Devlet, doğası gereği insan ömründen ve sağlığından daha fazla götüren mesleklerde çalışanlar için uzun süredir yıpranma payı uygulamasını hayata geçiriyordu. Ancak 2026 yılına kadar bu kapsam sınırlı sayıda meslekle sınırlıydı. Yapılan son düzenlemeyle birlikte, teknolojik gelişmelerle ortaya çıkan yeni riskli iş kolları ve özellikle pandemi sonrası önemi daha net anlaşılan sağlık sektörü çalışanları daha güçlü biçimde sisteme dahil edildi.
Bu düzenleme sayesinde söz konusu mesleklerde çalışanlar, prim günlerini daha hızlı doldururken emeklilik yaşından da indirim elde edebilecek.
2026 İTİBARIYLA YIPRANMA PAYI KAPSAMINA ALINAN MESLEKLER
Yeni düzenlemeyle birlikte yıpranma payından yararlanan meslek gruplarının sayısı önemli ölçüde arttı. İşte fiili hizmet süresi zammı uygulamasından faydalanan başlıca meslekler:
Sağlık Çalışanları: Doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni ve ambulans şoförleri (yılda 60 gün).
Gazeteciler: Sarı basın kartı sahibi muhabirler ve basın çalışanları.
Maden ve Yeraltı İşçileri: En yüksek yıpranma payına sahip grup (yılda 180 gün, yani 6 ay).
Güvenlik Güçleri: Askerler, polisler, MİT mensupları ve cezaevi infaz koruma memurları.
Ağır Sanayi Çalışanları: Demir-çelik fabrikası çalışanları, cıva ve asit üretimi gibi zehirli maddelerle çalışan işçiler.
İtfaiyeciler: Yangın söndürme ve kurtarma ekipleri.
Yeni Eklenen Meslekler: Çimento fabrikası çalışanları, alüminyum fabrikaları, dökümhane işçileri ve cam sanayi çalışanları da 2026 düzenlemesiyle listeye dahil edildi.
YIPRANMA PAYI NEDİR, NASIL UYGULANIR?
Fiili Hizmet Süresi Zammı olarak adlandırılan yıpranma payı, ağır ve riskli işlerde çalışan kişilere her yıl için ilave prim günü kazandıran bir sistem olarak uygulanıyor. Normal şartlarda bir çalışan yılda 360 gün prim öderken, yıpranma payı bulunan mesleklerde çalışanlar risk grubuna göre yılda 60, 90 ya da 180 gün ek prim kazanabiliyor.
Örneğin, yılda 90 gün yıpranma payı bulunan bir işte çalışan kişi fiilen 360 gün çalışsa da SGK kayıtlarına 450 gün prim işleniyor. Bu durum, prim gün sayısının daha hızlı tamamlanmasını sağlıyor.
EMEKLİLİK YAŞI DA DÜŞÜYOR
Yıpranma payının bir diğer önemli avantajı ise emeklilik yaşından düşülmesi. Kazanılan ek prim günleri, emeklilik yaş haddinden indiriliyor. Bu sayede normal şartlarda 60 yaşında emekli olacak bir çalışan, biriken yıpranma paylarıyla 55 yaşına kadar erken emekli olabiliyor. Mevzuata göre bu indirim en fazla 5 yıl, bazı çok ağır ve tehlikeli mesleklerde ise 8 yıla kadar çıkabiliyor.
2026 düzenlemesiyle birlikte kapsamın genişletilmesi, özellikle ağır ve riskli işlerde çalışan binlerce kişi için erken emeklilik yolunu daha erişilebilir hale getirdi.
