Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Rektörü ve Türkiye Yazarlar Birliği Şeref Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Anadolu ile Türkistan coğrafyası arasındaki köklü hafıza bağlarını, diplomatik ve akademik temasları bir araya getiren özel bir kaleme imza attı.
Esenboğa Havalimanı’ndan Özbekistan’a uzanan yolculuğu 1402 Ankara Savaşı’nın tarihi arka planı üzerinden değerlendiren Prof. Dr. Arıcan, sekiz asır önce Çubuk Ovası’nda yaşanan askeri ve siyasi rekabetin bugün kelimelerle, bilimsel iş birlikleriyle ve edebi dostluklarla aşıldığını belirtti. Özbekistan seyahati, ASBÜ Rektörü Musa Kazım Arıcan’ın değerlendirmeleriyle Türk devletleri arasındaki kültürel bütünleşmenin sembolik bir göstergesine dönüştü.
TAŞKENT'TE DİPLOMATİK VE AKADEMİK TEMASLAR
Seyahatin ilk durağı olan Taşkent’te diplomatik ve bilimsel temaslar gerçekleştirildi. 18 Ağustos’ta Türkiye Cumhuriyeti Taşkent Büyükelçisi Dr. Ufuk Ulutaş ile bir araya gelen Prof. Dr. Arıcan, iki ülke arasındaki ilişkilerin sadece protokol düzeyinde kalmaması, üniversiteler, şairler ve öğrenciler vasıtasıyla kalıcı hale getirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Temaslar kapsamında Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi ile adını Çağatay Türkçesini yüksek bir edebiyat dili haline getiren kurucu isimden alan Taşkent Ali Şîr Nevâî Özbek Dili ve Edebiyatı Devlet Üniversitesi arasında mutabakat zaptı imzalandı. Akademisyen ve öğrenci hareketliliğinden ortak projelere kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan anlaşma, Anadolu Türkçesi ile Çağatay mirasının yeniden buluşması olarak değerlendirildi.
TÜRK DÜNYASI EDEBİYATÇILARI TAŞKENT'TE BİR ARAYA GELDİ
TÜRKSOY’un 20–22 Ağustos 2026 tarihlerindeki programı kapsamında Özbekistan Yazarlar Birliği Başkan Yardımcısı Gayrat Mecid’in ev sahipliğinde gerçekleşen buluşmada, Türk dünyasının önde gelen temsilcileri yer aldı.
TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev, TÜRKSOY Yazarlar Birliği Başkanı Ulugbek Esdaulet ve Türkiye Yazarlar Birliği Genel Başkanı Prof. Dr. Muhammet Enes Kala’nın da katıldığı toplantılarda Türk dünyası edebiyatı, eserlerin karşılıklı tercüme edilmesi ve ortak mirasın genç kuşaklara aktarılması konuları ele alındı. Özbekistan Yazarlar Birliği Müzesi'nde Kaşgarlı Mahmud’un Dîvânu Lugâti’t-Türk eseri üzerine yapılan röportajda ise eserin ortak dil hafızası açısındaki önemi vurgulandı.
FERGANA VADİSİ: İLİM, HUKUK VE ZANAATIN HARMANLANDIĞI COĞRAFYA
Taşkent’ten doğuya, Fergana Vadisi’ne doğru devam eden güzergâhta Fergana Vadisi tarihi ve medeniyet birikimi yerinde gözlemlendi. Dokuzuncu yüzyılda astronomi ve matematik alanındaki eserleriyle tanınan ve Batı'da "Alfraganus" olarak anılan Ahmed el-Fergânî’nin memleketi olan bu vadide, şehirlerin özgün kimlikleri dikkat çekti:
Kokand (Hokand): 18. yüzyılda hanlık başkenti olan şehirde yer alan Hudâyâr Han Sarayı, mimari ve siyasi hafızanın sembolü olarak incelendi.
Margilan (Merginân): UNESCO’nun 2017’de İyi Koruma Uygulamaları Sicili’ne dâhil ettiği geleneksel ikat dokumacılığı (atlas ve adras kumaşları) ile bilinen şehir, aynı zamanda Hanefî hukukunun temel metinlerinden el-Hidâye’nin yazarı Burhâneddin el-Merginânî’nin doğum yeri olarak hukuk tarihine katkısıyla değerlendirildi.
Şehrihan: Namangan’ın Çust ilçesiyle birlikte bölgenin önemli bıçakçılık merkezlerinden biri olan Andican'ın Şehrihan ilçesinde usta-çırak geleneği ve zanaat kültürü incelendi.
BABÜR'ÜN MEMLEKETİ ANDİCAN 2026 TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR BAŞKENTİ
1 Temmuz 2026 resmi verilerine göre 3 milyon 545 bin 347 kişilik nüfusa sahip olan Andican vilayeti, tarihi ve kültürel misyonuyla seyahatin merkez noktasını oluşturdu. 1483 yılında Andican’da doğan ve Babürnâme adlı eserinde şehrin Türkçe yapısını, meyve bahçelerini ve kalesini ayrıntılarıyla anlatan Zâhirüddin Muhammed Babür ile 20. yüzyıl bağımsızlık şairi Abdülhamid Süleyman Çolpan’ın mirası şehirde yeniden hatırlandı.
TÜRKSOY Daimî Konseyi’nin 28 Kasım 2025 tarihinde Aktau’da aldığı kararla ilan edilen 2026 Türk Dünyası Kültür Başkenti Andican unvanı, 24 Haziran 2026 tarihinde Babür Şehri’ndeki yeni amfitiyatroda düzenlenen törenle kutlandı. Yaklaşık 1000 davetli ve 300'ü aşkın sanatçının katıldığı açılış etkinliklerinde 20 bin kişinin yer aldığı Andican Polka gösterisi Guinness Dünya Rekoru olarak tescillendi.
Halk arasındaki şiirsel anlatımla "Anda jon qoldi" (Canım orada kaldı) ifadesiyle anılan Andican, Hacı Bayram-ı Velî’nin manevi ikliminden yola çıkan heyetin gönlünde de unutulmaz bir yer edindi. Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, seyahatname niteliğindeki metniyle Türk coğrafyasındaki medeniyet unsurlarının ortak bir gelecek vizyonuyla yeniden inşa edildiğini vurguladı.
