Malulen emekli olduktan sonra yeniden çalışma hayatına dönmek isteyen vatandaşların en çok merak ettiği soruların başında “Hem maaş alıp hem çalışabilir miyim?” geliyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, bu konuda sıkça yanlış bilinen noktaları açıklayarak sistemin temel kurallarını ve dikkat edilmesi gereken kritik detayları ortaya koydu.
ÇALIŞMAYA BAŞLAYANIN MAAŞI KESİLİYOR
Karakaş’a göre malulen emeklilikte en net kural, çalışmaya başlanmasıyla birlikte aylığın kesilmesi. Mevzuata göre, ister Türkiye’de ister yurt dışında bir işte çalışmaya başlayan kişinin malullük aylığı, işe başladığı tarihi takip eden ay başı itibarıyla durduruluyor. Bu da hem eski hem de mevcut sosyal güvenlik sisteminde değişmeyen temel bir uygulama.
2008 ÖNCESİ VE SONRASI FARKI BELİRLEYİCİ
Sosyal güvenlik sisteminde 2008 yılı bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor. Ekim 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar için kurallar daha katı uygulanıyor. Bu tarihten sonra sigortalı olanlar, sadece malulen emekli maaşı değil; engelli aylığı, kısmi ya da normal emekli aylığı alıyor olsalar bile çalışmaya başladıkları anda maaşlarını kaybediyor.
Buna karşılık, 2008 öncesi sigortalı olanlar için daha esnek bir yapı söz konusu. Bu kişiler, sosyal güvenlik destek primi (SGDP) ödeyerek çalışmaları halinde emekli aylıklarını almaya devam edebiliyor. Ancak bu hak, malulen emekliler için geçerli değil; yalnızca diğer emeklilik türleri için uygulanıyor.
SAĞLIK DURUMU İYİLEŞİRSE AYLIK KESİLEBİLİR
Malulen emeklilikte yalnızca çalışma durumu değil, kişinin sağlık durumundaki değişim de maaşı doğrudan etkiliyor. SGK tarafından yapılan kontrol muayenelerinde, kişinin artık malul sayılmadığına karar verilirse aylık kesiliyor. Bu nedenle kontrol muayeneleri, sistemin en kritik aşamalarından biri.
Kontrol muayenesine çağrılan kişilerin belirtilen süre içinde muayeneye gitmesi büyük önem taşıyor. Eğer kişi, kendisine tanınan 3 aylık süre içinde muayeneye gitmeden hayatını kaybederse, geride kalan hak sahiplerine herhangi bir ödeme yapılmıyor. Ancak muayeneye gidip süreç tamamlanmadan vefat edenlerin yakınlarına ölüm aylığı bağlanabiliyor.
ÇALIŞTIĞINI BİLDİRMEYENLER İÇİN AĞIR SONUÇ
Malulen emekli maaşı alırken çalıştığı sonradan tespit edilen kişiler için SGK durumu “yersiz ödeme” olarak değerlendiriyor. Bu durumda kişiye ödenen tüm maaşlar faiziyle birlikte geri talep ediliyor. Özellikle çalışmaya başladığını zamanında bildirmeyenler ciddi borç yüküyle karşı karşıya kalabiliyor.
YENİDEN MAAŞ BAĞLANMASI MÜMKÜN MÜ?
İşten ayrıldıktan sonra yeniden malulen emeklilik talebinde bulunmak da mümkün. Ancak bu süreçte eski ve yeni mevzuat birlikte değerlendirilerek karar veriliyor. Kişinin kazanılmış hakları korunmaya çalışılsa da yeniden maaş bağlanabilmesi için kontrol muayenesinden geçmesi gerekiyor.
