Süleyman Hilmi Tunahan, Cumhuriyet döneminin en çok konuşulan dinî şahsiyetlerinden biri olarak biliniyor. 1888'de Silistre'de doğan Tunahan, Nakşibendî-Müceddidî geleneğine mensup bir din âlimi olarak tanındı. Peki Süleyman Hilmi Tunahan kimdir, hangi tarikata bağlıdır, neden hapse girdi? Eşi ve kızları kimdir, ölümünün ardından cemaatin başına kim geçti? İşte Süleyman Hilmi Tunahan'ın hayatı ve aile ağacı...
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN KİMDİR?
Süleyman Hilmi Tunahan, 1888 yılında Osmanlı döneminde Silistre'nin Ferhatlar köyünde dünyaya geldi. Günümüzde bu bölge Bulgaristan sınırları içerisinde bulunuyor. Son dönem din âlimlerinden biri olarak tanınan Tunahan, İstanbul'da medrese eğitimi aldı ve uzun yıllar dinî eğitim ve vaaz faaliyetlerinde bulundu.
Babası Hocazâde Osman Fevzi Efendi, Silistre'deki Hacı Ahmed Paşa ve Satırlı medreselerinde müderrislik yapan bir din âlimiydi. Süleyman Hilmi Tunahan da ilk eğitimini babasının yanında aldıktan sonra eğitimini ilerletmek amacıyla İstanbul'a geldi.
İstanbul'da Sahn-ı Semân ve Süleymaniye medreselerinde eğitim gören Tunahan, 1916 yılında Bafralı Ahmed Hamdi Efendi'den icazet aldı. Daha sonra İstanbul'un önemli camilerinde görev yaptı ve vaaz verdi.
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN NERELİ?
Süleyman Hilmi Tunahan Silistre doğumludur.
1888 yılında Silistre'nin Ferhatlar köyünde doğan Tunahan'ın doğduğu bölge bugün Bulgaristan sınırları içerisinde yer alıyor. Hayatının önemli bölümünü ise İstanbul'da geçirdi ve 16 Eylül 1959'da İstanbul'un Kısıklı semtinde hayatını kaybetti.
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN HANGİ TARİKATA BAĞLIYDI?
Süleyman Hilmi Tunahan, Nakşibendîliğin Müceddidiyye koluna mensup bir şeyh olarak tanımlanıyor.
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Tunahan, gençlik yıllarında babasından Nakşibendiyye usulüyle tasavvuf eğitimi aldı. Daha sonra Nakşibendiyye'nin Müceddidiyye koluna mensup Şeyh Selâhaddin b. Mevlânâ Sirâceddin'in rehberliğinde tasavvuf eğitimini sürdürdü. Tarikat silsilesinin İmam-ı Rabbânî'ye ulaştığı belirtiliyor.
Bu nedenle Süleyman Hilmi Tunahan'ın bağlı olduğu tasavvuf geleneği Nakşibendî-Müceddidî olarak ifade ediliyor.
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN NEDEN HAPSE GİRDİ?
Süleyman Hilmi Tunahan'ın hayatında birden fazla gözaltı ve tutukluluk dönemi bulunuyor.
1957 yılında Bursa'da meydana gelen ve "mehdilik" olayı olarak kayıtlara geçen hadise sonrasında Tunahan da soruşturma kapsamında gözaltına alındı. Kütahya'da tutuklanan Tunahan, yaklaşık 59 gün cezaevinde kaldı.
Hakkında idam talebiyle dava açıldığı, ancak daha sonra beraat ettiği aktarılıyor. Biyografik kaynaklarda Tunahan'ın söz konusu olayla doğrudan ilgisinin bulunmadığı ve yargılama sonucunda beraat ettiği belirtiliyor.
Tunahan daha önce de 1939 ve 1944 yıllarında gözaltına alınmıştı. Bu dönemlerde dinî eğitim faaliyetleri nedeniyle soruşturmalarla karşılaştığına ilişkin farklı kaynaklarda bilgiler bulunuyor.
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN'IN EŞİ KİMDİR?
Süleyman Hilmi Tunahan'ın eşi Hafize Tunahan'dır.
Çiftin evliliğinden üç çocuk dünyaya geldi. Bunlardan biri erkek, ikisi kızdı. Oğlu Faruk Tunahan küçük yaşta, yaklaşık üç yaşındayken hayatını kaybetti. Kızları ise Hatice Bedia Tunahan ve Feriha Ferhan Tunahan olarak kayıtlarda yer alıyor.
Hafize Tunahan, Süleyman Hilmi Tunahan'ın 1959'daki ölümünden sonra yaşamını sürdürdü ve 1965 yılında hayatını kaybetti.
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN'IN KIZLARI KİMDİR?
Süleyman Hilmi Tunahan'ın iki kızı bulunuyordu:
Hatice Bedia Tunahan (Bedia Kacar): Süleyman Hilmi Tunahan'ın büyük kızıdır. 1944 yılında Kemal Kaçar ile evlendi. 1981 yılında hayatını kaybetti.
Feriha Ferhan Tunahan (Ferhan Denizolgun): Süleyman Hilmi Tunahan'ın küçük kızıdır. 1952 yılında Seyit Hüseyin Kâmil Denizolgun ile evlendi. 2004 yılında hayatını kaybetti.
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN'IN ÇOCUKLARI KİMLERDİR?
Süleyman Hilmi Tunahan ve Hafize Tunahan'ın üç çocuğu olduğu kaynaklarda belirtiliyor:
- Faruk Tunahan: Erkek çocuklarıdır. Küçük yaşta, yaklaşık üç yaşında hayatını kaybetti.
- Hatice Bedia Tunahan (Kacar): Büyük kızlarıdır. Kemal Kaçar ile evlendi.
- Feriha Ferhan Tunahan (Denizolgun): Küçük kızlarıdır. Hüseyin Kâmil Denizolgun ile evlendi.
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN'IN SOY AĞACI
Süleyman Hilmi Tunahan'ın aile ağacı ana hatlarıyla şöyle sıralanabilir:
Seyyid İdris Bey
↓
Mahmud Efendi (Kaymak Hafız)
↓
Hocazâde Osman Fevzi Efendi + Hatice/Hadice Hanım
↓
Süleyman Hilmi Tunahan + Hafize Tunahan
↓
Faruk Tunahan — küçük yaşta vefat etti
Hatice Bedia Tunahan + Kemal Kaçar
Feriha Ferhan Tunahan + Hüseyin Kâmil Denizolgun
TDV İslâm Ansiklopedisi, Tunahan ailesinin soyunun Fatih Sultan Mehmed'in Tuna bölgesine yönetici olarak gönderdiği Seyyid İdris Bey'e dayandığının kabul edildiğini aktarıyor.
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN'IN BABASI KİMDİR?
Süleyman Hilmi Tunahan'ın babası Hocazâde Osman Fevzi Efendi'dir.
Osman Fevzi Efendi, İstanbul'da eğitim gördükten sonra Silistre'ye dönerek burada müderrislik yaptı. Silistre'deki Satırlı ve Hacı Ahmed Paşa medreselerinde ders verdi. Süleyman Hilmi Tunahan'ın ilk eğitiminde de babasının önemli bir rolü oldu.
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN'DAN SONRA KİM GELDİ?
"Süleyman Hilmi Tunahan'dan sonra kim geldi?" sorusunun cevabı, hangi anlamda "halef" denildiğine göre değişiyor.
Tunahan'ın ölümünden sonra cemaatin faaliyetlerini bir süre ilk talebelerinden oluşan bir istişare heyetinin organize ettiği belirtiliyor. Daha sonraki süreçte Tunahan'ın damadı ve talebesi Kemal Kaçar, cemaatin fiilî liderliğini üstlendi. Akademik çalışmalarda Kaçar'ın 1970'li yılların başında cemaatin liderliğini fiilen üstlendiği aktarılıyor.
Kaçar'ın 2000 yılında vefatının ardından ise cemaatin liderliği konusunda yeni bir dönem başladı. Akademik kaynaklarda Kaçar'ın ardından Tunahan'ın torunu Ahmet Arif Denizolgun'un öne çıktığı belirtiliyor.
Dolayısıyla "Tunahan'ın doğrudan tayin ettiği halefi" ifadesi yerine, ölümünden sonra cemaatin yönetimini fiilen üstlenen isim Kemal Kaçar'dır demek daha isabetlidir.
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN'IN RABITASI NASIL YAPILIR?
Süleyman Hilmi Tunahan'ın tasavvuf anlayışında rabıta, şeyhle manevi bağ kurma ve nefis terbiyesi kapsamında ele alınan bir uygulama olarak aktarılıyor.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nde Tunahan'ın nefis terbiyesi bakımından şeyhe rabıtanın önemini vurguladığı belirtiliyor.
Ancak rabıtanın nasıl yapılacağına ilişkin farklı cemaat ve tasavvuf geleneklerinde farklı uygulamalar bulunuyor. Bu nedenle belirli bir uygulamayı "Süleyman Hilmi Tunahan'ın kesin ve tek rabıta yöntemi" şeklinde sunmak doğru olmaz.
Tunahan'ın tasavvuf anlayışını anlamak açısından esas çerçeve; Nakşibendî-Müceddidî geleneği, şeyh-mürid ilişkisi ve nefis terbiyesi üzerinden değerlendiriliyor.
SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN NE ZAMAN ÖLDÜ?
Süleyman Hilmi Tunahan, 16 Eylül 1959'da İstanbul'un Kısıklı semtinde 72 yaşında hayatını kaybetti.
Cenazesi Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.
