8 ülkeden İsrail’in E1 planına ortak tepki
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Türkiye, Katar, Suudi Arabistan, Mısır, Ürdün, Endonezya ve Pakistan dışişleri bakanları, İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarındaki yerleşim politikalarına ilişkin ortak bildiri yayımladı.
BAE Dışişleri Bakanlığı tarafından 21 Ağustos 2026 tarihinde yayımlanan bildiride, İsrail’in E1 yerleşim planı ve Doğu Kudüs’ün doğusundaki bağlantılı yerleşim faaliyetleri kınandı. Açıklamada planın, işgal altındaki Batı Şeria ile Doğu Kudüs arasındaki toprak bütünlüğünü daha da zayıflatabileceği belirtildi.
“E1 planı derhal durdurulmalı”
Ortak bildiride, İsrail’in E1 planının bağımsız bir Filistin devletinin kurulması ihtimalini tehdit ettiği ifade edildi.
8 ülkenin dışişleri bakanları, E1 planının ve tüm yerleşim faaliyetlerinin derhal durdurulması çağrısında bulundu. Birleşmiş Milletler ve uluslararası topluma da Filistinlilerin korunması ve kendi kaderini tayin hakkının desteklenmesi için acil adım atılması çağrısı yapıldı.
Bildiride ayrıca İsrailli yerleşimcilerin Filistinlilere ve mülklerine yönelik şiddet eylemleri kınanarak, sorumlular hakkında hesap verebilirlik ve uluslararası yaptırım çağrısında bulunuldu.
1967 sınırları ve Doğu Kudüs vurgusu
Ortak açıklamada 8 ülke, iki devletli çözümün bölgede adil ve kalıcı barışa ulaşmanın temel yolu olduğunu yineledi.
Bildiride, bağımsız ve egemen bir Filistin devletinin 1967 sınırları temelinde ve başkenti Doğu Kudüs olacak şekilde kurulmasına yönelik destek bir kez daha ortaya konuldu. Bu vurgu, 16 Ağustos’ta yine aynı 8 ülke tarafından yayımlanan ortak bildiride de yer aldı. Söz konusu açıklamada İsrail’in Filistin devletini reddetmesi kınanmış ve iki devletli çözüm çerçevesinde 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen Filistin devletine destek verilmişti.
BAE’nin tutumu dikkat çekti
Ortak bildirinin dikkat çeken taraflarından biri, BAE’nin Türkiye, Katar ve Suudi Arabistan’la aynı metinde İsrail’in yerleşim politikalarını açık biçimde kınaması oldu.
BAE, 2020 yılında İsrail ile diplomatik ilişkilerin normalleştirilmesini öngören Abraham Anlaşmaları kapsamında İsrail’le ilişkilerini tesis etmişti.
Ancak BAE, Mayıs 2026’da yaptığı resmi açıklamada İsrail ile ilişkilerinin halen Abraham Anlaşmaları çerçevesinde sürdüğünü açıkça belirtmişti. Bu nedenle son ortak bildirinin, BAE’nin İsrail’le diplomatik ilişkileri veya Abraham Anlaşmaları’ndan resmen çekildiği anlamına geldiğini söylemek için henüz resmi bir dayanak bulunmuyor.
Ortak bildiriler art arda geldi
BAE, Türkiye, Katar, Suudi Arabistan, Mısır, Ürdün, Endonezya ve Pakistan’ın İsrail’e yönelik ortak açıklamaları son aylarda tekrarlanıyor.
Aynı ülkeler 16 Ağustos’ta İsrail’in ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze planına ilişkin yol haritasını reddetmesini ve Filistin devletini reddeden tutumunu kınamıştı. Bildiride İsrail’in tutumunun Gazze’de barış çabalarını ve planın uygulanmasını tehlikeye attığı belirtilmişti.
21 Ağustos’taki yeni açıklamanın odağında ise Batı Şeria’daki E1 yerleşim planı yer aldı. 8 ülke, planın Filistin devletinin toprak bütünlüğünü ve iki devletli çözüm perspektifini tehdit ettiği görüşünü ortaya koydu.
“Abraham Anlaşmaları çöpe atıldı” iddiası doğrulanmadı
Mevcut resmi açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, BAE’nin İsrail’e yönelik tutumunda sertleşme ve ortak Filistin politikası açısından dikkat çekici bir tablo bulunduğu söylenebilir. Ancak “BAE Abraham Anlaşmaları’ndan çıktı” veya “Abraham Anlaşmaları resmen sona erdi” şeklinde bir sonuç mevcut resmi kaynaklar tarafından doğrulanmıyor.
Aksine BAE’nin Mayıs 2026 tarihli resmi açıklaması, İsrail ile ilişkilerin Abraham Anlaşmaları çerçevesinde sürdüğünü ortaya koyuyor. Bu nedenle gelişmenin “BAE’den İsrail’e sert ortak mesaj” veya “BAE, Türkiye ve 6 ülkeyle İsrail’in E1 planını kınadı” şeklinde haberleştirilmesi daha doğru ve teyit edilebilir bir çerçeve sunuyor.
