ABD Hazine Bakanlığı, İran'la bağlantılı yaklaşık 60 kişi, kurum ve gemiyi yaptırım listesine alırken, İran'a yönelik bazı havale işlemlerine izin veren genel ruhsatları da askıya aldı. Washington, yeni adımla Tahran'ın uluslararası finans sistemine erişimini daha fazla daraltmayı hedefliyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yeni yaptırım paketini İran'ın küresel finansal bağlantılarına yönelik kapsamlı bir ekonomik baskı hamlesi olarak nitelendirdi. Bessent, Washington'ın İran rejimini ayakta tuttuğunu değerlendirdiği ekonomik kanalları hedef alacağını belirtirken, ABD yaptırımlarını ihlal eden ülke ve şirketlerin de yaptırım riskiyle karşı karşıya kalacağı mesajını verdi.
WASHİNGTON’DAN İRAN’A “EKONOMİK TAARRUZ” MESAJI
ABD'nin son yaptırım kararı, İran'ın yalnızca belirli şirket veya kuruluşlarını hedef alan sınırlı bir adım olmaktan ziyade, ülkenin uluslararası finansal bağlantılarını daha fazla sıkıştırma stratejisinin yeni halkası olarak öne çıkıyor.
Hazine Bakanı Bessent, Washington'ın İran'ın küresel finansal bağlantılarına karşı ekonomik bir mücadele yürüttüğünü belirterek, yaptırımların uygulanmasında daha sıkı bir denetim mekanizması oluşturulacağını ifade etti. ABD yönetiminin hedefi, İran'ın petrol gelirlerinden finansal transferlerine ve uluslararası ticaret kanallarına kadar uzanan ekonomik ağını mümkün olduğunca daraltmak.
Bessent ayrıca İran'la ekonomik ilişkilerini sürdüren ülkelerin de Washington'ın yaptırım politikasıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu. Özellikle Çin'e yönelik mesaj, yeni yaptırım politikasının yalnızca İran merkezli aktörlerle sınırlı kalmayabileceğine işaret etti.
YAKLAŞIK 60 KİŞİ, KURUM VE GEMİ LİSTEYE ALINDI
Yeni yaptırım paketinin dikkat çeken unsurlarından biri, İran bağlantılı yaklaşık 60 kişi, kurum ve geminin hedef alınması oldu.
Yaptırım listesine alınan aktörlerin İran'ın ekonomik ve finansal sisteminin dış dünyayla bağlantısında rol oynadığı değerlendiriliyor. ABD'nin yaklaşımı, doğrudan İran devletiyle bağlantılı kuruluşların yanı sıra yaptırımları aşmaya yardımcı olduğu düşünülen aracılar, şirketler ve diğer ticari kanalların da baskı altına alınması üzerine kurulu.
ABD Hazine Bakanlığı son dönemde İran'ın özellikle petrol gelirlerini uluslararası finans sistemine aktarmasını sağlayan alternatif ağlara yönelik operasyonlarını yoğunlaştırmış durumda. Ağustos ayının başında da İran'ın gizli para transferi ağlarını hedef alan kapsamlı bir yaptırım paketi açıklanmış, farklı ülkelerde faaliyet gösteren finansal ağların İran'ın yüz milyonlarca dolarlık gelirini hareket ettirmesine aracılık ettiği belirtilmişti.
HAVALE İŞLEMLERİNE İLİŞKİN RUHSATLAR ASKIYA ALINDI
Washington'ın son hamlesindeki kritik başlıklardan biri de İran'a yönelik bazı havale ödemelerine izin veren genel ruhsatların askıya alınması oldu.
Bu karar, İran'ın uluslararası para transfer kanallarına yönelik baskının artırılması anlamına geliyor. İran ekonomisinin dış finansman kaynaklarına ulaşmasını zorlaştırmayı amaçlayan uygulamanın, ülkeye para transferlerinde kullanılan belirli mekanizmalar üzerinde doğrudan etkili olması bekleniyor.
ABD'nin yaptırım politikasında finansal kanalların hedef alınması, İran'ın ekonomik faaliyetlerini sınırlandırma stratejisinin önemli bir ayağını oluşturuyor. Washington, İran'ın petrol gelirlerinin transferinden ticari ödemelere kadar farklı finansal mekanizmalar üzerinden yaptırımları aşmasını engellemeye çalışıyor.
ÇİN’E ÖZEL MESAJ: “KİMSE ABD YAPTIRIMLARININ ÜZERİNDE DEĞİL”
Yeni yaptırım açıklamasının en dikkat çekici siyasi boyutlarından biri Çin'e yönelik mesaj oldu.
Bessent, hiçbir ülkenin ABD yaptırımlarının üzerinde olmadığını belirterek, İran'ı destekleyen ülkelerin de yaptırımlarla karşılaşmaya hazırlıklı olması gerektiğini söyledi.
Çin, İran'ın petrol ticareti ve ekonomik ilişkileri açısından kritik ülkelerden biri. ABD Hazine Bakanlığı daha önce de İran petrolünün Çin'deki rafinerilere taşınması ve bu ticaretin finansmanında rol oynayan şirketler ile gemilere yönelik yaptırımlar açıklamıştı.
İRAN’IN PETROL GELİRLERİ WASHİNGTON’IN HEDEFİNDE
ABD'nin İran'a yönelik yaptırım politikasının temel unsurlarından biri uzun süredir petrol ihracatından elde edilen gelirlerin sınırlandırılması.
Washington, İran'ın petrol satışlarından elde ettiği gelirin yalnızca ekonomik faaliyetlerde kullanılmadığını; bu kaynakların askeri kapasitenin geliştirilmesi, silah programları ve İran'ın bölgesel faaliyetlerinin finansmanında kullanılabildiğini savunuyor.
ABD Hazine Bakanlığı daha önceki yaptırım kararlarında İran'ın petrol ihracatını sağlayan “gölge filo” olarak adlandırdığı tanker ağına, paravan şirketlere ve denizcilik kuruluşlarına yönelik çok sayıda yaptırım uygulamıştı. Bu yaptırımların amacı, İran petrolünün menşeinin gizlenerek üçüncü ülkelere ulaştırılmasını ve elde edilen gelirin finansal sisteme sokulmasını zorlaştırmak.
FİNANSAL AĞLARA YÖNELİK BASKI ARTIYOR
Washington'ın son dönemdeki hamlelerinde yalnızca petrol ticareti değil, İran'ın gölge bankacılık ve döviz transfer sistemleri de ön plana çıkıyor.
ABD Hazine Bakanlığı 7 Ağustos'ta İran'ın farklı ülkelerdeki gizli para transfer ağlarına yönelik yaptırım açıklamıştı. Bakanlık, söz konusu ağların İran'ın yüz milyonlarca dolarlık fonunu hareket ettirmesine yardımcı olduğunu ve yaptırım uygulanan ekonomik yapıların dış dünyayla bağlantısını sürdürdüğünü belirtmişti.
Temmuz ayında ise İranlı finansör Babak Zencani'nin ağına yönelik yeni yaptırımlar açıklanmış; dört kişi ve dokuz kuruluş hedef alınmıştı. Washington, bu yapıların finansal hizmetler, altın, dijital varlıklar, taşımacılık ve altyapı gibi farklı sektörler üzerinden yaptırımlardan kaçınmaya yardımcı olduğunu savunmuştu.
İRAN EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ BASKI DERİNLEŞİYOR
Yeni yaptırımların İran ekonomisi açısından en önemli etkisinin, ülkenin dış finansmana ve döviz kaynaklarına erişimini daha da zorlaştırması bekleniyor.
İran ekonomisi uzun süredir ABD yaptırımları, yüksek enflasyon, para birimindeki değer kaybı ve petrol gelirlerine bağımlılık gibi sorunlarla mücadele ediyor. Washington ise uyguladığı ekonomik baskının Tahran'ın nükleer ve askeri politikalarını değiştirmesini sağlamayı hedefliyor.
