ABD ile İran arasında Pakistan ve Katar arabuluculuğunda İsviçre’de yürütülen barış görüşmeleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’na ilişkin tehditleri nedeniyle çıkmaza girdi. Yaklaşık dört aydır süren savaşı sonlandırmak ve geçici ateşkesi kalıcı barış anlaşmasına dönüştürmek amacıyla başlayan Lucerne Gölü Zirvesi, İran heyetinin masadan kalkmasıyla büyük bir diplomatik krize sahne oldu.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı ve Başmüzakereci Muhammed Bakır Kalibaf liderliğindeki heyetler, İsviçre’nin Bürgenstock kentinde bir araya geldi. Görüşmelerde Lübnan’daki ateşkesin geleceği, İran’ın dondurulmuş varlıkları, Hürmüz Boğazı’ndaki son durum ve bölgesel güvenlik başlıklarının ele alınması bekleniyordu.
Ancak zirve daha ilk saatlerinde sert açıklamalar ve karşılıklı restleşmelerin gölgesinde kaldı.
HEYETLER BARIŞ İÇİN MASAYA OTURDU
ABD ve İran heyetleri, Pakistan ile Katar’ın arabuluculuğunda varılan 60 günlük geçici ateşkesin kalıcı bir barış anlaşmasına dönüştürülmesi amacıyla İsviçre’de masaya oturdu.
Görüşmelerin ana gündem maddeleri arasında Lübnan cephesindeki ateşkesin geleceği, İran’ın dondurulmuş varlıklarının durumu ve bölgesel tansiyonun düşürülmesi yer aldı.
Ancak İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun, İsrail’in Lübnan’daki saldırılarına tepki olarak küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nı kapattığını ilan etmesi, zirvenin atmosferini daha baştan gerdi.
TRUMP’TAN HÜRMÜZ TEHDİDİ
Müzakerelerin seyrini değiştiren açıklama ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Fox News kanalına telefonla bağlanan Trump, İranlı yetkililere Hürmüz Boğazı üzerinden çok sert ifadelerle seslendi.
Trump, “Hürmüz Boğazı’nı kapatırsanız ondan sonra elinizde bir ülke kalmaz. Ülkenize bile geri dönemezsiniz” sözleriyle Tahran yönetimini tehdit etti.
ABD Başkanı ayrıca sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran’ın Lübnan’daki vekil güçlerini kontrol altında tutması gerektiğini belirterek, aksi halde geçen haftakinden çok daha sert bir askeri karşılık verileceğini savundu.
PEZEŞKİYAN’A SERT YANIT
Trump’ın hedefinde İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın nükleer zenginleştirme açıklamaları da vardı. Pezeşkiyan’ın, İran’ın nükleer zenginleştirme hakkından vazgeçmeyeceği yönündeki sözlerine tepki gösteren Trump, tehditlerinin dozunu artırdı.
ABD Başkanı, Pezeşkiyan’a yönelik açıklamasında, “Sözlerine dikkat etsin. Yoksa ülkenin geri kalanını da ele geçiririz” ifadelerini kullandı.
Bu açıklamalar, İsviçre’de devam eden diplomatik görüşmelerin havasını bir anda değiştirdi.
İRAN HEYETİ MASAYI TERK ETTİ
Trump’ın sözlerine İran Meclis Başkanı ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’tan yanıt geldi. Kalibaf, İran’ın tehditlere boyun eğmeyeceğini belirterek ABD’nin açıklamalarını ciddiye almadıklarını söyledi.
Kalibaf, “Tehditleri bir sonuca ulaşsaydı bugünkü çaresizliğe düşmeyeceklerini hiç düşünmüyorlar mı? ABD’lilerin tehditlerini ciddiye almıyoruz” ifadelerini kullandı.
ABD’li yetkililerin açıklamalarına dikkat etmesi gerektiğini vurgulayan Kalibaf, İran Silahlı Kuvvetleri’nin tehditlere farklı şekilde karşılık vermeye hazır olduğunu belirtti.
Bu açıklamaların ardından İran heyeti, Trump’ın tehditkar beyanatlarını protesto ederek görüşmelerin yapıldığı binadan ayrıldı.
JD VANCE: BÜYÜK İLERLEME KAYDETTİK
Diplomasi masasının krize girmesine rağmen ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelere ilişkin iyimser açıklamalarda bulundu.
Basına konuşan Vance, Başkan Trump’ın talimatıyla İran halkıyla ilişkilerde “yeni bir sayfa açmak” istediklerini söyledi. Son birkaç saat içinde önemli ilerleme sağlandığını belirten Vance, “Bölgesel çapta tam bir ateşkes sağlanması konusunda kararlıyız” dedi.
Vance ayrıca Hürmüz Boğazı’nın kapalı olduğuna dair sahada somut bir kanıt görmediklerini ifade etti.
İSRAİL’DEN LÜBNAN AÇIKLAMASI
Müzakerelerin en kritik başlıklarından biri olan Lübnan cephesinde ise İsrail’den dikkat çeken bir açıklama geldi. İsrail ordusu, Lübnan’daki ateşkese taraf olmadığını ve işgal ettiği bölgelerden çekilmeyeceğini duyurdu.
Lübnan Sivil Savunma yetkilileri, cumartesi günü düzenlenen İsrail saldırılarında 20 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
Lübnan Sağlık Bakanlığı verilerine göre ise 2 Mart’tan bu yana düzenlenen İsrail saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısı 4 bin 57’ye ulaştı.
BÖLGEDE TANSİYON YENİDEN YÜKSELDİ
ABD ve İran arasında İsviçre’de başlayan barış görüşmeleri, Hürmüz Boğazı, Lübnan’daki ateşkes ve nükleer zenginleştirme başlıkları nedeniyle yeni bir krize dönüştü.
İran heyetinin masayı terk etmesiyle birlikte diplomatik sürecin geleceği belirsizliğe girerken, gözler Washington, Tahran, Tel Aviv ve arabulucu ülkeler Pakistan ile Katar’dan gelecek yeni açıklamalara çevrildi.
