Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki savunma ve güvenlik ilişkilerinde yeni bir hukuki aşamaya geçildi. Üç ülke arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Antlaşması’nın onaylanmasını öngören kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda yapılan görüşmelerin ardından kabul edildi.
Meclis Başkanvekili Celal Adan başkanlığında toplanan Genel Kurul’da gündem dışı konuşmaların, milletvekillerinin birer dakikalık sözlerinin, grup başkanvekillerinin değerlendirmelerinin ve siyasi parti gruplarının önergelerinin görüşülmesinin ardından teklif gündeme alındı. Yapılan oylamada 279 milletvekili kabul, 119 milletvekili ret oyu kullandı.
KANUN TEKLİFİNE HANGİ PARTİLER DESTEK VERDİ?
Oylamada AK Parti, MHP ve CHP kabul oyu kullanırken YENİ Parti, İYİ Parti, DEM Parti ve Yeni Yol Grubu teklife karşı oy verdi. Böylece Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi TBMM Genel Kurulu’ndan geçti.
ÜÇ ÜLKE ARASINDA SAVUNMA SANAYİSİ İŞ BİRLİĞİ GELİŞTİRİLECEK
Kabul edilen teklifle Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma ve güvenlik alanındaki iş birliğinin yanı sıra savunma sanayisinde ortak projelerin geliştirilmesi öngörülüyor. Bu kapsamda üç ülkenin savunma sanayisi kuruluşları arasında teknoloji paylaşımının artırılması, ortak teknoloji geliştirilmesi ve ortak üretimin desteklenmesi hedefleniyor. Ayrıca savunma alanında araştırma ve geliştirme projelerinin yürütülmesi, inovasyon çalışmalarının desteklenmesi ve askeri sanayi alanında nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi de anlaşmanın kapsamına alınıyor. Tarafların savunma araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde edindikleri uzmanlık ve tecrübeleri paylaşması da öngörülüyor.
ORTAK EĞİTİM VE TATBİKATLAR DÜZENLENECEK
Anlaşma kapsamında askeri iş birliğinin geliştirilmesi amacıyla savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi yapılacak. Bunun yanı sıra ortak eğitim programları ve askeri tatbikatlar düzenlenecek. Söz konusu faaliyetlerle üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki birlikte çalışabilirliğin artırılması amaçlanıyor. Ayrıca barış, savaş ve diğer olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizatı kapsayan lojistik destek sağlanması da teklifin hükümleri arasında yer alıyor.
TERÖRLE MÜCADELE VE İSTİHBARAT PAYLAŞIMI ÖNE ÇIKIYOR
Mekke Anlaşması, terörizmin tüm çeşit ve görünümleriyle mücadelede mevcut iş birliğinin operasyonel düzeyde güçlendirilmesini de kapsıyor. Tarafların, bölgesel ve uluslararası istikrarı ve güvenliği olumsuz etkileyen terör tehditlerine karşı ortak çabalarını artırması öngörülüyor.
Bununla birlikte uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunulması, ülkelerin hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumaya yönelik bireysel ve ortak tedbirlerin geliştirilmesi hedefleniyor. İstihbarat alanındaki iş birliğinin de derinleştirilmesi planlanıyor. Bu doğrultuda taraflar, bilgi güvenliği ve gizlilik ilkelerine bağlı kalarak karşılıklı mutabakatla belirlenen güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunabilecek.
MEKKE’DE STRATEJİK SİYASİ VE SAVUNMA KOMİTESİ KURULACAK
Anlaşmanın uygulanmasına yön vermek ve üç ülke arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğini geliştirmek amacıyla Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulması da kararlaştırılıyor. Dışişleri Bakanı, Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı’ndan oluşacak komitenin yılda iki kez toplanması öngörülüyor. Liderlerin gerekli görmesi hâlinde ise toplantıların yılda bir kez yapılabileceği belirtiliyor.
Komite, anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek sorunları ele alacak ve ihtiyaç duyulması durumunda alt komiteler kurabilecek. Komiteye hizmet vermek üzere Suudi Arabistan’da bir sekretarya oluşturulacak. Sekretaryanın başında, üç ülke arasında dönüşümlü olarak üç yıllığına görevlendirilecek bir genel sekreter bulunacak. İlk genel sekreterin Pakistan vatandaşı olması öngörülüyor. Ayrıca diğer ülkelerin anlaşmaya katılımına ilişkin usul ve esaslar da tarafların oylamasıyla belirlenecek.
MEKKE ANLAŞMASI SÜRESİZ YÜRÜRLÜKTE KALACAK
Kanun teklifinde anlaşmanın yürürlüğe giriş ve sona erme koşulları da düzenleniyor. Buna göre taraf ülkeler, yürürlüğe girmesi için gerekli ulusal onay süreçlerini tamamlayacak. Anlaşma, son onay belgesinin komite sekretaryasına teslim edildiği tarihte yürürlüğe girecek. Süresiz olarak yürürlükte kalması öngörülen anlaşmadan taraflardan herhangi biri, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra çekilebilecek. Bunun için diğer taraflara diplomatik kanallar aracılığıyla en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunulması gerekecek.
Anlaşmanın sona ermesi veya taraflardan birinin çekilmesi, daha önce üzerinde mutabakata varılmış ve devam eden faaliyetlerle projeleri etkilemeyecek. Gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin korunmasına ilişkin yükümlülükler de anlaşma sona erdikten sonra devam edecek. Düzenleme kapsamında ayrıca üç ülkenin uluslararası konularda ortak tutum sergilemek amacıyla bölgesel ve uluslararası kuruluşlardaki iş birliğini güçlendirmesi ve savunma alanındaki mevcut iş birliği mekanizmalarını geliştirmesi hedefleniyor. Kanun teklifinin TBMM Genel Kurulu’nda 279 kabul ve 119 ret oyuyla kabul edildiği, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin sürecin Meclis aşamasının tamamlandığı bildirildi.
