Bilkent Üniversitesi Bilişim Teknolojileri ve Sistemleri Direktörlüğü de kazı kayıtları, CBS haritaları, koruma raporları ve dijital eser envanterlerinden oluşan kapsamlı veri tabanının yönetimini üstlenecek. Bu sayede arkeolojik verilerin gelecek kuşak araştırmacılar tarafından güvenli, sürdürülebilir ve erişilebilir şekilde kullanılabilmesi hedefleniyor.
Uluslararası iş birlikleri ve öğrenci eğitimi güçlenecek
Proje kapsamında saha okulları, bilimsel atölyeler, konferanslar ve dijital eğitim çalışmaları düzenlenmesi planlanıyor. Bilkent Üniversitesi, bu süreçte öğrencilere uygulamalı eğitim imkânı sunarken, uluslararası araştırmacılarla ortak çalışmalar yürütülmesine de katkı sağlayacak. Sanal sergiler ve etkileşimli rekonstrüksiyon projeleriyle Zeugma'nın kültürel mirasının daha geniş kitlelere ulaştırılması amaçlanıyor.
2012 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde bulunan Zeugma, sahip olduğu mozaikler, freskler ve mimari yapılarıyla Türkiye'nin en önemli arkeolojik miras alanlarından biri olarak kabul ediliyor.
