Çalışmadan sigortalı gösterilmekten paravan şirketlere kadar uzanan geniş bir yelpazede yürütülen incelemelerde yalnızca 2024 yılında 97 bin sahte sigortalı tespit edildi.
Sosyal Güvenlik Kurumu, son yıllarda sahte sigortalılıkla mücadele kapsamında denetim faaliyetlerini önemli ölçüde yoğunlaştırdı. Çalışmadan sigortalı gösterilme, usulsüz prim ödemeleri ve paravan şirketler üzerinden yapılan bildirimler mercek altına alındı. Yalnızca 2024 yılında 2 binden fazla sahte işyeri ve 97 bin sahte sigortalı tespit edilirken son 5 yılda bu rakamın 650 binin üzerine çıktığı açıklandı.
En yaygın yöntem; prim gün sayısı emekliliğe yetmeyen kişilerin, çalışmadan bir tanıdığının şirketinde kendini sigortalı göstermesi. Bu düzenlemede kişiler, SGK'ya ödenmesi gereken primleri şirket sahibine veriyor; şirket sahibi de bu tutarı SGK'ya yatırıyor. Kimi zaman durumu gizlemek amacıyla asgari ücret tutarı da hesaplara yatırılıyor.
Bir diğer yaygın yöntem ise kişileri sigortalı göstermek ve emekli etmek amacıyla kurulan paravan şirketler. Gerçekte ticari faaliyeti bulunmayan, çoğu zaman hayali adreslere tescil edilen bu şirketler belirli bir ücret karşılığı kişileri sigortalı gösteriyor. Bazı kişiler bu düzeneği bilerek kullanırken bir kısmının farkında olmadan bu tuzağa düştüğü de belirtiliyor.
Bunların dışında hamilelik döneminde sağlık hizmetleri ve iş göremezlik ödeneğinden yararlanmak, Bağ-Kur'lu olmasına rağmen daha yüksek emekli maaşı alabilmek için başka bir şirkette SSK'lı görünmek ve protez giderlerini SGK'dan karşılamak amacıyla sahte sigortalılığa başvurulduğu da tespit edilen yöntemler arasında yer alıyor.
SGK'nın sahte sigortalılık tespiti halinde uyguladığı yaptırımlar son derece ağır. Kişinin sigortalılık ve prim günleri iptal ediliyor, ödenen primler iade edilmiyor. Emekli olunmuşsa aylık kesilerek emeklilik iptal ediliyor ve o güne kadar ödenen tüm maaşlar faiziyle birlikte geri alınıyor.
Sahte sigortalılık süresince kişinin kendisi ve yakınları adına karşılanan sağlık giderleri de iade kapsamına giriyor.
Yaptırımlar mali boyutla sınırlı kalmıyor. Sahte sigortalı hakkında hapis cezası istemiyle suç duyurusunda bulunuluyor.
Kişiyi sahte sigortalı olarak gösteren işveren de ciddi para cezalarıyla karşılaşıyor; sahte sigortalının emekli aylıklarını ve sağlık giderlerini ödeyememesi durumunda bu borçlar işverenden tahsil ediliyor. İşveren ayrıca sahtecilik suçlamasıyla yargılanıyor.
