İsrail, Ankara’daki diplomatik misyonunun başına Joel Lion’u geçici maslahatgüzar olarak atadı. Lion, 9 Eylül’de Ankara’ya gelerek Dışişleri Bakanlığı’nda güven mektubunu sundu. Atama, İsrail’in 2023 sonunda diplomatik personelini Türkiye’den çekmesinden bu yana Ankara’ya gerçekleştirdiği ilk üst düzey diplomatik ziyaret olması açısından dikkat çekti. İsrail Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’deki diplomatik misyonun başına Dr. Joel Lion’un getirildiğini açıkladı. Lion, 9 Eylül Çarşamba günü Ankara’ya gelerek Türkiye Dışişleri Bakanlığı’nda akreditasyon işlemini gerçekleştirdi ve güven mektubunu sundu. İsrail basını ve uluslararası kaynaklarda yer alan bilgilere göre Lion, Türkiye’de geçici maslahatgüzar (chargé d’affaires) olarak görev yapacak. Böylece İsrail’in Ankara’daki diplomatik temsilciliğinin başında büyükelçi yerine maslahatgüzar bulunacak.
2023’ten bu yana Ankara’ya ilk üst düzey İsrailli diplomat ziyareti
Lion’un Ankara ziyareti, İsrail’in Gazze savaşının başlamasının ardından 2023 yılının sonlarında Ankara ve İstanbul’daki diplomatik personelinin önemli bölümünü çekmesinden sonraki ilk üst düzey İsrailli diplomat ziyareti olarak kayda geçti. İsrail ile Türkiye arasındaki ilişkiler, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırısı ve ardından Gazze'de başlayan savaşla birlikte hızla gerilmişti. Ankara, İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarına yönelik sert eleştiriler yöneltirken, iki ülke arasındaki ekonomik ve diplomatik ilişkiler de önemli ölçüde geriledi. İsrail'in yeni temsilci ataması, ilişkilerde kapsamlı bir normalleşme anlamına gelmese de Ankara-Tel Aviv hattında diplomatik kanalın tamamen ortadan kalkmadığını gösteren bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
İsrail Büyükelçiliği resmen kapatılmış değil
Atamayla ilgili en önemli ayrıntılardan biri Ankara'daki İsrail Büyükelçiliği'nin mevcut statüsü. İsrailli bir yetkili, Middle East Eye'a yaptığı açıklamada büyükelçiliğin resmen kapatılmadığını, Türkiye'deki yerel personelin görev yapmaya devam ettiğini söyledi. Aynı yetkili, misyonun mevcut durumunun siyasi bir karardan ziyade güvenlik gerekçelerinden kaynaklandığını savundu. Yetkiliye göre İsrail ve Türkiye, güvenlik sorunları nedeniyle büyükelçiliğin mevcut sınırlı durumunun devam etmesi konusunda mutabık. Bu nedenle Ankara'daki İsrail temsilciliğinin “resmen kapatıldığı” ifadesinden ziyade, güvenlik gerekçeleriyle faaliyetleri büyük ölçüde askıya alınmış veya fiilen kapalı durumda olduğu ifadesinin kullanılması daha doğru. İsrail'in yeni maslahatgüzar ataması da büyükelçiliğin yeniden tam kapasiteyle faaliyete geçtiği anlamına gelmiyor.
Irit Lillian'ın ardından görevi devraldı
Joel Lion'un atanması, İsrail'in Ankara Büyükelçisi Irit Lillian'ın emekliye ayrılmasının ardından geldi. Lillian, 2022 yılında Türkiye'ye büyükelçi olarak atanmıştı. Ancak 7 Ekim 2023'te başlayan savaşın ardından güvenlik gerekçeleriyle İsrail'e dönmüş ve diplomatik temasları büyük ölçüde İsrail'den yürütmüştü. Lillian'ın emekliye ayrılmasıyla Ankara'daki büyükelçi makamı boş kalmıştı. İsrail, bu kez büyükelçi atamak yerine Lion'u maslahatgüzar olarak görevlendirdi.
Joel Lion kimdir?
İsrailli diplomat Joel Lion, daha önce çeşitli ülkelerde büyükelçilik görevlerinde bulundu. Lion, İsrail'in Moldova'daki ilk yerleşik büyükelçisi olarak görev yaptı. Moldova'daki görevi Nisan 2025'te sona erdi. Ardından Ermenistan'da yerleşik olmayan büyükelçi olarak görev yapan Lion'un bu görevi Ağustos 2026'da sona erdi. Lion ayrıca daha önce İsrail'in Ukrayna'daki büyükelçisi olarak görev yaptı. Deneyimli diplomatın Ankara'ya gönderilmesi, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkilerin oldukça hassas olduğu bir döneme denk geldi.
Suriye gerilimi de ilişkilerin gündeminde
Yeni atama, Türkiye ile İsrail arasında Suriye üzerinden yaşanan gerilimin ardından gerçekleşti. İsrail, ağustos ayında Suriye'nin kuzeyindeki Abu al-Duhur hava üssünü vurmuştu. İsrail tarafı, Türkiye'nin bölgede askeri konuşlanmaya hazırlandığını öne sürerek saldırıyı gerekçelendirdi. Ancak Türkiye bu iddiayı reddetti. Suriye tarafı da söz konusu bölgede Türkiye'nin kalıcı bir askeri üs kurmasına yönelik bir plan bulunmadığını açıkladı. Dolayısıyla İsrail'in saldırıya ilişkin gerekçesi, haberlerde İsrail'in iddiası olarak aktarılmalı; Türkiye'nin Suriye'de kalıcı askeri konuşlanma planı olduğu kesinleşmiş bir bilgi gibi sunulmamalı. Suriye'deki gelişmeler, Ankara ile Tel Aviv arasındaki zaten gergin ilişkiler açısından yeni bir başlık oluştururken, Joel Lion'un göreve başlaması bu ortamda gerçekleşti.
Diplomatik kanal korunuyor
İsrail'in büyükelçi yerine maslahatgüzar ataması, iki ülke ilişkilerinde tam normalleşme işareti olarak yorumlanabilecek bir adım değil. Ancak Tel Aviv'in Ankara'daki diplomatik misyonunun başına yeni bir isim getirmesi, taraflar arasındaki diplomatik kanalın işletilmeye devam ettiğini gösteriyor. Öte yandan İsrail Büyükelçiliği'nin güvenlik gerekçeleriyle sınırlı faaliyet göstermeye devam etmesi ve iki ülke arasında Gazze ile Suriye başta olmak üzere ciddi görüş ayrılıklarının bulunması, ilişkilerin halen oldukça hassas bir zeminde olduğunu ortaya koyuyor. İsrail Dışişleri Bakanlığı'nın duyurusuna göre Joel Lion, şimdilik Türkiye'deki İsrail diplomatik misyonunun en üst düzey temsilcisi olarak görev yapacak.
