ABD ile İran arasında haftalardır süren askeri gerilimde dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Karşılıklı saldırılarla tırmanan ve bölgeyi istikrarsızlığa sürükleyen çatışmaların 40. gününde taraflar, geçici bir ateşkes üzerinde uzlaşmaya vardı. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert açıklamalarının ardından devreye giren diplomatik girişimler sonuç verdi. Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen temaslar neticesinde, 10 Nisan itibarıyla başlayacak 15 günlük bir ateşkes üzerinde mutabakat sağlandı.
HÜRMÜZ BOĞAZI ŞARTI BELİRLEYİCİ OLDU
Ateşkesin en kritik unsuru ise Hürmüz Boğazı oldu. Küresel enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip geçiş hattının yeniden açılması, anlaşmanın temel şartlarından biri olarak öne çıktı. Trump, yaptığı açıklamada İran’ın boğazı “derhal ve güvenli şekilde” açmayı kabul etmesi karşılığında ABD’nin saldırılarını geçici olarak durduracağını duyurdu. Bu sürecin karşılıklı bir ateşkes niteliği taşıyacağını vurgulayan Trump, bunun müzakereler için bir fırsat penceresi oluşturduğunu ifade etti.
10 MADDELİK PLAN MASADA
İran tarafı, ateşkes sürecine paralel olarak ABD’ye kapsamlı bir teklif sundu. İran basınına yansıyan bilgilere göre 10 maddeden oluşan plan, sadece askeri değil ekonomik ve nükleer başlıkları da kapsıyor. Teklifte öne çıkan başlıklar arasında ABD’nin saldırmazlık garantisi vermesi, İran’a yönelik yaptırımların tamamen kaldırılması ve ABD askeri varlığının bölgeden çekilmesi yer alıyor. Ayrıca İran’ın nükleer faaliyetlerinin tanınması ve uluslararası yaptırım kararlarının sona erdirilmesi de talepler arasında bulunuyor.
Bunun yanı sıra Tahran yönetimi, savaş sürecinde uğradığı zararların tazmin edilmesini ve dondurulan varlıklarının serbest bırakılmasını da şart koşuyor.
MÜZAKERELER İSLAMABAD’DA BAŞLIYOR
Taraflar arasındaki kritik görüşmelerin 10 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başlaması planlanıyor. Sürecin ev sahipliğini üstlenen Pakistan yönetimi, kalıcı bir çözüm için yoğun diplomatik temas yürütüyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, tarafları aynı masada buluşturacak görüşmelerin barışa giden yolu açmasını umut ettiklerini belirtti. Şerif, tüm cephelerde çatışmaların durdurulmasının önemli bir adım olduğunu vurguladı.
İRAN CEPHESİNDEN AÇIKLAMA: “UZATILABİLİR”
Tahran yönetimi de ateşkesi resmen doğruladı. İranlı yetkililer, sürecin 10 Nisan’da başlayacağını ve tarafların uzlaşması halinde sürenin uzatılabileceğini açıkladı. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından yapılan açıklamada, sahadaki askeri kazanımların diplomatik alanda da kalıcı hale getirilmesinin hedeflendiği ifade edildi. Bu çerçevede müzakerelerin en geç 15 gün içinde sonuçlandırılması planlanıyor.
Sürece ilişkin bir açıklama da İsrail cephesinden geldi. Başbakan Binyamin Netanyahu, ABD’nin ilan ettiği ateşkesi desteklediklerini ancak anlaşmanın tüm bölgeyi kapsamadığını dile getirdi. Özellikle Lübnan hattına ilişkin farklı bir yaklaşımın sürdüğü ifade edildi.
“ABD İÇİN STRATEJİK KAZANIM”
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ateşkesi ABD açısından önemli bir diplomatik kazanım olarak değerlendirdi. Açıklamada, askeri operasyonların ABD’ye müzakere masasında güçlü bir konum sağladığı vurgulandı. Washington yönetimi, sürecin nihai bir anlaşmaya dönüşmesi halinde bölgede uzun vadeli istikrarın sağlanabileceğini düşünüyor. Ancak yetkililer, resmi açıklamalar yapılmadan hiçbir detayın kesinleşmiş sayılmayacağını da özellikle belirtiyor.
Ateşkesin ardından İran, Hürmüz Boğazı’nı kontrollü şekilde yeniden uluslararası geçişlere açtı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, güvenli geçişlerin İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon içinde sağlanacağını açıkladı.
