ABD ile İran arasında varılan barış mutabakatının ardından gündeme gelen 300 milyar dolarlık finansman tartışmasına ABD Başkanı Donald Trump’tan net bir açıklama geldi. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, ABD’nin İran’a 300 milyar dolarlık bir ödeme yapacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirterek, söz konusu haberleri “yalan haber” olarak değerlendirdi.
Trump’ın açıklamaları, iki ülke arasında imzalanan mutabakat zaptının kamuoyunda en fazla tartışılan maddelerinden biri olan ekonomik yeniden yapılanma planını yeniden gündemin ilk sıralarına taşıdı.
İSLAMABAD MUTABAKATI SONRASI TARTIŞMALAR BÜYÜDÜ
İran ile ABD, Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler sonucunda 14 Haziran’da savaşın durdurulmasını ve taraflar arasındaki sorunların diplomatik yollarla çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakat üzerinde anlaşmaya vardıklarını açıklamıştı. “İslamabad Mutabakatı” adı verilen anlaşma, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.
Mutabakat, yalnızca İran ile ABD arasındaki gerilimin sona erdirilmesini değil, aynı zamanda bölgesel çatışmaların durdurulmasını da hedefliyor. Anlaşma kapsamında Lübnan dahil olmak üzere çatışmaların sonlandırılması, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının kaldırılması gibi kritik başlıklar yer alıyor.
6. MADDE GÜNDEMİN ODAĞINA YERLEŞTİ
Tartışmaların merkezinde ise mutabakatın 6. maddesi bulunuyor. Söz konusu maddede, ABD’nin bölgesel ortaklarıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti’nin yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık, karşılıklı mutabakata dayalı bir plan hazırlamayı taahhüt edeceği belirtiliyor. Maddede ayrıca, bu planın uygulanmasına ilişkin mekanizmanın 60 gün içerisinde nihai anlaşmanın bir parçası olarak netleştirileceği ve gerekli lisans, muafiyet ile izinlerin ABD tarafından sağlanacağı ifade ediliyor.
Ancak mutabakat metninin kamuoyuna açıklanmasının ardından, söz konusu 300 milyar dolarlık kaynağın kim tarafından karşılanacağı ve finansmanın hangi yöntemlerle sağlanacağı konusunda yoğun tartışmalar başladı. Bu tartışmaların ardından Trump’ın doğrudan devreye girerek ödeme iddialarını reddetmesi dikkat çekti.
TRUMP: “TÜM CEPHELERDE TAM BİR ATEŞKES BEKLİYORUZ”
ABD Başkanı Donald Trump, finansman tartışmalarına ilişkin açıklamasının ardından yaptığı ikinci paylaşımda ise Orta Doğu’da barış sürecine olan bağlılıklarını vurguladı. Trump, Lübnan, Hizbullah ve İsrail dahil olmak üzere bölgedeki tüm tarafların ateşkes taahhütlerine bağlı kalmasını beklediklerini belirterek, müzakere sürecinin kesintisiz ilerlemesinin önemine dikkat çekti.
Açıklamasında, “Orta Doğu'da herkesi, müzakerelerimizin sorunsuz bir şekilde ilerlemesine olanak sağlamak için bu taahhütlerini sürdürmeye teşvik ediyoruz. Lübnan, Hizbullah ve İsrail dahil olmak üzere tüm cephelerde tam bir ateşkes bekliyoruz” ifadelerini kullanan Trump, piyasalardaki olumlu hareketliliğe de işaret etti. ABD Başkanı, petrol fiyatlarında görülen düşüş ve hisse senedi piyasalarındaki yükselişin, yatırımcıların gelişmeleri olumlu karşıladığını gösterdiğini savundu.
GÖZLER 60 GÜNLÜK MÜZAKERE SÜRECİNDE
Mutabakatın imzalanmasının ardından şimdi gözler tarafların başlaması beklenen 60 günlük müzakere sürecine çevrildi. Bu süreçte İran’ın nükleer programı, yaptırımların kaldırılması, ekonomik iş birliği mekanizmaları ve yeniden inşa planının ayrıntıları masaya yatırılacak.
