Suriye’de yıllar sonra ilk kez uluslararası kart altyapısı üzerinden kredi kartıyla alışveriş gerçekleştirildi. Visa ve Mastercard tabanlı sistem üzerinden yapılan ilk işlemi Hamza el-Mustafa’nın gerçekleştirdiği bildirildi. Gelişme, ülkede dijital ödeme sistemlerinin yeniden inşa edilmeye başlandığının en somut göstergelerinden biri olarak yorumlandı. Uzun süredir finansal yaptırımlar, bankacılık kısıtlamaları ve ekonomik kriz nedeniyle küresel ödeme ağlarından büyük ölçüde kopuk kalan Suriye’nin, yeniden uluslararası finans sistemine entegre olma sürecine girdiği değerlendiriliyor.
15 YIL SONRA KÜRESEL KART AĞLARINA DÖNÜŞ
Suriye Merkez Bankası’nın lisanslı bankalar ve elektronik ödeme kuruluşlarının Visa ve Mastercard gibi küresel ödeme ağlarıyla çalışmasına izin vermesinin ardından süreç hız kazandı. Mastercard tarafından yapılan açıklamada, ülkede uluslararası banka kartı işlemlerinin yapılabilmesi için gerekli teknik hazırlıkların tamamlandığı duyuruldu. Böylece yaklaşık 15 yılı aşkın süredir büyük ölçüde küresel kart sistemlerinin dışında kalan Suriye, yeniden uluslararası ödeme altyapısına bağlanmaya başladı.
Finans çevreleri, yaşanan gelişmenin sadece bireysel ödemeleri kolaylaştırmayacağını; aynı zamanda bankacılık sisteminin modernizasyonu, yabancı yatırımcı güveni ve ticaret altyapısının yeniden kurulması açısından kritik bir eşik oluşturacağını belirtiyor.
VİSA İLE DİJİTAL ÖDEME YOL HARİTASI
Visa tarafında da hazırlıkların bir süredir devam ettiği öğrenildi. Visa ile Suriye Merkez Bankası arasında 2025 yılının sonunda dijital ödeme sistemleri, kart ihracı, dijital cüzdan uygulamaları ve QR tabanlı ödeme çözümlerini kapsayan kapsamlı bir yol haritası üzerinde anlaşma sağlandığı aktarıldı. Mastercard tarafında ise özellikle QNB üzerinden ilk acquiring ve acceptance altyapılarının devreye alınmaya başlandığı ifade edildi. Bu sistemler sayesinde iş yerlerinin uluslararası kart kabul edebilmesinin önü açılıyor.
SURİYE MERKEZ BANKASI: YENİ BİR DÖNEM BAŞLIYOR
Suriye Merkez Bankası Başkanı Abdulkader Husrieh, küresel ödeme ağlarına yeniden bağlanmanın sadece ödeme kolaylığı sağlamayacağını söyledi. Husrieh’e göre süreç; yatırım ortamı, finansal kapsayıcılık, diaspora para transferleri ve dijital ekonominin gelişimi açısından da yeni fırsatlar doğuracak. Özellikle yurtdışında yaşayan Suriyelilerin ülkeye gerçekleştirdiği para transferlerinin daha düzenli ve dijital sistemler üzerinden yapılabilmesi, ekonominin kayıt altına alınması bakımından önemli görülüyor.
SURİYE EKONOMİSİ ZORLU BİR DÖNEMDEN GEÇİYOR
Suriye ekonomisi, iç savaşın başladığı 2011 yılından bu yana ciddi bir daralma yaşadı. Ülkedeki üretim kapasitesinin büyük bölümü zarar görürken, bankacılık sistemi de ağır yaptırımlar nedeniyle uluslararası finans piyasalarından büyük ölçüde izole edildi.
Bugün ülkede nakit kullanımının hâlâ çok yaygın olduğu biliniyor. Özellikle günlük ticarette Amerikan doları, Türk lirası ve Suriye lirasının birlikte kullanıldığı bölgeler bulunuyor. Yerel para birimi olan Suriye lirası son yıllarda ciddi değer kaybı yaşarken, yüksek enflasyon nedeniyle vatandaşların döviz kullanımına yöneldiği ifade ediliyor.
Suriye’de ekonomik hayatın önemli bir kısmı uzun süredir nakit para ve gayriresmî transfer ağları üzerinden yürütülüyor. Bu nedenle kartlı ödeme sistemlerinin yeniden devreye alınması, kayıtlı ekonomiye geçiş açısından da kritik görülüyor.
SURİYE’DE EN YAYGIN ÖDEME YÖNTEMLERİ NELER?
Uzun yıllardır ülkede en yaygın ödeme yöntemi nakit para olmaya devam ediyor. Özellikle küçük işletmelerde ve yerel pazarlarda dijital ödeme altyapısının sınırlı olması nedeniyle fiziksel para kullanımı ön planda bulunuyor.
Bunun yanında son yıllarda mobil ödeme uygulamaları ve yerel elektronik ödeme çözümleri sınırlı ölçekte kullanılmaya başlanmıştı. Ancak uluslararası kart sistemlerinin devreye girmesiyle birlikte şu alanlarda önemli değişim yaşanması bekleniyor:
- POS cihazı kullanımının artması
- Online alışveriş sistemlerinin yaygınlaşması
- Dijital cüzdan kullanımının büyümesi
- QR kodla ödeme altyapılarının gelişmesi
- Uluslararası banka kartlarının kullanılabilmesi
- Turizm ve ticarette yabancı ödeme araçlarının kabulü
TÜRK FİNTECH ŞİRKETLERİ İÇİN YENİ PAZAR OLABİLİR
Suriye’de başlayan finansal dönüşüm süreci, bölgesel teknoloji ve fintech şirketleri açısından da dikkatle takip ediliyor. Uzmanlara göre Türkiye’nin fintech ekosistemi, ödeme teknolojileri ve bankacılık yazılımları alanında bölgesel ihracat kapasitesine sahip önemli ülkeler arasında yer alıyor. Bu nedenle Suriye’nin yeniden finansal altyapı kurma sürecinde Türk şirketlerinin etkin rol üstlenebileceği değerlendiriliyor.
Özellikle şu alanlarda yeni fırsatların oluşabileceği ifade ediliyor: POS ve acquiring altyapıları, payment orchestration sistemleri, AML ve fraud çözümleri, işlem izleme teknolojileri, dijital cüzdan sistemleri, QR ödeme altyapıları, bankacılık modernizasyonu, fintech danışmanlığı, regülasyon uyum teknolojileri, sınır ötesi para transfer sistemleri ve e-ticaret ödeme entegrasyonları ön plana çıkan başlıklar arasında yer alıyor.
YAPTIRIMLAR VE RİSKLER SÜRECİ BELİRLEYECEK
Uzmanlar, olumlu gelişmelere rağmen sürecin henüz başlangıç aşamasında olduğuna dikkat çekiyor. Uluslararası yaptırımların etkilerinin tamamen ortadan kalkmadığı, küresel bankaların compliance politikaları, OFAC düzenlemeleri ve risk yönetimi süreçlerinin hâlâ belirleyici olduğu vurgulanıyor. Bu nedenle kısa vadede tam anlamıyla bir normalleşmeden ziyade kontrollü ve aşamalı bir entegrasyon sürecinin daha olası olduğu belirtiliyor.
