Sosyal Güvenlik Kurumu’nun resmi açıklamalarına göre malullük aylığı alan bir kişinin 5510 sayılı Kanun kapsamında ya da yabancı bir ülke mevzuatına tabi olarak çalışmaya başlaması halinde aylığı kesiliyor. Aynı şekilde kontrol muayenesinde malullük durumunun ortadan kalktığı tespit edilirse de ödeme durduruluyor. SGK, malullük aylığı bağlanabilmesi için kişinin malul sayılması, işten ayrılması ve yazılı başvuruda bulunması gerektiğini de açıkça belirtiyor.
EMEKLİLER HANGİ DURUMLARDA ÇALIŞABİLİR?
Emeklilerin çalışma hakkı, sigortalılık başlangıç tarihine ve çalışılan sektöre göre değişiyor. SGK’ya göre 2008 yılı Ekim ayı başından önce sigortalı olan kişiler için sosyal güvenlik destek primi, yani SGDP sistemi uygulanabiliyor; bu durumda 4/a kapsamında çalışanların prime esas kazançları üzerinden yüzde 32 oranında destek primi işveren tarafından ödeniyor ve hizmet akdiyle çalışan emeklinin aylığından destek primi kesilmiyor.
Buna karşılık 2008 yılı Ekim ayı başından sonra sigortalı olup emeklilik şartlarını yerine getirerek yaşlılık aylığı bağlananların, tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar hariç, yeniden çalışmaya başlamaları halinde aylıkları çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme döneminin başında kesiliyor.
2008 ÖNCESİ VE SONRASI FARKI NE ANLAMA GELİYOR?
Söz konusu ayrım, emeklilik sonrası çalışmada en belirleyici başlıklardan biri. SGK’nın açıklamalarına göre 2008 yılı Ekim ayı başından önce sigortalı olanlarda SGDP uygulaması devam ederken, 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için emeklilik sonrası çalışma daha sınırlı bir rejime tabi tutuluyor. Bu nedenle aynı “emekli” statüsündeki iki kişi, sigorta başlangıç tarihleri farklıysa tamamen farklı sonuçlarla karşılaşabiliyor.
KAMU KURUMLARINDA ÇALIŞMA KONUSU
Emekli olduktan sonra kamu kurumlarında görev alma konusu da özel kurallara bağlı. SGK, genel olarak emeklilik veya yaşlılık aylığı alanların kamu idarelerinde herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamayacağını, ancak 5335 sayılı Kanun’daki istisnaların saklı olduğunu belirtiyor. Bu istisna kapsamına girenler aylık kesilmeden kamu kurumlarında görev alabiliyor; bunun dışında ise kamu tarafında çalışma aylık açısından farklı sonuçlar doğurabiliyor.
TARIMSAL FAALİYETTE BULUNAN EMEKLİLER İÇİN İSTİSNA
Mevzuatta dikkat çeken bir başka istisna da tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına çalışan emekliler için getiriliyor. SGK, bu kapsamdaki çalışmaları nedeniyle emekli olanların aylıklarının kesilmediğini ve bunlar hakkında SGDP hükümlerinin uygulanmadığını bildiriyor. Bu da her emekli için aynı çalışma rejiminin geçerli olmadığını, faaliyet türünün sonucu doğrudan etkilediğini gösteriyor.
YURTDIŞI BORÇLANMASIYLA EMEKLİ OLANLARDA DURUM
Yurt dışı hizmet borçlanması yaparak emekli olanlar için de özel bir düzenleme bulunuyor. SGK, 19 Haziran 2012’den itibaren bu şekilde aylık bağlananların Türkiye’de sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde SGDP’ye tabi tutulabildiğini açıklıyor. Bu nedenle yurtdışı borçlanmasıyla emekli olanların da çalışma planı yaparken kendi statülerini ayrıca değerlendirmeleri gerekiyor.
HER EMEKLİ İÇİN TEK FORMÜL YOK
“Emekli olduktan sonra çalışmak” tek başına yasak ya da serbest bir alan değil; sigorta başlangıç tarihi, emeklilik türü, çalışılan statü ve sektör sonucu değiştiriyor. Malulen emekliler için çalışma çoğu durumda aylığın kesilmesine yol açarken, yaşlılık aylığı alan bazı kişiler SGDP ile çalışmayı sürdürebiliyor, bazıları ise kamu görevi ya da 2008 sonrası sigortalılık nedeniyle daha sınırlı bir çerçeveye giriyor.
