Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO Zirvesi kapsamında Ankara'ya gerçekleştireceği ziyaret öncesinde Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilere ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. CNN Türk canlı yayınında konuşan Fidan, Washington ile sürdürülen diplomatik temasların olumlu bir zeminde ilerlediğini ifade ederek, özellikle savunma sanayii alanındaki kısıtlamaların kaldırılmasına yönelik dikkat çekici mesajlar verdi.
Fidan, ABD tarafında Türkiye'ye yönelik uygulanan yaptırımların kaldırılması konusunda olumlu bir yaklaşım bulunduğunu belirterek, "F-35 satış yasağı kalkabilir. CAATSA yaptırımlarının kaldırılması yönünde bir irade var." ifadelerini kullandı.
"TÜRKİYE'NİN ROLÜ DAHA NET GÖRÜLÜYOR"
Bakan Fidan, Türkiye'nin son yıllarda bölgesel ve küresel krizlerde üstlendiği rolün uluslararası alanda daha fazla takdir edildiğini söyledi. Türkiye'nin istikrar sağlayıcı politikalarının birçok ülke tarafından yakından takip edildiğini belirten Fidan, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Birçok konuda Türkiye'nin ne kadar yapıcı, istikrarlaştırıcı bir rolü olduğunu herkes görüyor. Dolayısıyla bu rol, aslında Amerika Birleşik Devletleri gibi gerçekten küresel manada kendisine gereğinden fazla yük alan bir ülkenin, belli noktalarda Türkiye gibi ortaklara güvenmesi için birçok neden ortaya çıkarıyor."
"ÖNEMLİ OLAN TÜRKİYE'NİN MİLLİ İRADESİ"
Türkiye'nin dış politika yaklaşımına da değinen Hakan Fidan, ülkelerin birbirlerini kendi stratejik çıkarları doğrultusunda değerlendirdiğini belirterek, Türkiye'nin önceliğinin kendi milli çıkarları olduğunu vurguladı. Fidan konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
"Ben tabii şöyle düşünüyorum: Amerika Türkiye'yi bir yere konumlandırır, biz Amerika'yı bir yere konumlandırırız. Her ülke, kendi millî stratejisi çerçevesinde başka ülkeleri ve aktörleri bir yere konumlandırır. Ama bizim durduğumuz yerden şuna bakıyoruz: Başkalarının bizi konumlandırdığı yerden ziyade, biz kendi millî egemenlik anlayışımızla, irademizle ve açık idrakimizle ne istiyoruz, nasıl istiyoruz, niye istiyoruz; bu önemli. Ve bunun müzakeresini yapmak önemli."
S-400 KRİZİ F-35 SÜRECİNİ NASIL ETKİLEDİ?
Türkiye ile ABD arasında savunma alanındaki gerilim, Ankara'nın 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından tırmanmıştı. Bu gelişmenin ardından ABD yönetimi, Türkiye'yi F-35 Müşterek Taarruz Uçağı Programı'ndan çıkarmış, ABD Kongresi'nde de Türkiye'ye yönelik savunma sanayii satışlarına itirazlar gündeme gelmişti.
Son dönemde ise iki ülke arasında yeniden başlayan diplomatik temasların savunma iş birliğini canlandırabileceği yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Reuters'ın aktardığı habere göre Trump yönetimi de Türkiye ile savunma alanındaki bazı satışların gerçekleşmesi konusunda kararlı bir tutum sergiliyor. ABD Kongresi'ne yapılan son resmi bildirim de, S-400 nedeniyle yaşanan itirazlara rağmen sürecin ilerlediğine işaret eden önemli adımlardan biri.
TRUMP'TAN ERDOĞAN'A "MUTLU EDECEK HABER" MESAJI
ABD Başkanı Donald Trump da Beyaz Saray'da NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile düzenlediği ortak basın toplantısında Türkiye hakkında dikkat çeken açıklamalarda bulunmuştu. Trump, Türkiye'ye jet motoru ve F-35 satışı konusunda Ankara'ya olumlu mesajlarla gidip gitmeyeceği yönündeki soruya şu yanıtı verdi:
"Sanırım öyle yapacağım. Türkiye bir NATO üyesi. Bazıları Türkiye'yi öyle görmüyor ama aslında öyle. O, NATO'nun güçlü bir üyesi. Evet, muhtemelen onu (Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı) çok mutlu edecek bir şey yapacağım."
CAATSA YAPTIRIMLARI NELERİ KAPSIYOR?
ABD'nin Türkiye'ye uyguladığı CAATSA (Hasımları Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası) kapsamındaki yaptırımlar, Aralık 2020'de Türkiye'nin S-400 hava savunma sistemi tedarik etmesi gerekçesiyle yürürlüğe girdi.
Yaptırımlar kapsamında Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığına ABD kaynaklı malzeme ve teknoloji ihracatı için lisans verilmesi durduruldu. Ayrıca kurumun Amerikan finans kuruluşları ile uluslararası kredi kuruluşlarından finansman sağlamasına çeşitli sınırlamalar getirildi. Dönemin Savunma Sanayii Başkanı ile bazı üst düzey yetkililere yönelik ABD'deki mal varlıklarının dondurulması ve vize kısıtlamaları da yaptırım paketinin önemli unsurları arasında yer aldı.
