Ankara’nın tarihine, belleğine ve kent kimliğine edebiyatın tanıklığıyla bakmayı amaçlayan “Ankara’yı Anılardan Okumak” adlı kitap, çevrimiçi erişime açıldı. Yayına hazırlayan ve proje yürütücülüğünü üstlenen Prof. Dr. Gonca Gökalp Alpaslan imzasını taşıyan çalışma, Koç Üniversitesi Vehbi Koç Ankara Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (VEKAM) Yayınları arasında yer alıyor.
DİSİPLİNLERARASI BİR ATÖLYENİN ÜRÜNÜ
Kitap, VEKAM tarafından Mart–Nisan–Mayıs 2024 döneminde düzenlenen “Ankara’yı Anılardan Okumak Atölyesi” kapsamında geliştirilen akademik çalışmaları bir araya getiriyor. Prof. Dr. Gonca Gökalp Alpaslan yürütücülüğünde gerçekleştirilen atölye ve onu izleyen yazım süreci, Ankara’yı edebiyatın özgün bir türü olan anı ve özyaşamöyküleri üzerinden okumayı hedefleyen disiplinlerarası bir yaklaşım benimsedi. Bu çerçevede katılımcılar, kenti yalnızca resmî tarih ve mekânsal verilerle değil; bireysel tanıklıklar, kişisel anlatılar ve edebî metinler aracılığıyla değerlendirme imkânı buldu.
ANKARA’NIN BELLEĞİ EDEBİYAT ÜZERİNDEN OKUNUYOR
Çalışmada, Ankara’nın tarihî katmanları, sosyolojik yapısı ve kültürel dönüşümü, farklı dönemlere ışık tutan edebî eserler üzerinden ele alınıyor.
Kitabın kuramsal ve analitik omurgasını oluşturan dört temel eser dikkat çekiyor:
Halide Edib Adıvar – Türk’ün Ateşle İmtihanı (Kurtuluş Savaşı yıllarında Ankara ve kişisel tanıklıklar),
Ahmet Hamdi Tanpınar – Beş Şehir (Ankara bölümünde modernleşme ve kültürel değişim),
Yaşar Seyman – Hüznün Coşkusu Altındağ (mahalle belleği ve semt kültürü),
Adalet Ağaoğlu – Göç Temizliği (kentte dönüşüm ve bireysel/kamusal alan ilişkisi).
Bu eserler üzerinden yürütülen değerlendirmeler, Ankara’nın değişen kent kimliğini, eski-yeni şehir ayrımını, park ve kamusal alan kültürünü ve gündelik yaşam pratiklerini farklı dönemler bağlamında görünür kılıyor.
KENT ÇALIŞMALARINA YENİLİKÇİ BİR KATKI
Kitapta vurgulanan temel yaklaşımlardan biri, kentlerin belleğinin yalnızca belgeler ve planlar üzerinden değil, yaşamöyküleri ve anılar aracılığıyla da şekillendiği düşüncesi. Özyaşamöykülerinin, toplumsal belleğin en canlı ve insani katmanını oluşturduğu belirtilirken; bu metinlerin kent ve bellek çalışmalarında vazgeçilmez bir kaynak olduğunun altı çiziliyor. Atölye sürecinde üretilen çalışmalar, yöntemsel açıdan da kent araştırmalarında yenilikçi ve güçlü örnekler sunuyor.
AKADEMİK AMA OKUNAKLI BİR DERLEME
Türkçe dilinde hazırlanan ve 278 sayfadan oluşan kitap, kent çalışmaları alanında önemli bir kaynak niteliği taşıyor. 2025 yılında yayımlanan eser, akademik bir derleme olmasına rağmen Ankara’nın kültürel tarihine ilgi duyan okurlar için akıcı ve erişilebilir bir içerik sunuyor. Kitabın tam metni, Koç Üniversitesi VEKAM’ın resmi internet sitesi üzerinden açık erişim olarak PDF formatında okunabiliyor.
ANKARA’YI YENİDEN OKUMAK
“Ankara’yı Anılardan Okumak”, başkenti yazarların gözünden, anıların ve edebiyatın izinde yeniden değerlendirmek isteyen araştırmacılar, öğrenciler ve kent meraklıları için önemli bir başvuru kaynağı olarak öne çıkıyor. Eser, Ankara’nın ruhunu, dönüşümünü ve insan hikâyelerini edebiyatın tanıklığıyla anlamaya davet ediyor.
