İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'daki yerleşim politikalarına yönelik uluslararası baskı artıyor. Birleşik Krallık, Fransa ve Kanada, İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlere ticaret kısıtlaması getirme konusunda ortak hareket ederken, Avrupa'dan çok sayıda ülke de yeni tedbirleri desteklediğini açıkladı.
İNGİLTERE'DEN YERLEŞİM ÜRÜNLERİNE YASAK
Birleşik Krallık, 8 Eylül 2026'da işgal altındaki Batı Şeria'daki İsrail yerleşimlerinde üretilen mallara yönelik ticaret yasağı açıklayarak politikasını sertleştirdi. İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, söz konusu adımın yerleşimlerin genişletilmesine ve Batı Şeria'daki Filistinlilere yönelik şiddete karşı alındığını bildirdi.
Fransa ve Kanada'nın da İngiltere ile benzer yönde hareket edeceği açıklandı. Böylece yerleşimlerde üretilen malların ticaretine ilişkin ulusal kısıtlamaların kapsamının genişlemesi bekleniyor. İngiltere'nin kararı yalnızca ürün ticaretiyle sınırlı kalmıyor. Hükümet, yerleşimlerin genişlemesine katkı sağlayan şirket ve kişilere yönelik yaptırımların yanı sıra işgal altındaki topraklardaki faaliyetlere ilişkin başka tedbirleri de gündeme aldı.
12 ÜLKENİN ORTAK TUTUMU
Diplomatik girişimde Fransa, Birleşik Krallık ve Kanada'nın yanı sıra Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Polonya, Portekiz ve İsveç de yerleşimlere yönelik daha ileri ticari önlemleri destekleyen ülkeler arasında bulunuyor. Bununla birlikte ülkelerin tamamının aynı kapsamda ve aynı tarihte ticaret yasağı uygulamaya başladığı bir tablo bulunmuyor. Hollanda, İrlanda, Belçika, İspanya ve Norveç ise yerleşim ürünlerine ilişkin yasakları daha önce uygulamaya koyan veya bu yönde süreç yürüten ülkeler arasında gösteriliyor.
E1 PROJESİ GERİLİMİ ARTIRDI
Son dönemdeki diplomatik girişimlerin merkezinde Doğu Kudüs'ün doğusunda, Batı Şeria'nın E1 bölgesindeki yerleşim planları bulunuyor. İsrail hükümetinin E1 yerleşim projesi için inşaat ihalelerini yayımlaması, aralarında Birleşik Krallık, Fransa, Kanada ve çok sayıda Avrupa ülkesinin bulunduğu geniş bir grubun tepkisini çekti. 20 Ağustos'ta yayımlanan ortak açıklamada E1 projesinin Batı Şeria'yı bölebileceği ve Filistin topraklarının coğrafi bütünlüğünü zedeleyebileceği belirtildi.
E1 bölgesi, Kudüs ile Batı Şeria'nın kuzey ve güney kesimleri arasındaki bağlantı açısından stratejik önem taşıyor. Bu nedenle bölgede yeni yerleşimlerin oluşturulmasının, gelecekte kurulması hedeflenen bağımsız Filistin devletinin toprak bütünlüğü açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği savunuluyor.
YERLEŞİMLERİN HUKUKİ STATÜSÜ TARTIŞMA KONUSU
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2334 sayılı kararı, İsrail'in 1967'den bu yana işgal altında tuttuğu Filistin topraklarındaki yerleşim faaliyetlerinin uluslararası hukuk bakımından hukuki geçerliliği bulunmadığını ve iki devletli çözümün önünde engel oluşturduğunu vurguluyor.
2026 yılında yayımlanan ortak açıklamalarda da Batı Şeria'daki İsrail yerleşimlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğu yönündeki uluslararası toplumun tutumu yinelendi. E1 projesinin ise Batı Şeria'nın coğrafi bütünlüğünü bozacağı ve iki devletli çözümün uygulanabilirliğini zayıflatacağı ifade edildi.
YERLEŞİMCİ ŞİDDETİNE DE TEPKİ
Batı Şeria'daki yerleşim politikalarının yanı sıra Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddeti de ülkelerin açıklamalarında öne çıkan başlıklardan biri oldu. İngiltere hükümeti, Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik saldırılar ve yerleşimlerin genişletilmesi nedeniyle İsrail'e yönelik baskının artırılması gerektiğini savunurken, ortak açıklamalarda şiddet eylemlerine karışan kişilerin hesap vermesi çağrıları yapıldı.
Mayıs ayında yayımlanan ortak açıklamada da Batı Şeria'daki durumun ciddi biçimde kötüleştiği, yerleşimci şiddetinin arttığı ve İsrail hükümetinin politikalarının iki devletli çözüm perspektifini zayıflattığı belirtilmişti.
İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜM VURGUSU
İsrail yerleşimlerine yönelik yeni ticari tedbirlerin ortak noktalarından biri, iki devletli çözümün korunması olarak öne çıkıyor. İngiltere, Fransa, Kanada ve diğer ülkeler, İsrail'in güvenlik ihtiyaçlarını tanımakla birlikte bağımsız ve yaşayabilir bir Filistin devletinin İsrail ile yan yana barış içinde yaşayacağı iki devletli çözümü desteklediklerini açıklıyor. E1 projesine ilişkin ortak bildirilerde de kalıcı ve adil bir barış için iki devletli çözümün korunması gerektiği vurgulandı.
