İran’da ekonomik krizle başlayan ve kısa sürede rejim karşıtı bir isyana dönüşen protestolar ülke genelinde şiddetlenerek sürüyor. İnternet kesintileri, güvenlik güçlerinin sert müdahaleleri ve artan can kayıplarıyla birlikte ülkede gerilim kritik eşiğe ulaşmış durumda. İnsan hakları kuruluşları, ölü sayısının 500’ü aştığını ve gerçek rakamın çok daha yüksek olabileceğini bildiriyor.
Bu atmosferde ABD Başkanı Donald Trump’ın askeri müdahale tehdidi, İran–ABD hattındaki tansiyonu daha da yükseltti.
TRUMP’TAN TEHDİT, TAHRAN’DAN REST
ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki can kayıplarının artması durumunda ABD’nin doğrudan askeri müdahalede bulunabileceğini açıklayarak, “Gerekirse vururuz” ifadesini kullandı. Bu sözler Tahran’da sert tepkiyle karşılandı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Trump’ın açıklamalarına karşılık olarak, İran’ın hem savaşa hem de diplomasiye hazır olduğunu söyledi. Arakçi, “Tehdit dili İran’ı sindiremez. Savaşa da hazırız, diyaloğa da” diyerek ABD’ye açık bir mesaj verdi.
İNTERNET KESİLDİ, ÇATIŞMALAR TIRMANDI
İran yönetimi protestoların yayılmasını engellemek amacıyla ülke genelinde internet erişimini büyük ölçüde kesti. Ancak insan hakları örgütleri bu kararın ters etki yarattığını ve güvenlik güçlerinin müdahalelerinin daha da sertleştiğini bildiriyor.
New York merkezli Center for Human Rights in Iran, sahadan gelen görgü tanığı ifadelerine dayanarak yüzlerce kişinin internet kesintisi sırasında öldürülmüş olabileceğini açıkladı. Hastanelerin dolduğu, kan stoklarının tükendiği ve can kayıplarının hızla arttığı belirtiliyor.
SOKAKLAR SAVAŞ ALANINA DÖNDÜ
AFP tarafından doğrulanan görüntülerde, Tahran’ın Heravi bölgesinde araçların ateşe verildiği, Meşhed’de ise protestocular ile güvenlik güçleri arasında şiddetli çatışmalar yaşandığı görülüyor. Göstericiler rejim karşıtı sloganlar atarken, güvenlik güçlerinin keskin nişancılar ve askeri teçhizat kullandığı iddia ediliyor.
Başkent Tahran’da birçok dükkân kapanırken, et fiyatlarının iki katına yaklaştığı bildiriliyor.
ÖLÜ SAYISIYLA İLGİLİ ÇELİŞKİLİ RAKAMLAR
ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı HRANA, olaylarda aralarında güvenlik görevlileri ve sağlık çalışanlarının da bulunduğu en az 538 kişinin öldüğünü, 2 bin 600’den fazla kişinin yaralandığını ve 10 bin 600 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.
Norveç merkezli Iran Human Rights ise ölü sayısını 192 olarak duyurdu. Bağımsız kuruluşlar, gerçek can kaybının bu rakamların çok üzerinde olabileceğini belirtiyor.
İRAN YÖNETİMİNDEN DIŞ GÜÇLER VURGUSU
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, devlet televizyonunda yaptığı açıklamada protestoların arkasında ABD ve İsrail’in olduğunu savundu. Pezeşkiyan, “Bu kargaşa halkın değil, yabancı güçlerin yönlendirdiği teröristlerin eseridir” dedi.
PEHLEVİ’DEN SOKAĞA ÇAĞRI
Devrik İran Şahı’nın oğlu Rıza Pehlevi ise sürgünden yaptığı açıklamalarla protestoculara sokakta kalmaları çağrısı yaptı. Pehlevi, “Cesur halk rejimi ciddi şekilde zayıflattı” diyerek gösterilerin sürmesini istedi.
