Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığında Ankara'da gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi, Türk dünyasının siyasi ve ekonomik geleceğine yönelik kapsamlı bir bildirinin kabul edilmesiyle tamamlandı. Zirvenin ardından yayımlanan 163 maddelik Ankara Bildirisi'nde, üye ülkeler arasındaki iş birliğinin farklı alanlarda kurumsallaştırılması ve ortak projelerin geliştirilmesi hedeflendi.
"Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla düzenlenen zirveye Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan cumhurbaşkanları, Türkmenistan Devlet Başkanı, Azerbaycan Dışişleri Bakanı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ve TDT Genel Sekreteri katıldı. Bildiride, üye ülkelerin egemenliklerine ve toprak bütünlüklerine saygı ilkeleri yeniden vurgulanırken siyasi dayanışmanın stratejik ortaklığa dönüştürülmesi gerektiği belirtildi. Ayrıca TDT'nin 2027-2031 dönemini kapsayan yeni stratejisinin tamamlanması teşvik edildi.
Türkiye'de Türk Devletleri Savunma Sanayii Koleji kurulması gündemde
Ankara Bildirisi'nin öne çıkan başlıklarından biri savunma sanayii alanındaki ortaklıklar oldu. Türkiye'nin ev sahipliğinde bir TDT Savunma Sanayii Koleji kurulması imkanının araştırılması kararlaştırıldı. 1 Ekim 2026'da Bakü'de gerçekleştirilen TDT Savunma Sanayii Kurumları Başkanları 2. Toplantısı'nda kabul edilen İşbirliği Yol Haritası da bildiride memnuniyetle karşılandı. Planlanan programla üye ülkeler arasında savunma sanayii alanında bilgi ve deneyim paylaşımının artırılması, uzman personel yetiştirilmesi ve teknolojik gelişmelere uyum sağlanması amaçlanıyor.
Siber Güvenlik Konseyi için çalışmalar hızlanacak
Türk devletlerinin ortak güvenlik tehditlerine karşı koordinasyonunu artırması da bildiride yer aldı. Terörizm, aşırıcılık, ayrılıkçılık, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile sınır aşan organize suçlarla mücadelede iş birliğinin sürdürülmesi kararlaştırıldı. Siber güvenlik alanında ise TDT üyesi ülkeler arasında Siber Güvenlik ve Siber İşbirliği Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasına yönelik sürecin hızlandırılması istendi. Ayrıca TDT Siber Güvenlik Konseyi kurulmasına ilişkin görüşmelerin hızlandırılması teşvik edildi.
Zengezur Koridoru ve Orta Koridor'a destek
Ulaştırma ve lojistik alanındaki kararlar da Ankara Bildirisi'nin önemli bölümlerinden birini oluşturdu. Avrupa ile Asya arasındaki ticaret bağlantılarının güçlendirilmesi amacıyla Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru'nun geliştirilmesi ve Bakü-Tiflis-Kars demiryolunun tam kapasiteyle kullanılması hedefleri yeniden teyit edildi.
Bildiride Zengezur Koridoru ile Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolunun geliştirilmesine destek verildi. Bu güzergahların Orta Koridor'a entegrasyonunun kolaylaştırılması konusunda iş birliğine hazır olunduğu belirtildi. Ayrıca Trans-Afgan Demiryolu'nun Orta Asya ile Güney Asya arasındaki bağlantılar açısından taşıdığı öneme dikkat çekildi. Öncelikli ulaşım güzergahlarını belirleyecek TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi'nin hazırlanması da teşvik edildi.
Türk devletleri vatandaşlarına havalimanlarında özel şerit önerisi
Bildiride vatandaşların seyahatlerini kolaylaştırmaya yönelik dikkat çekici bir öneri de yer aldı.
TDT üyesi ülkelerin, ulusal mevzuatları ve teknik imkanları doğrultusunda uluslararası havalimanlarında birbirlerinin vatandaşları için gönüllülük esasına dayalı özel yolcu şeritleri oluşturma imkanını araştırması istendi. Kara yoluyla yolcu taşımacılığının kolaylaştırılması, sınır geçiş işlemlerinin hızlandırılması ve elektronik taşıma belgelerinin yaygınlaştırılması da desteklenen başlıklar arasında yer aldı.
Enerji güvenliği için ortak projeler geliştirilecek
Enerji alanında kaynakların çeşitlendirilmesi ve bölgesel güvenliğin güçlendirilmesi hedeflendi. Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı ile Güney Gaz Koridoru'nun stratejik önemine dikkat çekildi.
Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan'ı kapsayan Orta Asya-Azerbaycan Yeşil Enerji Koridoru'ndaki ilerleme memnuniyetle karşılandı. Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye-Bulgaristan koridoru ile Hazar-Karadeniz-Avrupa Yeşil Enerji Koridoru'nun geliştirilmesine de destek verildi. Kritik mineraller alanında iş birliği imkanlarının araştırılması ve nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımına yönelik ortaklık fırsatlarının değerlendirilmesi teşvik edildi.
Türk dünyasının ortak uydusu için üretim tamamlandı
Uzay teknolojileri alanında da önemli bir gelişme Ankara Bildirisi'ne girdi. TDT bayrağı altında geliştirilen 12U boyutundaki TDT-SAT Küp Uydusu'nun üretim aşamasının tamamlandığı bildirildi.
6 Ekim'de Antalya'da imzalanan, TDT bünyesinde uzay sanayii iş birliğinin geliştirilmesine yönelik ilk çerçeve sözleşme de memnuniyetle karşılandı. Üye ülkelerin ilgili kurumlarına, ortak uydunun fırlatılması için gerekli hukuki, düzenleyici ve teknik süreçleri hızlandırma çağrısı yapıldı. Türk dünyasının uzay teknolojilerindeki görünürlüğünü artırmak amacıyla Türk Dünyası Uzay Günleri düzenlenmesi de teşvik edildi.
Yapay zeka ve Dijital İpek Yolu iş birliği
Dijital dönüşüm ve yapay zeka alanındaki ortak çalışmalar da bildiride geniş yer buldu. Azerbaycan-Kazakistan Hazar Geçişli fiber optik kablosu, planlanan Azerbaycan-Türkmenistan bağlantısı ve Türkiye üzerinden gerçekleştirilen bağlantıları kapsayan Dijital İpek Yolu girişiminin bölgesel dijital altyapıya katkısı vurgulandı.
Üye ülkeler arasında veri odaklı iş birliğini, yapay zekayı ve inovasyonu geliştirmeyi amaçlayan Dijital Türk Dünyası konsept taslağının tamamlanması teşvik edildi. Elektronik dijital imzaların karşılıklı tanınmasına yönelik anlaşma sürecinin hızlandırılması da istendi.
Türk devletleri arasında ticaret ve yatırım hedefi
Ekonomik iş birliğinin geliştirilmesi kapsamında ticaret hacminin artırılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve ekonomik entegrasyonun derinleştirilmesi hedeflendi. Hizmetler ve yatırımların kolaylaştırılmasına yönelik anlaşma taslağı üzerindeki müzakerelerin sürdürülmesi teşvik edilirken gümrük işlemlerinin hızlandırılması, ticaretin dijitalleştirilmesi ve sınır geçişlerindeki teknik engellerin azaltılması çağrısında bulunuldu. Türk Yatırım Fonu'nun ulaşım, sanayi, tarım, dijital altyapı, yeşil büyüme ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin geliştirilmesine yönelik projeleri desteklemesi de teşvik edildi.
Ortak Türk alfabesi ve kültürel projeler desteklenecek
Türk dünyasının kültürel bütünleşmesi için Ortak Türk Alfabesi, Ortak Türk Tarihi ve Ortak Terminoloji çalışmalarının önemi vurgulandı. Türkiye'nin Türk Dünyası Yükseköğretim Alanı kurulmasına yönelik girişimi bildiride yer aldı. Türk Üniversiteler Birliği'nin daimi sekretaryası ve Orhun Değişim Programı için özel fon oluşturulmasına ilişkin istişarelerin sürdürülmesi teşvik edildi. Türk dünyasının ortak kültürel mirasına erişimi kolaylaştırmayı amaçlayan Ortak Müze Kart projesinin çalışmalarının hızlandırılması da kararlaştırıldı. Ankara'nın 2026 Türk Dünyası Turizm Başkenti kapsamında yürüttüğü faaliyetler takdir edilirken Taşkent'in 2027 yılı için aynı unvanı alması memnuniyetle karşılandı.
Türk futbolcular için yabancı statüsü önerisi
Spor alanında ise TDT üyesi ülkelerin vatandaşlığına sahip futbolcuların, üye ülkelerde karşılıklı olarak "yabancı olmayan futbolcu" statüsünde değerlendirilmesine yönelik istişareler memnuniyetle karşılandı.Üye ülkelerin milli takımları arasında farklı düzeylerde Türk Kupası turnuvası düzenlenmesi önerisinin somutlaştırılması için çalışmaların artırılması da teşvik edildi.
KKTC ve Gazze'ye ilişkin mesajlar bildiride yer aldı
Ankara Bildirisi'nde Kıbrıs meselesine ilişkin değerlendirmelere de yer verildi. Kıbrıs Türk halkının Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulanırken özden gelen eşit haklarının güvence altına alınmasına yönelik çabalara destek verildi.
Gazze'deki insani durumun ele alınması, güvenlik ve istikrarın sağlanması ve yeniden imar çalışmalarının önünün açılması gerektiği belirtildi. İsrail-Filistin çatışmasının çözümü için Birleşmiş Milletler kararları doğrultusunda iki devletli çözüm çağrısı yapıldı. Suriye'nin toprak bütünlüğü ve birliğine yönelik destek de yeniden teyit edildi. Afganistan'daki güvenlik, siyasi gelişmeler ve insani şartların takip edilmesi, ülkede barış ve istikrarın sağlanması için mevcut mekanizmalar üzerinden ortak çalışmaların sürdürülmesi kararlaştırıldı.
TDT'nin dönem başkanlığı Türkiye'ye geçti
Ankara Bildirisi'nde TDT'nin yönetim sürecine ilişkin kararlar da açıklandı. Azerbaycan'ın 2025-2026 dönemindeki dönem başkanlığı süresince teşkilata sağladığı katkılar takdir edildi. TDT'nin 14. Zirvesi'nin 2027 yılında Özbekistan'da düzenlenmesi kararlaştırılırken Kırgızistan'ın aynı yıl gayriresmi zirveye ev sahipliği yapma teklifi memnuniyetle karşılandı. Ayrıca TDT dönem başkanlığının bir sonraki zirveye kadar Türkiye tarafından üstlenilmesi kararlaştırıldı. Ankara Bildirisi, 30 Ekim 2026 tarihinde Azerbaycan, Kazak, Kırgız, Türk ve Özbek dillerinde imzalandı.
