Rize’nin mutfak kültürü, geleneksel üretim yöntemleri ve kuşaktan kuşağa aktarılan tarifleri, bu yıl farklı bir etkinlikle bir araya geldi. Dört gün sürecek GastronomiRize 2026’da yalnızca yöresel yemekler sergilenmedi; kentin gastronomi mirasının korunması, doğal kaynakların verimli kullanılması ve geleneksel bilginin gelecek kuşaklara aktarılması da gündeme taşındı.
“Sofrada Yaşayan Miras” mottosuyla düzenlenen etkinliğin ilk gününde, Rize’nin 12 ilçesinden 100’ün üzerinde yöresel yemek ziyaretçilerle buluştu. Festivalin öne çıkan etkinliklerinden biri ise Sıfır Atık Hareketi’ne dikkat çekmek amacıyla düzenlenen “İklim İçin Horon” oldu.
Sıfır atık mesajı horonla verildi
Festival kapsamında gençlerin öncülüğünde gerçekleştirilen “İklim İçin Horon” etkinliğinde katılımcılar, Rize’nin simgeleri arasında yer alan çay ve çay bardağı etrafında bir araya gelerek “Sıfır Atık ve İklim Halkası” oluşturdu.
Horon, bu etkinlikte kültürel bir gösterinin yanı sıra toprağın, suyun, gıdanın ve doğal kaynakların korunmasına yönelik bir farkındalık mesajıyla öne çıktı. Etkinlikte verilen mesaj, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde büyüyen Sıfır Atık Hareketi’nin atıkların azaltılması, kaynakların verimli kullanılması ve sürdürülebilir üretim-tüketim anlayışıyla ilişkilendirildi.
Festivalde “İklim ve Çevre Dostu Rize” yaklaşımı doğrultusunda atıkların ayrıştırılması, kompost uygulamaları, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve yerel, mevsimsel ürünlerin tercih edilmesi gibi konulara da yer verildi. Gıda kayıplarının azaltılmasıyla su ve toprağın korunması da etkinliğin çevre odaklı başlıkları arasında yer aldı.
12 ilçeden 100’ü aşkın yemek sergilendi
GastronomiRize 2026’nın merkezinde, kentin 12 ilçesinin mutfak kültürünü bir araya getiren geniş kapsamlı yemek sergisi yer aldı. Aile sofralarında kuşaktan kuşağa aktarılan, bir bölümü ise bugüne kadar kayıt altına alınmamış geleneksel tarifler, yürütülen saha çalışmalarıyla derlendi.
2024 yılında başlayan saha taramalarında yöresel yemeklere ilişkin bilgiler toplandı. 2025 yılında tasnif edilen tarifler, şefler ve tarif sahipleriyle yeniden uygulandı. Bu çalışmalar sonucunda hazırlanan “Rize Dağlardan Denize Aromatik Mutfak Kültürü” kitabında yer alan tariflerden 100’ü aşkın yemek, festival alanında yeniden hazırlanarak ziyaretçilerin beğenisine sunuldu.
Çalışmanın kapsamı yalnızca yemek tarifleriyle sınırlı kalmadı. Rize’nin tarım kültürü, bitki bilgisi, hayvancılığı, balıkçılığı ile geleneksel saklama ve pişirme yöntemleri de bu gastronomi envanterinde ele alındı. Böylece kentin mutfak kültürünün arkasındaki üretim bilgisi ve gündelik yaşam pratiklerinin de kayıt altına alınması hedeflendi.
Gastronomi ile sağlıklı yaşam bir arada ele alındı
Festivalde yerel mutfak kültürü, beslenme ve uzun yaşam perspektifiyle de değerlendirildi. Etkinlik kapsamında kurulan Longevity Merkezi Rize’de beslenme uzmanları, hekimler ve gastronomi uzmanları bir araya gelerek yerel ve mevsimsel ürünler, fermente gıdalar ve geleneksel beslenme alışkanlıkları üzerine çalışmalar yaptı.
Bu kapsamda geleneksel mutfağın sağlıklı yaşamla ilişkisi ele alınırken gastronominin üretim aşamasından sofraya, oradan da sağlığa uzanan yönüne dikkat çekildi.
Çayın geleceği iklim değişikliğiyle birlikte değerlendirildi
Rize’nin ekonomik ve kültürel kimliğinin önemli unsurlarından çay da festivalin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı. Çayın bahçeden fabrikaya uzanan üretim süreci, doğru demleme yöntemleri ve gastronomideki kullanım alanları ele alındı. Etkinlik kapsamında tadımlar ve demleme atölyeleri düzenlendi.
“Bir Bardak Çayın Geleceği: İklim Değişikliği ve Sürdürülebilir Çay Gastronomisi” başlıklı çalışmada ise çayın geleceği, iklim değişikliği ve sürdürülebilir üretim çerçevesinde değerlendirildi.
Geleneksel üretim yöntemleri yeni kuşaklarla buluştu
Festival alanında Rize’nin kültürel yaşamını yansıtan farklı etkinlikler de düzenlendi. Formulaz’dan horona, tulumdan şiire, çaydan arıcılığa ve el sanatlarına kadar kentin yaşam kültürünün farklı unsurları aynı alanda buluştu.
Sepet örme, sirke yapımı, mısır soyma, hamsi tuzlama, pepeçura ve paça yapımı gibi atölyelerle geleneksel üretim bilgisi ziyaretçilere aktarıldı. Çocuklar ve gençlerin de katıldığı etkinliklerde, yöresel mutfak kültürünün yalnızca geçmişten kalan tariflerden ibaret olmadığı; uygulamalar ve deneyimler aracılığıyla yaşatılabileceği ortaya kondu.
150’den fazla kadın üretici festivalde yer aldı
GastronomiRize 2026’da kadın üreticiler de önemli bir yer tuttu. Rize’nin farklı ilçelerinden 150’yi aşkın kadın, yöresel yemeklerini, el emeği ürünlerini ve geleneksel üretim bilgilerini ziyaretçilerle buluşturdu.
Tariflerden turşuya, reçelden ekmeğe ve geleneksel saklama yöntemlerine kadar uzanan ürün ve bilgiler, kadınların kuşaktan kuşağa aktardığı birikimi görünür hale getirdi. Festivalde kadın emeğinin hem kültürel mirasın korunması hem de ekonomik değer kazanması açısından taşıdığı önem öne çıktı.
Rahmi Metin: “Bir kültür belgesi”
Rize Belediye Başkanı Rahmi Metin, etkinliğin yalnızca bir festival olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek Rize’nin üretim kültürünü, hafızasını ve geleceğe ilişkin hedeflerini aynı sofrada buluşturmayı amaçladıklarını ifade etti.
2024’te başlayan saha taramaları, 2025’te gerçekleştirilen tasnif ve uygulama çalışmaları ile 2026’da tariflerin yeniden hazırlanmasına uzanan sürece dikkat çeken Metin, “Rize Dağlardan Denize Aromatik Mutfak Kültürü” kitabının yaşayan bir mirasa dönüştüğünü belirtti. Metin, çalışmanın aynı zamanda bir kültür belgesi niteliği taşıdığını vurguladı.
“Sofrada Yaşayan Miras” anlayışı öne çıktı
GastronomiRize 2026, kentin 12 ilçesinden gelen 100’ü aşkın yöresel yemeği, geleneksel üretim yöntemlerini ve kadınların taşıdığı mutfak bilgisini aynı etkinlikte buluşturdu. Festivalde bir yandan Rize’nin gastronomi mirası kayıt altına alınırken diğer yandan çevrenin korunması, gıda kayıplarının azaltılması ve sürdürülebilir üretim konuları gündeme taşındı.
“İklim İçin Horon” etkinliğiyle sıfır atık mesajının kültürel bir etkinlikle bir araya getirildiği organizasyonda, çay üretiminden sağlıklı beslenmeye, geleneksel tariflerden el sanatlarına kadar farklı başlıklar ele alındı. “Sofrada Yaşayan Miras” temasıyla düzenlenen festival, Rize’nin mutfak kültürünü üretim, doğa, sağlık ve kültürel aktarım başlıklarıyla birlikte değerlendirdi.
