Ankara’da tarla, bağ, bahçe ve hobi bahçesi olarak kullanılan tarım arazilerine yönelik denetimlerde yeni bir dönem başladı. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nda 2026 yılında yapılan değişikliklerle, tarım arazilerinin izinsiz şekilde yapılaşmaya açılması, kazı veya dolgu ile bozulması halinde uygulanacak idari para cezaları önemli ölçüde artırıldı.
Yeni düzenleme, özellikle tarım arazilerinin konut, hobi bahçesi veya farklı amaçlarla kullanılmasına yönelik işlemlerde arazi sahipleri kadar taşınmaz satın almayı düşünenleri de yakından ilgilendiriyor. Tarla tapusunun bulunması, tek başına arazi üzerinde konut ya da benzeri bir yapı yapılabileceği anlamına gelmiyor.
METREKARE BAŞINA 2 BİN 500 LİRALIK CEZA
11 Haziran 2026 tarihli ve 7584 sayılı Kanun ile 5403 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik kapsamında, tarım arazilerinin izinsiz şekilde yapı, kazı veya dolgu yoluyla bozulması halinde uygulanacak idari para cezası metrekare başına 2 bin 500 liraya yükseltildi.
Arazinin Büyük Ova Koruma Alanı içerisinde bulunması durumunda ise ceza iki katına çıkarak metrekare başına 5 bin liraya ulaşıyor. Buna göre 100 metrekarelik bir alanda gerçekleştirilen izinsiz kullanım için uygulanabilecek ceza 250 bin liraya, Büyük Ova Koruma Alanı'ndaki aynı büyüklükteki ihlal için ise 500 bin liraya kadar çıkabiliyor.
Düzenlemenin dikkat çeken bir diğer yönü ise aykırılığın giderilmemesi halinde uygulanacak ilave yaptırım. İzinsiz tarım dışı kullanımın veya işgalin sona erdirilmemesi ve parselin eski haline getirilmemesi durumunda metrekare başına 7 bin 500 liralık ek idari para cezası uygulanıyor. Böylece 1.000 metrekarelik bir tarım arazisindeki ihlalin toplam maliyeti 10 milyon liraya kadar çıkabiliyor.
KAÇAK YAPILARA ELEKTRİK, SU VE DOĞALGAZ YASAĞI
Yeni düzenlemeyle birlikte izinsiz yapılara yönelik yalnızca arazi kullanımına ilişkin yaptırımlar değil, altyapı bağlantıları da kapsam altına alındı. 5403 sayılı Kanun kapsamında gerekli izinler alınmadan yapılan yapı ve tesislere elektrik, su ve doğalgaz bağlantısı yapılması ve abonelik oluşturulması yasaklandı. Bu yasağa aykırı şekilde abonelik sağlayan ilgili kurum, kuruluş veya şirketlere her bir abone için 100 bin lira idari para cezası uygulanıyor.
Aboneliğin cezanın tebliğinden itibaren 30 gün içinde iptal edilmemesi halinde ise aboneliğin devam ettiği her ay için ayrıca 100 bin liralık ceza uygulanabiliyor. Bu nedenle özellikle hobi bahçesi adı altında satışa sunulan taşınmazlarda yalnızca elektrik, su veya yol bulunup bulunmadığına bakılması yeterli görülmüyor. Arazinin tapu niteliği, imar durumu, tarım dışı kullanım izni ve üzerinde bulunan yapının hukuki durumu birlikte değerlendirilmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor.
ANKARA’DA 219 BİN HEKTARLIK BÜYÜK OVA KORUMA ALANI
Ankara, Büyük Ova Koruma Alanları bakımından geniş bir koruma ağına sahip illerden biri. Ankara İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2025 yılı verilerine göre kentte toplam 219 bin 362,43 hektar büyüklüğünde 13 Büyük Ova Koruma Alanı bulunuyor.
Bu alanlar arasında Çubuk, Haymana, İlhanköy, Sarayköy, Sarıyar, Şereflikoçhisar, Gölbaşı, Kahramankazan, Polatlı, Poyraz-Girmeç, Evren, Acıkuyu ve Türkhüyük ovaları yer alıyor. Polatlı Ovası yaklaşık 77 bin 494 hektarla, Gölbaşı Ovası ise yaklaşık 51 bin 401 hektarla Ankara'daki en geniş Büyük Ova Koruma Alanları arasında bulunuyor.
TARLA TAPUSU KONUT İZNİ ANLAMINA GELMİYOR
Tarım arazileriyle ilgili en fazla karıştırılan konulardan biri, tapuda "tarla" veya benzeri tarımsal nitelik bulunan taşınmazların otomatik olarak yapılaşmaya uygun olduğu düşüncesi. Anacak tarla tapusuna sahip olmak, arazi üzerinde konut inşa etme hakkını kendiliğinden vermiyor. Yapılabilecek yapıların niteliği, arazinin bulunduğu alan, imar mevzuatı ve 5403 sayılı Kanun kapsamındaki tarım dışı kullanım hükümleri gibi farklı unsurların birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Özellikle "hobi bahçesi" adı altında tarım arazilerinin fiilen küçük parsellere ayrılması, tel örgülerle bölünmesi, yol açılması veya yapıların oluşturulması uzun süredir tarım arazilerinin korunması açısından takip edilen uygulamalar arasında bulunuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı daha önce de tarım arazilerinin fiili hisselere bölünerek hobi bahçesi şeklinde kullanılmasının arazi bütünlüğünü bozduğuna ve kaçak yapılaşmaya yol açabildiğine ilişkin uyarılarda bulundu.
Tarımsal amaçlı yapılar açısından ise mevzuatta farklı izin ve değerlendirme süreçleri bulunuyor. Bu nedenle bir taşınmaz üzerinde yapı bulunmasının tek başına yapının yasal olduğu anlamına gelmediği gibi, "hobi bahçesi" şeklinde pazarlanmasının da yapılaşma hakkı oluşturmadığı dikkate alınıyor.
ANKARA’DA ARAZİLER UYDU GÖRÜNTÜLERİYLE İZLENİYOR
Tarım arazilerinin kullanımına ilişkin denetimlerde teknolojik yöntemlerin kullanımı da giderek yaygınlaşıyor. Ankara'da tarım arazilerinin izlenmesi amacıyla coğrafi bilgi sistemleri (CBS), uydu görüntüleri ve uzaktan algılama teknolojilerinden yararlanılıyor.
Ankara İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2026 yılı çalışmalarında, çiftçilerin beyan ettiği ürünlerin uzaktan algılama, CBS ve yapay zekâ destekli uydu takip yazılımlarıyla incelendiği ve sahadaki durumla karşılaştırıldığı belirtildi.
İşlenmeyen tarım arazilerinin tespitinde de uydu görüntülerinin yanı sıra arazi kontrolleri gerçekleştiriliyor. 2026 yılında Ankara genelinde iki yıl üst üste işlenmeyen ve kiraya verilmesi planlanan tarım arazilerinin belirlenmesi için CBS uydu görüntüleri ile saha kontrollerinin tamamlandığı açıklandı.
İŞLENMEYEN TARIM ARAZİLERİ DE TAKİPTE
Ankara'da tarım arazilerinin korunmasına yönelik uygulamalar yalnızca kaçak yapılaşma ile sınırlı değil. Üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazilerinin tarımsal üretime kazandırılması amacıyla da çalışmalar yürütülüyor. 22 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme kapsamında, belirli şartları taşıyan ve üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazilerinin tarımsal amaçla kiraya verilmesine yönelik sistem uygulanıyor.
Ankara'da İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlükleri ile ilgili komisyonlar tarafından uydu görüntüleri ve saha kontrolleri kullanılarak tespitler yapılıyor. Dolayısıyla Ankara'da tarım arazileriyle ilgili denetimlerde hem izinsiz yapılaşma ve tarım dışı kullanım hem de tarımsal üretimin devamlılığı ayrı başlıklar altında takip ediliyor.
HOBİ BAHÇESİ ALACAKLAR İÇİN HUKUKİ DURUM ÖNEM TAŞIYOR
Yeni cezalarla birlikte tarla, bağ, bahçe veya hobi bahçesi satın almak isteyenlerin yalnızca metrekare fiyatına ve arazi üzerindeki mevcut yapılara bakarak karar vermemesi önem taşıyor. Taşınmazın tapu niteliğinin, imar durumunun, Büyük Ova Koruma Alanı içerisinde bulunup bulunmadığının, tarım dışı kullanım bakımından izin durumunun ve mevcut yapıların hukuki statüsünün işlem öncesinde incelenmesi gerekiyor.
Özellikle sonradan yapılmış bir yapının bulunması, o yapının ruhsatlı veya mevzuata uygun olduğu anlamına gelmiyor. Aynı şekilde elektrik, su veya doğalgaz bağlantısının bulunması da yapının bütün yönleriyle yasal olduğu sonucunu ortaya çıkarmıyor.
Ankara'da 13 Büyük Ova Koruma Alanının toplam 219 bin hektarı aşan genişliği dikkate alındığında, özellikle Çubuk, Gölbaşı, Haymana, Polatlı, Kahramankazan ve Şereflikoçhisar gibi tarımsal üretimin yoğun olduğu bölgelerde taşınmazın konumunun ve koruma statüsünün önceden araştırılması önem kazanıyor.
