ABD ile İran arasında 8 Nisan’dan bu yana yürürlükte olan geçici ateşkesin sona ermesine saatler kala yeni bir diplomatik kriz patlak verdi. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın anlaşmaya ilişkin resmi teklif sunmasına kadar ateşkes süresini uzatma kararı aldığını açıkladı. Ancak İran yönetimi, Washington’un tek taraflı kararını kabul etmediğini ilan ederek bölgedeki belirsizliği daha da artırdı. Taraflar arasında karşılıklı açıklamalar gelirken, Pakistan’ın yürüttüğü arabuluculuk çabalarının da şu aşamada sonuç vermediği bildirildi.
TRUMP’TAN SÜRPRİZ KARAR: ATEŞKES UZATILDI
ABD Başkanı Donald Trump, kendisine ait sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, İran tarafı resmi önerisini masaya koyana kadar saldırıların durdurulacağını ve mevcut ateşkes düzeninin devam edeceğini duyurdu.
Trump açıklamasında, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile Genelkurmay Başkanı Asim Munir’in devreye girdiğini belirterek, İranlı yetkililerin ortak bir teklif hazırlaması için süre talep edildiğini öne sürdü. Bu nedenle ABD ordusuna yeni talimat verdiğini kaydeden Trump, askeri hazırlık seviyesinin ise korunacağını vurguladı.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA ABLUKA DEVAM EDECEK
Washington yönetimi, ateşkesi uzatma kararı almasına rağmen Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri baskıyı sona erdirmedi. Trump, ABD Donanması’nın bölgedeki ablukayı sürdüreceğini, kuvvetlerin tam teyakkuz halinde kalacağını ifade etti. Karar, enerji geçiş yolları açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda tansiyonun düşmediğini gösterdi. Küresel piyasalarda da gelişmeler yakından izleniyor.
TAHRAN’DAN SERT TEPKİ: “TANIMIYORUZ”
Trump’ın açıklamasından kısa süre sonra İran devlet televizyonundan dikkat çeken bir yanıt geldi. Yapılan açıklamada, ateşkesin uzatılmasına ilişkin ABD kararının tanınmadığı belirtildi. Açıklamada, İran’ın yalnızca kendi ulusal çıkarları doğrultusunda hareket edeceği vurgulanarak, mevcut şartlarda ateşkese uyulup uyulmayacağına Tahran yönetiminin karar vereceği kaydedildi.
PAKİSTAN’DAKİ BARIŞ GÖRÜŞMELERİ ÇIKMAZA GİRDİ
Gerilimi düşürmek amacıyla Pakistan’da yapılması planlanan barış görüşmeleri de beklenen sonucu vermedi. İran yönetimi, ABD’nin daha önce verdiği taahhütleri yerine getirmediğini savunarak toplantıya katılmayacağını açıkladı. Tahran kaynakları, Washington’un baskıcı yaklaşımı sürdüğü sürece müzakere masasına dönülmeyeceğini bildirdi. Böylece bölgesel diplomasi açısından kritik görülen zirve başlamadan sekteye uğradı.
J.D. VANCE ZİYARETİNİ İPTAL ETTİ
İran’ın görüşmelere katılmama kararının ardından ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in Pakistan programı da iptal edildi. Vance’in görüşmelere destek vermek amacıyla bölgeye gitmesi bekleniyordu. Yaşanan gelişme, diplomatik kanalların ciddi biçimde tıkandığı yönünde yorumlandı.
İRAN’DAN YENİ ŞART: ABLUKA KALDIRILSIN
İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Emir Said İravani ise yeni müzakere turu için şartlarını açıkladı. İravani, Hürmüz Boğazı çevresindeki ABD ablukasının kaldırılması halinde yeni görüşmelerin Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılabileceğini söyledi. İranlı diplomat ayrıca, ülkesinin hem siyasi çözüm hem de olası askeri senaryolara hazır olduğunu belirtti.
ATEŞKES SAATLERİ BİLE TARTIŞMA KONUSU OLDU
Ateşkesin ne zaman sona ereceğine ilişkin farklı açıklamalar da dikkat çekti. İran devlet televizyonu, sürenin Türkiye saatiyle 03.00’te biteceğini duyururken, Trump ateşkesin Washington saatiyle çarşamba akşamı sona ereceğini söyledi. Pakistan tarafı ise farklı bir saat vererek ateşkesin TSİ 02.50’de sona ereceğini bildirdi.
