OSTİM Teknik Üniversitesi, her yıl düzenlediği Uluslararası Sömürge Suçları Konferansı kapsamında 2026 yılında da akademi, diplomasi ve araştırma dünyasını bir araya getirdi. 27-28 Nisan tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen konferans, sömürgecilik, insan hakları ihlalleri ve küresel güç ilişkilerinin etkilerini çok yönlü biçimde ele alan kapsamlı bir platform olarak öne çıktı. Konferans, yalnızca akademik bir tartışma zemini olmanın ötesinde, geçmişten günümüze uzanan sömürgecilik olgusunu güncel gelişmeler ışığında değerlendiren geniş katılımlı bir buluşma niteliği taşıdı. Akademisyenler, diplomatlar, araştırmacılar ve öğrenciler, farklı disiplinlerden yaklaşımlarla konuyu analiz etti.
“Sömürgecilik Biçim Değiştirerek Devam Ediyor”
Konferansın açılışında konuşan Rektör Prof. Dr. Murat Yülek, sömürgecilik kavramının yalnızca tarihsel bir olgu olarak değerlendirilmesinin yetersiz olduğunu belirtti. Yülek, modern dünyada bu yapının ekonomik bağımlılık ilişkileri, kültürel etkiler ve siyasal araçlar üzerinden varlığını sürdürdüğünü ifade etti. Sömürgecilik sürecinin yalnızca toprakların kontrol altına alınmasıyla sınırlı kalmadığını dile getiren Yülek, bu süreçlerin toplumların hafızasında kalıcı etkiler bıraktığını ve kültürel kimlikler üzerinde derin izler oluşturduğunu vurguladı. Bu nedenle konunun sadece tarihsel bir inceleme alanı değil, aynı zamanda güncel bir insanlık meselesi olduğuna dikkat çekti.
Konferansta yapılan değerlendirmelerde, Amerika kıtasında yerli halkların maruz kaldığı sistematik baskılar, Afrika’daki kaynak sömürüsü, Asya’daki kültürel dönüşümler ve Orta Doğu’daki siyasal müdahaleler gibi çok sayıda tarihsel örnek ele alındı. Bu örnekler üzerinden sömürgecilik politikalarının yalnızca ekonomik sonuçlar doğurmadığı, aynı zamanda toplumsal yapıları ve kimlikleri dönüştürdüğü ifade edildi. Kavramsal düzeyde ise “kolonyalizm”, “müstemleke” ve “isti’mâr” gibi terimler üzerinden sömürgeciliğin düşünsel altyapısı tartışıldı. Bu kavramların, sömürgecilik süreçlerinin meşrulaştırılmasında önemli rol oynadığına dikkat çekildi.
Konferansın öne çıkan başlıklarından biri olan neo-sömürgecilik, günümüz dünyasında güç ilişkilerinin nasıl şekillendiğini anlamak açısından kapsamlı şekilde ele alındı. Uzmanlar, doğrudan askeri işgallerin yerini ekonomik bağımlılık, finansal kontrol, medya etkisi ve uluslararası müdahalelerin aldığına işaret etti. Bu çerçevede, küresel sistemdeki eşitsizliklerin ve güç dengesizliklerinin devam ettiği, uluslararası hukuk mekanizmalarının ise çoğu zaman bu süreçleri dengelemekte yetersiz kaldığı görüşü dile getirildi.
Farklı Coğrafyalardan İnsan Hakları İhlalleri
Konferans oturumlarında Filistin, Doğu Türkistan, Batı Trakya, Sudan, Bosna ve Çerkes halkı bağlamında yaşanan gelişmeler detaylı biçimde ele alındı. Bu bölgelerdeki insan hakları ihlalleri, asimilasyon politikaları ve kültürel tahribat, katılımcılar tarafından farklı yönleriyle değerlendirildi. Ayrıca Somali, Endonezya, Afganistan, Myanmar ve Lübnan örnekleri üzerinden, klasik sömürgecilik döneminden günümüz küresel sistemine uzanan dönüşüm analiz edildi. Bu ülkelerde yaşanan siyasi kırılmaların ve yapısal sorunların, sömürgecilik mirasıyla bağlantılı olduğu ifade edildi.
Konferansta, kültürel sömürgecilik konusu da geniş yer buldu. Dil, eğitim ve medya araçları üzerinden kurulan hegemonik yapılar, sömürgeciliğin günümüzdeki etkileri arasında değerlendirildi. Özellikle sinemanın ideolojik bir araç olarak rolü, “Filmlerde Sömürgecilik” başlıklı oturumda detaylı şekilde tartışıldı. Kültürel anlatıların, bazı durumlarda sömürgeci bakış açısını yeniden üretebildiği, bazı durumlarda ise eleştirel bir perspektif sunarak bu yapıyı görünür kıldığı ifade edildi.
Konferans sonunda paylaşılan değerlendirmelerde, sömürgecilik olgusunun günümüzde farklı biçimlerde devam ettiği vurgulandı. Tarihsel adaletin sağlanması, yüzleşme mekanizmalarının güçlendirilmesi ve kültürel mirasın korunması gerektiği ifade edildi. Ayrıca insan hakları, uluslararası hukuk ve akademik çalışmaların bu süreçte daha etkin rol oynaması gerektiği yönünde görüş birliği oluştu. Eğitim programlarında sömürgecilik çalışmalarına daha fazla yer verilmesi ve uluslararası iş birliklerinin artırılması önerileri de öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
Akademik Platformdan Küresel Mesaj
İkinci gün akademik bildirilerin sunumuyla devam eden konferans, bilimsel üretim ile toplumsal sorumluluğu bir araya getiren bir platform olarak değerlendirildi. Katılımcılar, daha adil bir dünya için akademik çalışmaların ve uluslararası iş birliklerinin önemine dikkat çekti.
OSTİM Teknik Üniversitesi, bu konferans aracılığıyla yalnızca akademik bilgi üretimini değil, aynı zamanda küresel ölçekte adalet, hak ve insan onuru temelinde bir farkındalık oluşturmayı hedeflediğini ortaya koydu. Konferans, sömürgecilik meselesinin geçmişle sınırlı olmadığını, bugünü anlamak ve geleceği şekillendirmek açısından temel bir konu olmaya devam ettiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
