Bir ismi ya da eşyanın yerini zaman zaman unutmak tek başına hastalık anlamına gelmiyor. Ancak unutkanlığın günlük işleri aksatması, aynı soruların sık sık tekrarlanması ve bilinen yerlerde yön bulmakta güçlük yaşanması, tıbbi değerlendirme gerektiren belirtiler arasında yer alıyor.
Günlük yaşamda karşılaşılan unutkanlık, özellikle sıklaşmaya başladığında endişeye neden olabiliyor. ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsünün bilgilendirmelerine göre ara sıra yaşanan hatırlama güçlükleri ile kişinin günlük yaşamını etkileyen bellek sorunlarının birbirinden ayrılması gerekiyor. Unutkanlığın sıklığı kadar, alışılmış işleri yapmayı zorlaştırıp zorlaştırmadığı da önem taşıyor.
AYNI SORULARI TEKRARLAMAK VE BİLİNEN YERLERDE KAYBOLMAK
Aynı soruyu tekrar tekrar sormak ve daha önce iyi bilinen yerlerde kaybolmak, değerlendirilmesi gereken bellek sorunları arasında gösteriliyor. Bu belirtilerin süreklilik kazanması veya giderek artması hâlinde sağlık kuruluşuna başvurulması önem taşıyor.
Bununla birlikte yalnızca unutkanlık şikâyetinden hareketle Alzheimer ya da başka bir demans türü tanısı konulamıyor. Sorunun nedeninin belirlenmesi için kişinin belirtilerinin ve sağlık durumunun birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
HER UNUTKANLIĞIN NEDENİ ALZHEIMER DEĞİL
İngiltere Ulusal Sağlık Servisine göre stres, kaygı, depresyon ve uyku sorunları da bellek şikâyetlerine yol açabiliyor. Bu nedenle unutkanlığın doğrudan ilerleyici bir beyin hastalığıyla ilişkilendirilmemesi gerekiyor.
Sağlık Bakanlığının tarama ve takip kılavuzunda da vitamin eksiklikleri, tiroid hastalıkları ve kan şekeri düzensizlikleri unutkanlığa neden olabilecek durumlar arasında sıralanıyor. Altta yatan nedenin belirlenip tedavi edilmesi, bazı kişilerde şikâyetlerin düzelmesini sağlayabiliyor.
UNUTKANLIK İÇİN HANGİ BÖLÜME BAŞVURULMALI?
Günlük yaşamı etkileyen veya giderek artan unutkanlıkta ilk değerlendirme için aile hekimine başvurulabiliyor. Gerektiğinde daha ayrıntılı inceleme amacıyla uzman yönlendirmesi yapılıyor. Unutkanlık ve demansla ilişkili hastalıklar, nöroloji polikliniklerinin değerlendirdiği başlıca sorunlar arasında bulunuyor. Bu nedenle unutkanlık şikâyetinde doğrudan beyin ve sinir cerrahisine başvurulması genel bir ilk adım olarak önerilmiyor.
Muayeneye, yaşanan değişiklikleri gözlemleyen bir yakının eşlik etmesi belirtilerin anlatılmasına yardımcı olabiliyor. Hekim değerlendirmesinin ardından ihtiyaç duyulursa ek tetkik ve görüntüleme istenebiliyor.
ANİ BAŞLAYAN KİŞİ VE YER KARIŞIKLIĞINDA BEKLENMEMELİ
Zaman içinde gelişen unutkanlık ile aniden ortaya çıkan kafa karışıklığının birbirinden ayrılması gerekiyor. Kişinin bir anda nerede olduğunu bilememesi, belirgin biçimde dikkatini toplayamaması veya düşünme ve konuşmasının bozulması acil değerlendirme gerektirebiliyor.
Ani kafa karışıklığı; enfeksiyon, inme, kan şekeri düşüklüğü veya kafa travması gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabiliyor. Böyle bir durumda rutin poliklinik randevusu beklenmeden acil sağlık yardımı alınması gerekiyor.
