18 Eylül 2026 Cuma günü açılacak sergi, 31 Aralık 2026 tarihine kadar ziyaret edilebilecek.
Vehbi Koç Vakfı sponsorluğu ve Koç Üniversitesi VEKAM desteğiyle, Ali Cengizkan ve Müge Cengizkan'ın küratörlüğünde hazırlanan sergi, 2019 yılında ilk kez Ankara CerModern’de sanatseverlerin ve kent tarihine ilgi duyanların ziyaretine açılmıştı.
Tasarlanacak Ankara Şehir Müzesi’nin “Yeni Şehir” bölümünün oluşturulmasına katkı sunmak amacıyla hazırlanan sergi, bir yanıyla ileride kurulabilecek Ankara Şehir Müzesi’nin nüvesini oluşturacak belgeleri ortaya koyarken, diğer yandan Cumhuriyetin ilk yıllarında Başkent Ankara’nın planlama sürecine ve Yenişehir/Kızılay bölgesinin gelişimine ilişkin çok sayıda belgeyi bir araya getiriyor.
Milli Mücadele’nin merkezinden Cumhuriyet’in başkentine
27 Aralık 1919 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk’ün Ankara’ya gelişi ve 23 Nisan 1920’de ilk Millet Meclisi’nin kuruluşuyla birlikte gelişen Ankara, Milli Mücadele’nin merkezi oldu. Cumhuriyetin ilanından yalnızca 16 gün önce başkent olan Ankara, kısa sürede büyük bir nüfus artışı yaşarken, dönemin Cumhuriyet yönetimi tarafından başarılı bir biçimde modern bir başkente dönüştürüldü.
“Bir Şehir Kurmak: Ankara 1923-1933” sergisi, Ankara’nın başkent olarak kuruluşunun ilk 10 yılındaki yapılaşma, modernleşme ve Yenişehir’in kuruluş tarihine yakından bakıyor. Sergi aynı zamanda, “moderne beş kala” dönemdeki barınma kültürünü de ele alıyor.
Araştırma sergisinde, 20. yüzyılın ilk çeyreğinde savaş yorgunu bir ülkede “yeni” bir şehrin nasıl kurulduğu, Cumhuriyetin 10. yılına kadar ortaya konulan irade ve gerçekleşen olgularla birlikte inceleniyor.
1923’ten 1933 Ankara’sına
Serginin büyük anlatısının odağında, günümüzde Ankara’nın kent merkezi olan Kızılay Meydanı ve çevresinde gelişen Yenişehir bulunuyor. Henüz 1923 yılında içinden patikalarla geçilen boş bir arsa niteliğindeki Yenişehir’in, 1925 yılında kamulaştırılmasının ardından Belediye ve Vakıf İdaresi eliyle nasıl geliştirildiği ve 1933 Kızılay’ına nasıl ulaşıldığı sergide kapsamlı biçimde ele alınıyor.
Ulaşılabilen her türlü belge üzerinden bölgeyi “sayısal” olarak da yeniden kuran sergi, bugün Kızılay ve Bakanlıklar olarak bilinen Yenişehir bölgesini, 1933 yılına kadar inşa edilen yaklaşık 350 kamu hizmet yapısı ve konutuyla birlikte yeniden görünür kılıyor.
Arşiv belgeleri ve fotoğraflar temel alınarak hazırlanan kapsamlı üç boyutlu kent modellemeleriyle 1933 Ankara’sı yeniden ayağa kaldırılırken, serginin merkezinde modellenerek oluşturulan 1933 Ankara’sına ait filmler yer alıyor.
Filmlerde ortaya konulan mimari ve yapısal özelliklerin yanı sıra, Yenişehir sakinlerinin oluşturduğu beşeri haritalama da bir Ankara bilgisi olarak ilk kez paylaşılıyor.
“Bir Şehir Kurmak: Ankara 1923-1933” sergisi, böylece Cumhuriyetin ilk 10 yılında Ankara’nın nasıl planlandığını, nasıl yapılaştığını ve modern bir başkent kimliğine nasıl kavuştuğunu belgeler, fotoğraflar, filmler ve üç boyutlu kent modellemeleri üzerinden yeniden ele alıyor.
