Türkiye’de gıda güvenliği, çevre kirliliği ve halk sağlığı alanındaki çalışmalarıyla tanınan Bülent Şık, son yıllarda hem bilimsel çalışmaları hem de hakkında açılan davalar nedeniyle kamuoyunun gündeminde yer alıyor. Özellikle kanserojen maddeler, kirli içme suları ve gıda güvenliği konusunda yaptığı açıklamalarla dikkat çeken Şık, çevre sağlığı konusunda Türkiye’de en çok konuşulan isimlerden biri haline geldi.
Bülent Şık kimdir?
Bülent Şık, Türk gıda mühendisi, akademisyen, çevre ve insan hakları aktivistidir. Uzun yıllar kamu kurumlarında ve üniversitelerde görev yapan Şık, özellikle gıda güvenliği, toksik kimyasallar ve çevresel sağlık riskleri üzerine yaptığı çalışmalarla tanındı.
Aynı zamanda gazeteci ve eski milletvekili Ahmet Şık’ın kardeşi olan Bülent Şık, kamu sağlığını ilgilendiren konularda yaptığı açıklamalar nedeniyle sık sık tartışmaların odağında yer aldı.
Bülent Şık nereli, kaç yaşında?
Bülent Şık’ın doğum yeriyle ilgili kamuoyuna açık net bilgiler sınırlı olsa da eğitim ve meslek hayatının önemli bölümünü Türkiye’nin farklı şehirlerinde sürdürdü. 1983-1987 yılları arasında Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü’nde lisans eğitimi aldı.
Daha sonra Akdeniz Üniversitesi bünyesinde yüksek lisans ve doktora çalışmalarını tamamladı. Doktora sürecinde çevre dostu analiz yöntemleri ve toksik kimyasallar üzerine çalışmalar yürüttü.
Doğum tarihi kamuoyunda net şekilde paylaşılmadığı için yaşıyla ilgili kesin bilgi bulunmuyor.
Bülent Şık ne iş yapıyor?
Bülent Şık, gıda mühendisi ve akademisyen olarak görev yaptı. Kariyerinin ilk döneminde Tarım Bakanlığı’na bağlı laboratuvarlarda çalışan Şık, burada gıda analizleri, kimyasal kalıntılar ve çevresel riskler üzerine çalışmalar yürüttü.
1990-2009 yılları arasında dönemin Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bünyesinde çeşitli laboratuvarlarda görev aldı. Daha sonra akademik kariyere yönelerek Akdeniz Üniversitesi’nde öğretim üyesi oldu.
Üniversitede Gıda Güvenliği ve Tarımsal Araştırmalar Merkezi’nin kurulmasında görev alan Şık, özellikle; gıda güvenliği, tarımsal ürünlerde toksik kimyasallar, ağır metal analizleri, çevre kirliliği, halk sağlığı, çevre dostu kimya uygulamaları alanında ve ayrıca gastronomi ve mutfak sanatları alanında da akademik çalışmalar yürüttü.
Bülent Şık neden ceza aldı?
Bülent Şık’ın kamuoyunda en çok gündeme gelmesine neden olan olay, çevre kirliliği ve kanserojen maddelerle ilgili yaptığı açıklamalar oldu.
Şık, 2011-2016 yılları arasında Sağlık Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen geniş kapsamlı bir araştırma projesinde görev aldı. Çalışmada Kocaeli, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli ve Antalya’daki çevresel kirlilik ile kanser vakaları arasındaki ilişki incelendi.
Araştırma sonucunda bazı bölgelerde; içme sularında ağır metaller, tarım ürünlerinde pestisit kalıntıları, çevrede kanserojen kimyasallar tespit edildiği belirtildi.
Şık, bu bulguların kamuoyundan gizlendiğini savunarak 2018 yılında araştırma sonuçlarını Cumhuriyet Gazetesi’nde yayımladı. Yazı dizisinde bazı bölgelerdeki su kaynaklarının sağlığa zararlı seviyede kirlilik içerdiği öne sürüldü.
Bunun ardından Sağlık Bakanlığı’nın şikâyeti üzerine hakkında dava açıldı.
HANGİ SUÇLAMALAR YÖNELTİLDİ?
Bülent Şık hakkında göreve ilişkin sırrın açıklanması, yasaklanan bilgileri temin, yasaklanan bilgileri açıklama gibi suçlamalar yöneltildi.
İstanbul’daki mahkemede görülen davada Şık, bazı suçlamalardan beraat etti ancak “göreve ilişkin bilgilerin açıklanması” suçundan 1 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Mahkeme, cezada erteleme uygulamadı. Ancak daha sonra istinaf mahkemesi, açıklanan bilgilerin gizli belge niteliğinde olmadığı yönünde değerlendirme yaparak beraat kararı verdi. Süreç uzun süre hukuk ve ifade özgürlüğü tartışmalarının merkezinde yer aldı.
Bülent Şık neden gündemde?
Bülent Şık son olarak “Polen Davası” olarak bilinen süreç nedeniyle yeniden gündeme geldi.
Pandemi döneminde arı ürünleri, polen, propolis ve benzeri ürünlerin kontrolsüz tüketimi konusunda halk sağlığı uyarıları yapan Şık’a karşı dava açıldı. Dava, BEE'O tarafından açıldı.
İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde görülen davada mahkeme, Şık’ın açıklamalarını “haksız rekabet” kapsamında değerlendirdi.
Kararda: 50 bin TL maddi tazminat, 1 TL manevi tazminat, bazı içeriklerin internetten kaldırılması yönünde hüküm kuruldu.
Kararın ardından bilimsel açıklamaların yargı konusu yapılması yeniden tartışma yarattı. Çok sayıda akademisyen, hukukçu ve ifade özgürlüğü savunucusu kararı eleştirdi.
Barış Akademisyenleri bildirisi nedeniyle ihraç edildi
Bülent Şık, 2016 yılında “Barış İçin Akademisyenler” bildirisine imza atan akademisyenler arasında da yer aldı. Güneydoğu’daki çatışmalı sürecin sona ermesi çağrısı yapan bildiriye imza atan akademisyenlerden biri olması nedeniyle 2016 yılında çıkarılan Kanun Hükmünde Kararname ile üniversitedeki görevinden ihraç edildi.
Bu süreç, Türkiye’de akademik özgürlük tartışmalarının önemli başlıklarından biri olmuştu.
Bülent Şık’ın kitapları
Bülent Şık, akademik çalışmalarının yanı sıra çeşitli kitaplar da kaleme aldı. Özellikle gıda güvenliği ve çevre sağlığı üzerine yazdığı eserler dikkat çekti.
Yayımlanan kitapları arasında şunlar bulunuyor:
- “Mutfaktaki Kimyacı”
- “Bizi Yeryüzüne Bağlayan Hikâyeler”
- “Çocuklar ve Gıda Güvenliği”
Kitaplarında özellikle sağlıklı beslenme, toksik maddeler, çevresel tehditler ve çocuk sağlığı konularını ele aldı.
Uluslararası ödüle layık görüldü
2025 yılında Uluslararası Hrant Dink Ödülü’ne layık görülen Bülent Şık’ın çalışmaları, uluslararası insan hakları ve çevre örgütleri tarafından da yakından takip edildi.
