Ticaret Bakanlığı, deniz ve hava ulaştırmacılığı sektörlerini ilgilendiren gümrük muafiyeti işlemlerinde yeni bir düzenlemeye gitti. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile ortak yürütülen çalışmalar sonucunda hazırlanan 2026/12 sayılı Genelge ile sektörde kullanılan işletme ve donatım malzemelerinin gümrük işlemlerine ilişkin kurallar güncellendi.
4458 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında hazırlanan düzenlemede, sektör temsilcilerinin ihtiyaçları ve talepleri dikkate alındı. Yeni uygulamayla birlikte havacılık ve denizcilik sektörlerinde kullanılacak muafiyet kodları; eşyanın niteliği, faaliyet gösterilen sektör ve yetkilendirilmiş yararlanıcılar esas alınarak yeniden belirlendi.
DENİZCİLİKTE GTİP BAZLI SINIFLANDIRMA DÖNEMİ
Düzenlemenin öne çıkan değişikliklerinden biri, deniz ulaştırmacılığında kullanılan donatım ve işletme malzemelerinin de havacılık sektöründe olduğu gibi Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) esas alınarak tanımlanması oldu. GTİP, dış ticarete konu ürünlerin gümrük işlemlerinde sınıflandırılmasını sağlayan kodlama sistemini ifade ediyor. Eşyaların bu kodlar üzerinden tanımlanması, hangi ürünün hangi gümrük uygulamasına tabi tutulacağının belirlenmesinde önem taşıyor.

Yeni düzenlemeyle denizcilik ve havacılık sektörlerinde kullanılan malzemelerin sınıflandırılmasında ortak bir yaklaşım oluşturulması ve gümrük beyannamelerinde yaşanabilecek uygulama farklılıklarının azaltılması amaçlanıyor.
GÜMRÜK MUAFİYET KODLARI YENİDEN BELİRLENDİ
2026/12 sayılı Genelge kapsamında muafiyet kodlarında da değişikliğe gidildi. Deniz ulaştırma araçlarına ait donatım ve işletme malzemelerinin gümrük işlemlerinde kullanılmak üzere 97DNZ kodu oluşturuldu. Hava ulaştırmacılığında ise mevcut BK97A ve BK97B kodlarının kullanımına devam edilecek. Yolcu ve yük taşımacılığında kullanılacak hava taşıtları ve motorları için BK972, bunların belirlenen liste dışında kalan aksam ve parçaları için ise 97AKS kodu uygulanacak.
Ayrıca 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167'nci maddesinin birinci fıkrasının dokuzuncu bendi kapsamındaki bazı işlemlerde kullanılan GK9 kodu kaldırılarak ilgili eşya grupları için GK9A ve GK9B kodları oluşturuldu. Bu kodlar, sırasıyla taşıma sırasında eşyanın istifi ve korunmasında kullanılan yardımcı malzemeler ile canlı hayvanların naklinde kullanılan ot, yem, yiyecek ve ilaçları kapsıyor.

BİLGE SİSTEMİNDE YENİ UYGULAMA BAŞLADI
Genelge doğrultusunda ihtiyaç duyulan teknik düzenlemeler Ticaret Bakanlığının BİLGE sisteminde tamamlanarak uygulamaya alındı. Böylece muafiyet kapsamındaki ithalat işlemlerinde yeni kodlar ve eşya tanımlamaları kullanılmaya başlandı.
Gümrük muafiyetinin kapsamı, yalnızca ilgili sektörlerde faaliyet gösteren bütün firmaları otomatik olarak kapsayan genel bir uygulama niteliği taşımıyor. İşletmelerin ilgili mevzuatta belirtilen yetkilendirme ve izin koşullarını karşılaması gerekiyor.
Deniz ulaştırmacılığında muafiyet kapsamındaki malzemeler için Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğüne, havacılık sektöründe ise Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne başvuru yapılması öngörülüyor. İlgili kurumların uygun bulduğu talepler doğrultusunda düzenlenen izinlerin ardından gümrük işlemleri gerçekleştiriliyor.

FİRMALARA VERGİ NUMARASI VE İZİN UYARISI
Yeni uygulamanın doğru yürütülebilmesi için firmaların bazı işlemlere dikkat etmesi gerekiyor. Yetkili kurumların bildirdiği izinler doğrultusunda firmaların vergi numaralarının BİLGE sistemiyle doğru şekilde eşleştirilmesi, gümrük beyannamelerinde eşyanın niteliğine uygun muafiyet kodunun kullanılması ve izin sürelerinin takip edilmesi önem taşıyor.
Muafiyet kapsamında ithal edilen malzemelerin başka kişi veya kuruluşlara devredilmesi, satılması, kiralanması ya da ödünç verilmesi de belirli kurallara tabi tutuluyor. Gümrük idaresinden gerekli izin alınmadan bu eşyaların muafiyet hakkı bulunmayan kişi ve kuruluşlara devredilmesi veya kullanım amacı dışında değerlendirilmesi halinde gümrük vergilerinin tahsil edilmesi söz konusu olabiliyor.
Ticaret Bakanlığı, firmaların ve gümrük müşavirlerinin yeni kuralları takip edebilmesi amacıyla uygulamaya ilişkin bir broşür de yayımladı. Düzenlemeyle gümrük işlemlerinde hata ve aksaklıkların azaltılması, işlemlerin daha hızlı ve şeffaf yürütülmesi hedefleniyor.





