Halet Çambel'in hayatı merak ediliyor. Peki, Halet Çambel kimdir, nereli? Halet Çambel neden gündemde? Halet Çambel öldü mü? Halet Çambel eserleri neler? Halet Çambel neden öldü? Halet Çambel eşi kim? İşte tüm soruların yanıtları.
HALET ÇAMBEL KİMDİR, ASLEN NERELİ?
Halet Çambel, 27 Ağustos 1916’da Berlin’de doğmuş, Türk arkeoloji biliminin en önemli isimlerinden biridir. Babası diplomat Hasan Cemil Bey, annesi ise İbrahim Hakkı Paşa’nın kızı Remziye Hanım’dır. Ailesinin görevleri nedeniyle çocukluğunun bir kısmı Avrupa’da geçen Çambel, Cumhuriyet’in kurulmasının ardından Türkiye’ye dönerek eğitim hayatına burada devam etmiştir. İstanbul Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’nde okuyan Çambel, daha sonra Fransa’da Sorbonne Üniversitesi’nde arkeoloji eğitimi almıştır. Kökeni itibarıyla İstanbul bağlantılı bir aileden gelen Çambel, hem Berlin doğumlu hem de Türkiye Cumhuriyeti’nin yetiştirdiği öncü bilim insanlarından biridir.
HALET ÇAMBEL NEDEN GÜNDEMDE?
Halet Çambel şu günlerde gündemde çünkü bağışladığı arşivinin bir kısmının müzayedede satışa çıkarıldığı iddiaları büyük tepki çekti.
Ünlü Türk arkeolog Prof. Dr. Halet Çambel, 2014’teki vefatından önce Arnavutköy’deki Kırmızı Yalısını, eşyalarını ve tüm akademik arşivini Boğaziçi Üniversitesi’ne bağışlamıştı. Vasiyeti, arşivin korunması ve bir araştırma enstitüsü kurulması yönündeydi.
Son günlerde Phebus Müzayede’de “Halet Çambel terekesinden” diye nitelendirilen mektuplar, kartpostallar ve çeşitli belgelerin satışa çıkarıldığı ortaya çıktı.
Bu durum sosyal medyada ve basında büyük öfke yarattı. “Bağışlanan arşiv nasıl satılır?”, “Ayıptır, utanın” gibi tepkiler yükseldi.
Boğaziçi Üniversitesi iddiaları reddetti ve envanterlerindeki hiçbir arşivin satılmadığını açıkladı. Ancak uzmanlar (örneğin Serhat Şahin) itirazlarını sürdürüyor ve üniversitenin arşivi tamamen açmasını talep ediyor.
HALET ÇAMBEL ÖLDÜ MÜ?
Evet, Halet Çambel 12 Ocak 2014 tarihinde İstanbul’da hayatını kaybetmiştir. Ölümüne ilişkin süreç yaşlılığa bağlı doğal nedenler olarak kaydedilmiş ve uzun yıllar süren bilimsel çalışmalarının ardından yaşamını yitirmiştir.
HALET ÇAMBEL NEDEN ÖLDÜ?
Halet Çambel’in ölümü, ileri yaşına bağlı doğal nedenlerle gerçekleşmiştir. 97 yaşında hayatını kaybeden Çambel, yaşamının son dönemine kadar bilimsel üretimini sürdürmüş, arkeoloji alanındaki çalışmalarına aktif olarak devam etmiştir. Sağlık sorunlarına rağmen kültürel miras çalışmalarından kopmamış ve emeklilik döneminde de akademik katkılarını sürdürmüştür.
HALET ÇAMBEL ESERLERİ VE BİLİMSEL ÇALIŞMALARI NELER?
Halet Çambel’in doğrudan “kitap eseri”nden çok arkeoloji alanındaki kazı çalışmaları ve bilimsel katkıları öne çıkmaktadır. En önemli çalışmaları arasında Karatepe-Arslantaş Höyüğü kazıları ve burada kurulan Türkiye’nin ilk açık hava müzesi yer almaktadır. Ayrıca Çayönü Höyüğü kazılarında da önemli bulgulara ulaşmış, insanlık tarihine ışık tutan arkeolojik verilerin ortaya çıkarılmasına katkı sağlamıştır.
Çambel, Hitit hiyerogliflerinin çözüm sürecinde kritik rol oynamış, Anadolu’nun tarih öncesi dönemine ilişkin birçok araştırmayı bilim dünyasına kazandırmıştır. Ayrıca Keban Barajı projesi kapsamında su altında kalacak alanların belgelenmesi çalışmalarında da aktif rol üstlenmiştir. Bilimsel yayınları ve raporları, Türkiye arkeolojisinin temel referans kaynakları arasında kabul edilmektedir.
HALET ÇAMBEL’İN EŞİ KİMDİR?
Halet Çambel’in eşi, ünlü mimar ve sanatçı Nail Çakırhan’dır. Çift 1940 yılında evlenmiştir. Nail Çakırhan, özellikle geleneksel Türk mimarisine yaptığı katkılarla tanınırken, Çambel ile birlikte kültürel mirasın korunması konusunda da önemli çalışmalar yürütmüştür. Karatepe-Arslantaş Höyüğü’ndeki açık hava müzesinin kurulması sürecinde de birlikte rol almışlardır.
HALET ÇAMBEL’İN BİLİM VE KÜLTÜR MİRASINDAKİ YERİ
Halet Çambel, yalnızca bir arkeolog değil, aynı zamanda Türkiye’de kadınların bilim ve spor alanındaki öncü isimlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Hitit uygarlığının anlaşılmasına katkıları, Anadolu arkeolojisinin gelişimine yön vermesi ve kültürel mirasın korunmasındaki öncü rolü nedeniyle, hem Türkiye’de hem de uluslararası akademik çevrelerde saygıyla anılıyor.
