HRA tarafından yapılan son açıklamada, protestolarda yaşanan şiddet olayları sonucu hayatını kaybedenlerin dağılımına da yer verildi. Buna göre ölümlerden 483’ünün protestocular, 47’sinin güvenlik gücü personeli, 8’inin çocuk, 5’inin protestolara katılmayan sivil ve 1’inin hükümet adına çalışan bir savcı olduğu belirtildi. Ayrıca 579 ölüm raporunun inceleme altında bulunduğu kaydedildi.
PROTESTOLAR 186 ŞEHRE YAYILDI
Açıklamada, protestoların ülke genelinde 31 bölgedeki 186 şehirde, toplam 585 farklı noktada gerçekleştiği bildirildi. HRA, gözaltına alınanların sayısının da 10 bin 681’e çıktığını duyurdu.
HRA’nın daha önce yaptığı açıklamada, gösterilerde 8’i çocuk olmak üzere en az 490 kişinin hayatını kaybettiği, 10 bin 675 kişinin gözaltına alındığı iddia edilmişti.
İran Devrim Muhafızları’na bağlı Tasnim Haber Ajansı ise İsfahan eyaletindeki protestolarda 30 güvenlik görevlisinin öldüğünü, ülke genelinde hayatını kaybeden güvenlik personeli sayısının ise en az 109 olduğunu açıklamıştı.
PROTESTOLAR NEDEN BAŞLADI?
İran’daki son protestolar, Aralık 2025’in son günlerinde, özellikle 28 Aralık civarında başladı. Gösterilerin temel tetikleyicisi, ülkede derinleşen ekonomik kriz oldu. İran riyali, ABD doları karşısında 1,34 milyon rial/dolar seviyesine kadar gerileyerek tarihi dip seviyeyi gördü.
Resmi verilere göre yüzde 40-52 arasında seyreden enflasyon, dövizdeki sert düşüşle daha da arttı. Gıda fiyatlarının yüzde 60-70 oranında yükselmesi, et ve süt ürünleri gibi temel ihtiyaç maddelerini birçok aile için erişilemez hale getirdi. Süreç, Tahran’daki Büyük Çarşı esnafının grevleri ile başladı; esnaf, döviz krizi ve sübvansiyonların kaldırılması nedeniyle kepenk kapattı.
PROTESTOLAR 16. GÜNÜNDE
12 Ocak 2026 itibarıyla protestolar 15-16. gününe girerken, ülke çapında etkisini sürdürüyor. Gösteriler, Tahran, Meşhed, İsfahan gibi büyük şehirlerden kırsal bölgelere kadar yayıldı.
Tahran merkezinde büyük kalabalıklar toplanırken, bazı bölgelerde Kasım Süleymani heykellerinin yakıldığı, polis karakollarının basıldığı bildirildi. 11 Ocak’ta protesto yoğunluğunda kısmi bir düşüş yaşansa da, gece protestoları ve çatışmaların devam ettiği, bazı görüntülerde güvenlik güçlerinin canlı mermi kullandığının görüldüğü ifade edildi.
HÜKÜMETTEN SERT MESAJLAR
İran’ın dini lideri Ali Hamaney, 3 Ocak’ta yaptığı açıklamada güvenlik güçlerine sertlik çağrısında bulunarak, “İsyancıları yerlerine oturtun” ifadelerini kullandı. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise hükümetin yaşanan kriz karşısındaki çaresizliğini kabul etti.
Rejimin protestoları bastırmak için Şii milisleri devreye soktuğu, Dışişleri Bakanlığı’nın ise durumu “tam kontrol altında” olarak nitelendirdiği belirtildi. İran yönetimi, protestoları ABD ve İsrail’in kışkırtması olarak değerlendiriyor.
ULUSLARARASI TEPKİLER VE OLASI SENARYOLAR
Protestolar uluslararası alanda da yankı buldu. ABD Başkanı Donald Trump, protestoculara zarar verilmesi halinde askeri müdahale ihtimalini gündeme getirdi. ABD’li ulusal güvenlik yetkililerinin askeri seçenekleri değerlendirdiği belirtiliyor.
İsrail yönetimi protestoculara destek verirken, İran rejimini “baskıcı” olarak nitelendirdi. Birleşmiş Milletler ve uluslararası insan hakları örgütleri ise şiddeti kınayan açıklamalar yaptı.
Uzmanlara göre, İran’da olası bir rejim değişikliği Orta Doğu’da büyük jeopolitik dönüşümlere yol açabilir; terör finansmanının azalması, Rusya ve Çin’in önemli bir müttefik kaybetmesi ve İran-İsrail ilişkilerinde normalleşme ihtimali bu senaryolar arasında yer alıyor.
