ABD ile İran arasında artan gerilim, olası askeri operasyon ihtimali nedeniyle küresel gündemin ilk sıralarına yerleşirken, son saatlerde diplomatik girişimler hız kazandı. Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen temaslar kapsamında taraflara müzakere sürecinin devam etmesi için zaman tanınması çağrısı yapıldı. ABD’nin İran’a yönelik gece saatlerinde düzenlemesi beklenen saldırıya saatler kala, diplomasi kanallarının açık tutulması yönünde uluslararası girişimler dikkat çekti.
Pakistan’dan iki haftalık süre talebi
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, yaptığı açıklamada Orta Doğu’da süregelen gerilimin askeri yöntemler yerine diplomasi yoluyla çözülmesi gerektiğini belirterek ABD Başkanı Donald Trump’a doğrudan çağrıda bulundu. Şerif, diplomatik çabaların somut sonuçlar doğurabilecek aşamaya ulaştığını ifade ederek, “Diplomasinin devam edebilmesi için Başkan Trump’tan son tarihi iki hafta uzatmasını içtenlikle talep ediyorum” dedi. Pakistan yönetimi ayrıca İran’dan da iyi niyet adımı beklediklerini belirterek, Hürmüz Boğazı’nın iki hafta süreyle uluslararası geçişlere açık tutulmasını istedi. Şerif, tüm taraflara genel ateşkes çağrısı yaparak bölgesel istikrar için diplomatik sürece fırsat verilmesi gerektiğini vurguladı.
Beyaz Saray: Teklif değerlendirilecek
Pakistan’ın önerisinin ardından Beyaz Saray’dan açıklama geldi. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump’ın söz konusu teklif hakkında bilgilendirildiğini ve değerlendirme sürecinin devam ettiğini duyurdu.
Washington yönetimi, İran ile yürütülen görüşmelerin sürdüğünü belirtirken Trump da yaptığı açıklamada müzakere sürecine ilişkin ayrıntı vermekten kaçındı. Trump, “Şu anda hararetli müzakereler içindeyiz” ifadelerini kullanarak diplomatik temasların sürdüğünü teyit etti.
İran cephesinden temkinli olumlu mesaj
İngiltere merkezli Reuters haber ajansına konuşan ve ismi açıklanmayan bir İranlı yetkili, Pakistan’ın önerdiği iki haftalık erteleme planına Tahran yönetiminin olumlu yaklaştığını söyledi. Yetkili, İran’ın hem diplomasiye hem de olası senaryolara hazır olduğunu belirtti.
İran’ın Pakistan Büyükelçisi Reza Amiri Moghadam ise ABD ile yürütülen görüşmelerin kritik bir aşamayı geride bıraktığını ifade ederek, “Kritik ve hassas aşamadan bir adım öteye geçildi. Bundan sonraki süreçte söylemlerin yerini karşılıklı saygı almalı” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye de diplomatik temaslarda yer aldı
Diplomatik girişimler yalnızca ABD, İran ve Pakistan hattıyla sınırlı kalmadı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ile telefon görüşmesi gerçekleştirdiği bildirildi. Görüşmede bölgedeki gerilimin düşürülmesi ve savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik çabaların ele alındığı öğrenildi.
Askeri açıklamalar gerilimi artırdı
Diplomatik temaslar sürerken sahadaki askeri söylemler gerilimin devam ettiğini gösterdi. İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Hatemul Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü İbrahim Zülfikari, ABD ve müttefiklerine yönelik sert açıklamalarda bulundu.
Zülfikari, olası bir saldırıya karşılık verileceğini belirterek bölgedeki enerji altyapılarının hedef alınabileceği uyarısında bulundu. İranlı yetkili ayrıca hava savunma sistemlerinin Tebriz, Tahran, Hemedan ve Kazvin bölgelerinde bazı füze ve insansız hava araçlarını düşürdüğünü açıkladı.
Hürmüz Boğazı kritik rol oynuyor
Küresel enerji ticaretinin önemli geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, müzakerelerin merkezindeki başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. Pakistan’ın önerisi kapsamında boğazın açık tutulması, hem enerji arz güvenliği hem de uluslararası ticaret açısından kritik bir güven artırıcı adım olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, boğazın kapatılması halinde petrol fiyatlarında sert yükselişler yaşanabileceği ve küresel piyasalarda ciddi dalgalanmaların görülebileceği görüşünü paylaşıyor.
Trump’tan İran’a Yönelik Kritik Açıklama: İki Haftalık Erteleme Koşulu Hürmüz Boğazı
ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan aracılığıyla yürütülen İran ile diplomatik müzakerelere ilişkin açıklamalarda bulundu. Trump, “Geçmişteki çeşitli anlaşmazlık noktalarının neredeyse tamamında ABD ile İran mutabık kalmış durumda. İki haftalık süre ise anlaşmanın tamamlanmasına ve hayata geçirilmesine imkan tanıyacaktır” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı Donald Trump, “İran İslam Cumhuriyeti’nin Hürmüz Boğazı’nı tamamen, derhal ve güvenli bir şekilde açmayı kabul etmesi şartıyla, İran’a yönelik bombalama ve saldırıları iki haftalık bir süre için askıya almayı kabul ediyorum” dedi.
Dünya gözünü müzakere sürecine çevirdi
ABD’nin İran’a yönelik olası askeri operasyonuna ilişkin verilen sürenin dolmasına kısa süre kala, diplomatik temasların sonucu küresel güvenlik dengeleri açısından belirleyici olacak. Tarafların askeri seçenek ile diplomasi arasında karar aşamasında olduğu değerlendirilirken, önümüzdeki günlerin Orta Doğu’daki güç dengeleri açısından kritik önem taşıdığı ifade ediliyor.
