Bayram günlerinde İstanbul’un en simgesel noktalarından biri olan İstanbul Boğazı, görenleri şaşırtan turkuaz rengiyle dikkat çekti. Sosyal medyada geniş yankı uyandıran bu doğa olayı sonrası “Boğaz neden turkuaz oldu?” sorusu gündemin en çok merak edilen başlıklarından biri haline geldi. Uzmanlara göre bu görüntünün ardında tamamen doğal ve bilimsel bir süreç bulunuyor.
TURKUAZ RENGİN BİLİMSEL NEDENİ: FİTOPLANKTON PATLAMASI
Boğaz’daki renk değişiminin temel nedeni, deniz yüzeyinde yoğun şekilde çoğalan mikroskobik canlılar olarak bilinen fitoplanktonlar. Özellikle “Coccolithophore” grubuna ait olan ve bilimsel adı Emiliania huxleyi olan tek hücreli alglerin Karadeniz’de aşırı çoğalması, bu olağanüstü görüntünün oluşmasına yol açıyor.
Bu canlıların hücre yüzeylerinde kalsiyum karbonat (kalker) plakaları bulunuyor. Güneş ışığının bu mikro yapılarla etkileşime girmesi sonucunda deniz yüzeyi ışığı güçlü şekilde yansıtıyor ve suyun rengi sütlü mavi ile turkuaz arasında değişen bir tona bürünüyor.
KARADENİZ’DEN BOĞAZ’A TAŞINAN DOĞAL ETKİ
Uzmanlara göre bu alg patlaması genellikle Karadeniz’de meydana geliyor ve yüzey akıntıları sayesinde İstanbul Boğazı’na taşınıyor. Özellikle güçlü akıntıların olduğu dönemlerde bu doğal renk değişimi daha belirgin hale geliyor.
Bu süreç tamamen okyanus ve deniz ekosisteminin doğal döngüsü içinde gerçekleşiyor ve belirli dönemlerde tekrar eden bir doğa olayı olarak kabul ediliyor.
HANGİ FAKTÖRLER ETKİLİ OLUYOR?
Bilimsel değerlendirmelere göre fitoplankton patlamasını tetikleyen en önemli etkenler arasında deniz suyu sıcaklığındaki artış yer alıyor. Özellikle bahar ve yaz geçiş dönemlerinde sıcaklık yükseldikçe planktonların çoğalma hızı da artıyor.
Bunun yanında yağışlarla birlikte karadan denize taşınan fosfat ve demir gibi besin maddeleri de bu süreci hızlandırıyor. Özellikle Sahra Çölü’nden taşınan tozların yağmurla birlikte denize ulaşması, planktonların gelişimi için önemli bir besin desteği sağlıyor. Tüm bu etkenlere Karadeniz’den gelen güçlü akıntılar da eklenince turkuaz görüntü daha geniş alanlara yayılıyor.
DAHA ÖNCE DE YAŞANDI
Benzer renk değişimleri geçmiş yıllarda da İstanbul Boğazı’nda gözlemlendi. Özellikle 2017 yılında yaşanan yoğun fitoplankton patlaması, uydu görüntülerine de yansımış ve uluslararası bilim çevrelerinde dikkat çekmişti.
Uzmanlar bu tür olayların “deprem habercisi” ya da “müsilaj” gibi yorumlarla ilişkilendirilmesinin bilimsel bir karşılığı olmadığını vurguluyor. Aksine bu durum, deniz ekosisteminin doğal işleyişinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
NE KADAR SÜRER?
Boğaz’da oluşan turkuaz renk değişimi kalıcı bir durum değil. Rüzgar, su sıcaklığı, akıntı hızı ve besin yoğunluğu gibi faktörlere bağlı olarak değişen bu süreç genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında etkisini sürdürüyor. Ardından deniz, normal görünümüne geri dönüyor.
