Ankara'nın Çubuk ilçesinde gerçekleştirilen trüf mantarı avcılığı, yüksek ekonomik değeri ve kendine özgü hasat yöntemiyle ilgi görüyor. Toprağın altında yetiştiği için gözle kolayca tespit edilemeyen trüf mantarı, özel olarak eğitilen köpeklerin yardımıyla bulunuyor.
Türkiye'nin farklı coğrafyalarında trüf mantarı avcılığı yapan Gökhan Akar, ülkenin bu alanda önemli bir doğal potansiyele sahip olduğunu belirtiyor. Akar'ın aktardığı bilgilere göre, trüf mantarının perakende kilogram fiyatı yaklaşık 70 bin liraya ulaşıyor. Toplanan ürünlerin önemli bir bölümü yurt dışına gönderilirken Türkiye'de de otel ve restoranların bu ürüne ilgisi artıyor.

TÜRKİYE TRÜF MANTARI AÇISINDAN ZENGİN BİR POTANSİYELE SAHİP
Türkiye'de altı yıldır trüf mantarı avcılığı yaptığını belirten Gökhan Akar, farklı bölgelerde ve farklı dönemlerde trüf mantarına rastlanabildiğini ifade etti.
Akar, "Trüf mantarının toplam 12 türü var ama ticari değer olarak bilinen 4 tane tür var. Ülkemiz trüf mantarı konusunda bilinmeyen bir cennet. Neredeyse yılın 12 ayı farklı bölgelerde ve farklı habitatlarda trüf mantarı bulunabiliyor. Sadece doğru zamanda, doğru yere, doğru şekilde bakmanız gerekiyor. Trüf mantarı toprağın altında olmasından dolayı hiç güneş görmemesine rağmen tüketilebilir besinler arasında en yüksek D vitamini içeren bir yiyecek. Trüf mantarı vitamin ve mineral açısından da çok ciddi anlamda bir potansiyeli var" dedi.

Türkiye'de trüf mantarının doğal yayılış gösterdiği alanlar, özellikle Akdeniz iklim kuşağında yoğunlaşıyor. Orman Genel Müdürlüğünün trüf mantarlarına yönelik çalışmalarında Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz bölgelerinde farklı türlerin bulunduğu belirtiliyor.
TRÜF MANTARI HANGİ AĞAÇLARIN DİBİNDE YETİŞİYOR?
Trüf mantarının yetişme koşulları hakkında bilgi veren Akar, mantarın ağırlıklı olarak meşe ağaçlarının kök çevresinde bulunduğunu, ancak farklı ağaç türleriyle de birlikte gelişebildiğini söyledi. Akar, "Trüf mantarı ağırlıklı meşe ağaçlarının dibinde oluyor ama çam, kavak, kestane, fındık gibi neredeyse tüm ağaçların dibinde de yetişebiliyor. Ağaçla beraber büyüyen bir mantardır. Trüf mantarı ülkemizde 12 ay boyunca toplanabiliyor sadece bulunduğu coğrafya ve türü değişiyor" şeklinde konuştu.

Trüf mantarının yetişmesi, ağaçların kökleriyle kurduğu özel bir biyolojik ilişkiye dayanıyor. Mikoriza adı verilen bu ortak yaşamda mantar, ağaç kökleriyle bağlantı kurarak gelişimini sürdürüyor. Bu nedenle trüf mantarı, sıradan mantarlar gibi toprak yüzeyinde değil, genellikle toprağın 5 ila 20 santimetre derinliğinde yetişiyor. Mantarda hasat dönemi ise türüne, yetiştiği bölgeye ve iklim koşullarına göre değişiyor. Türkiye'nin farklı iklim özelliklerine sahip olması, farklı trüf türlerinin yılın değişik dönemlerinde bulunabilmesine olanak sağlıyor.
TRÜF MANTARI ÖZEL EĞİTİMLİ KÖPEKLERLE BULUNUYOR
Toprak altında yetişen trüf mantarının tespit edilmesinde köpeklerin koku alma duyusundan yararlanılıyor. Özel eğitimden geçirilen köpekler, mantarın kendine özgü kokusunu takip ederek bulunduğu noktayı belirliyor. Gökhan Akar, köpeklerin eğitim sürecine ilişkin şu bilgileri paylaştı:
"Trüf mantarının hasadı sadece özel eğitimli köpeklerle yapılabiliyor. Bu da yeri koklayan köpek ırklarının potansiyeline göre değişiyor. Köpeklerin 20 gün ile 1 ay arasında süren bir eğitim süreci oluyor. Akabinde de koklayarak mantarı buluyorlar, kazıyorlar, getirip bize önümüze bırakıyorlar."

Trüf avcılığında köpeklerin kullanılması, dünyada da yaygın olarak uygulanan yöntemler arasında bulunuyor. Özellikle gelişmiş koku alma yetenekleri sayesinde köpekler, toprağın altındaki mantarın yerini tespit edebiliyor. Hasat sırasında mantarın bulunduğu bölgenin dikkatli şekilde kazılması ve toprağın yeniden kapatılması, doğal oluşumun devamlılığı açısından önem taşıyor.
Orman Genel Müdürlüğü de trüf mantarı hasadında bilinçsiz uygulamaların hem orman ekosistemine hem de mantarın gelecekteki üretimine zarar verebileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle toplama işleminin uygun tekniklerle gerçekleştirilmesi gerekiyor.

KİLOGRAM FİYATI 70 BİN LİRAYA ULAŞTI
Trüf mantarının ekonomik değerine ilişkin açıklamalarda bulunan Akar, ürünün büyük bölümünün ihracata gönderildiğini söyledi. Akar, "Trüf mantarının perakende fiyatı şu anda 70 bin lira civarında. Ağırlıklı toplanan mantarımızın yüzde 90'ı yurt dışına gidiyor. Ama ülkemizde de otellerde, restoranlarda tüketilmeye başlandı. Trüf mantarı aynı zamanda kozmetikte de kullanılmaya başlandı. Biz ülke olarak trüfe biraz uzağız, yeni yeni oluşmaya başlıyor" diye konuştu.
Trüf mantarının yüksek fiyatla alıcı bulmasında nadir bulunması, yetişme koşulları ve kendine özgü aroması etkili oluyor. Özellikle gastronomi sektöründe lüks ürünler arasında değerlendirilen mantar, çeşitli yemeklerde aroma verici olarak kullanılıyor.

Türkiye'de de trüf üretimini geliştirmek amacıyla çalışmalar yürütülüyor. Orman Genel Müdürlüğü tarafından 2014-2019 yılları arasında uygulanan Trüf Ormanı Eylem Planı kapsamında 3 bin 840 dekar alanda trüf ormanı oluşturuldu. Ayrıca trüf mantarıyla aşılanmış 45 bin fidan üretildi. Bu çalışmalar, doğal trüf kaynaklarının yanı sıra planlı yetiştiriciliğin de geliştirilmesini hedefliyor.
TRÜF AVCILIĞINA RUFI İLE BAŞLADI
Trüf mantarı avcılığına yeni başlayan Bahadır Kemal Kılınç ise bu alana köpeği Rufi'yi sahiplenmesinin ardından ilgi duymaya başladığını anlattı. Trüf avcılığının deneyim ve bilgi gerektirdiğini belirten Kılınç, bu işe başlamadan önce tecrübeli kişilerle tanışmanın ve yöntemin inceliklerini öğrenmenin önemine değindi.

Kılınç, "Trüf mantarına yeni başladım. Sürece ilk başta köpeğim Rufi'yi sahiplenerek başladım. Alelade trüf mantarı avcılığına başlayın diyemiyorsunuz. Önce trüf avcılığını yapan biriyle tanışmış olmanız gerekiyor çünkü öğrenilecek çok fazla detay var. Eşim ve ben doğada gezmeyi zaten çok seviyorduk. Trüfün 70 bin lira gibi fiyatı olduğunu öğrenince bu benim için daha da cazip hale gelmeye başladı. Heyecanlıyız, inşallah ilk trüfümü de bulduğum zaman benim için de iyi olacak" ifadelerini kullandı.




