ABD ile İran arasında aylardır devam eden yüksek tansiyonlu kriz, yeni bir diplomatik girişimin sonuçsuz kalmasıyla yeniden kritik bir aşamaya taşındı. ABD basınında yer alan haberlere göre, İran’ın savaşın sona erdirilmesi amacıyla hazırladığı güncellenmiş anlaşma teklifi, Pakistanlı arabulucular aracılığıyla Başkan Donald Trump yönetimine iletildi. Ancak Washington yönetimi, Tahran’ın sunduğu yeni metni “yetersiz” bularak reddetti.
ABD merkezli Axios’a konuşan üst düzey yetkililer, İran’ın teklifinin nükleer program konusunda somut tavizler içermediğini savundu. Beyaz Saray’ın bunun ardından askeri seçenekleri değerlendirmek üzere Durum Odası’nda toplandığı ifade edildi.
WASHINGTON’DAN SERT MESAJ
ABD’li yetkililerin açıklamaları, iki ülke arasındaki gerilimin yeniden askeri boyuta taşınabileceği yönündeki endişeleri artırdı. Axios’a konuşan üst düzey bir ABD’li yetkili, İran’ın revize ettiği metnin uzlaşmadan uzak olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Tahran’ın sunduğu revize metin anlamlı bir gelişme içermiyor ve bir uzlaşıdan tamamen uzak. İran'ın nükleer programı konusunda somut adımlar atmaması ve katı taleplerinden vazgeçmemesi halinde, şubat ayında başlayan askeri operasyonlar çok daha şiddetli bir şekilde yeniden başlayabilir.”
Yetkili, müzakerelerde ilerleme sağlanamadığını da vurgulayarak, İran’a açık şekilde taviz çağrısı yaptı. Açıklamada, nükleer faaliyetlerle ilgili ayrıntılı ve doğrulanabilir adımlar atılmaması durumunda askeri seçeneğin masada kalmaya devam edeceği mesajı verildi.
“BOMBALAR ARACILIĞIYLA KONUŞACAĞIZ”
ABD’li yetkililerin kullandığı ifadeler, Washington’ın diplomatik sürece rağmen askeri baskıyı artırmaya hazırlandığı şeklinde yorumlandı. Yetkili, İran’ın nükleer programına ilişkin daha net ve kapsamlı bir müzakere süreci gerektiğini savunarak şu ifadeleri kullandı:
“Gerçekten pek ilerleme kaydedemiyoruz. Bugün çok ciddi bir noktadayız. İranlıların biraz taviz verme zamanı geldi. Nükleer programla ilgili gerçek, sağlam ve ayrıntılı bir görüşmeye ihtiyacımız var. Eğer bu olmazsa, bombalar aracılığıyla konuşacağız ki bu çok yazık olur.”
NÜKLEER PROGRAM KRİZİN MERKEZİNDE
Gizli yürütülen dolaylı görüşmelerin ayrıntılarına ilişkin bilgiler, İran’ın sunduğu yeni teklifin büyük ölçüde sembolik değişikliklerden oluştuğunu gösterdi. Haberlere göre Tahran yönetimi, nükleer silah üretme niyetinde olmadığına dair taahhütlerini artırdı ancak ABD’nin en kritik taleplerine ilişkin net bir geri adım atmadı.
Özellikle uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin askıya alınması ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının teslim edilmesi konularında ayrıntılı bir yükümlülük verilmemesi, Washington’ın tepkisinin temel nedeni olarak gösteriliyor. ABD tarafı, İran’ın yalnızca söylem düzeyinde güvence verdiğini ancak sahada doğrulanabilir somut adımlar atmaya yanaşmadığını savunuyor.
PETROL YAPTIRIMLARI TARTIŞMASI
İran devlet medyasında yer alan “ABD’nin petrol yaptırımlarında muafiyet sağlamayı kabul ettiği” yönündeki iddialar da Washington tarafından yalanlandı. Konuya ilişkin konuşan üst düzey ABD’li yetkili, İran’dan net karşılık alınmadan herhangi bir yaptırım hafifletmesinin mümkün olmadığını söyledi. Yetkili, “bedelsiz” bir yaptırım muafiyetinin kesinlikle gündemde olmadığını vurgulayarak, ekonomik yaptırımların İran üzerindeki baskı unsuru olarak kullanılmaya devam edeceğinin sinyalini verdi.
“İRAN ASKERİ OPERASYONDAN ENDİŞE EDİYOR”
ABD’li kaynaklar, İran’ın mütevazı değişiklikler içeren de olsa yeni bir teklif sunmasının, olası bir Amerikan askeri operasyonundan duyulan endişeyi gösterdiğini öne sürdü. Washington’a göre Tahran yönetimi, bölgede gerilimin daha büyük bir çatışmaya dönüşmesinden çekiniyor.
